Vijftig, en nog altijd uit op eenstampvolle dansvloer

Hoe serieuzer haar leven is, des te lichter wordt Madonna’s muziek.

Het is niet erg. Ze heeft allang een plek op de Olympus van muziek en stijl.

Madonna, mei 2008. Ieder portret is eindeloos gefotoshopt tot ze de kijker met spieren van staal en een huid van marmer vanaf de covers van tijdschriften aanstaart. Foto AP In this May 22, 2008 photo, singer Madonna arrives for the 2008 amfAR Cinema Against AIDS benefit in Mougins, southern France. Madonna will introduce her documentary "I Am Because We Are" before its screening Saturday night at the Traverse City Film Festival in Traverse City, Mich., founded by her pal Michael Moore. The movie deals with the orphans of Malawi, the African nation where she and husband Guy Ritchie adopted a son. (AP Photo/Matt Sayles) Associated Press

Het vrolijkste dat we Madonna dit jaar hebben horen zeggen, was tijdens haar inauguratie in de Rock and Roll Hall of Fame, afgelopen maart in Ohio. Madonna memoreerde hoe ze begin jaren tachtig, als onbekende muzikant in een New-Yorkse discotheek een demo gaf aan Seymour Stein, de man die haar ontdekker zou worden. Nadat ze hem de tape in handen had gedrukt, vertelde Madonna het publiek in Ohio, „we both took a tab of xtc and danced the night away”.

Waarom is dit leuk? Niet om de confessie over xtc, maar om het onbekommerde plezier dat erna komt: „... and danced the night away”. Zorgeloos dansen is de laatste tijd uit beeld geraakt. Madonna is tegenwoordig zo serieus, dat je vergeet dat ze haar loopbaan begon als feestbeest en dansvloerdiva. Met ijzeren regelmaat moeten er cd’s gemaakt, concerten gegeven, films opgenomen – er is nauwelijks een moment dat Madonna uit het nieuws is.

Haar perfectionisme geldt voor ieder aspect van het bestaan: haar muziek, haar shows, haar dansers, haar geloof, haar uiterlijk. Als Madonna de kabbala ontdekt, richt ze meteen een stichting op, als ze een kind uit Malawi adopteert maakt ze er een documentaire over (I Am Because You Are), en haar uiterlijk wordt bewaakt als kroonjuwelen. Ieder Madonna-portret is eindeloos gefotoshopt tot ze ons met spieren van staal en een huid van marmer vanaf de tijdschriftcovers aanstaart.

Maar hoe serieuzer haar leven is, des te lichter wordt haar muziek. De nieuwste cd, Hard Candy (2008), is net als zijn voorganger Confessions On A Dancefloor (2006), vooral geschikt voor de discotheek. Dansliedjes zijn altijd Madonna’s forte geweest, maar inmiddels lijkt dance haar raison d’etre. Hard Candy zwelt van bombast, stampende ritmes en synthesizers. „Gij zult dansen”, fluistert de dominatrix in haar kniehoge rijglaarzen. De songteksten doen nergens meer hun best om enige inhoud te suggereren.

En dat terwijl hun schepper onophoudelijk op zoek is naar inhoud. In de documentaire Let Me Tell You A Secret (Jonas Åkerlund, 2004) vertelt Madonna over haar behoefte aan verdieping. Ze zegt dat spiritualiteit het enige middel is om de wereld te verbeteren, nu de politiek als instrument heeft afgedaan. Ook haar concerten zijn niet zomaar concerten; zij moeten bijdragen aan een betere wereld. Voorafgaand aan de optredens draagt ze dansers en muzikanten op het publiek te inspireren „to be better versions of the people that they are already”.

Intussen is juist die spiritualiteit uit haar muziek verdwenen. In de periode van Ray Of Light (1998) tot American Life (2003) – vooral op het indrukwekkende Ray Of Light – was die op zijn hoogtepunt. De onderwerpen waren persoonlijker, de muziek onderzoekender. Maar als Esther, haar kabbala-naam, morgen Sara ziet, en het moment is gekomen haar vijfentwintig jaar durende carrière als geheel te bekijken, vallen de mindere momenten in het niet bij het stralende snoer van hits dat ze op haar naam heeft staan.

Grote en minder grote, memorabele en minder memorabele – maar allemaal hits, méér hits dan grootheden als Elvis, The Beatles, Michael Jackson, Prince of U2 in hun leven gehad hebben. Ze schreef onsterfelijke pop-, dance-, electro-liedjes als Borderline, Papa Don’t Preach, Vogue, Like A Prayer, Material Girl, Music, Frozen, Deeper and Deeper, Beautiful Stranger, Express Yourself, Into The Groove. Er zijn er tientallen meer, maar alleen al door dit rijtje heeft Madonna zich een plaats op de Olympus verworven.

En om meer redenen: om haar gevoel voor stijl; haar eigenzinnigheid; haar trouw aan de homoseksuele dance-scene waar ze midden jaren tachtig uit oprees, en waaraan ze nog altijd refereert in campy scènes tijdens haar shows; in mindere mate om haar nogal diffuse ideologie; om de onstuitbare energie die ervoor zorgde dat ze alleen al dit jaar een cd, een zelf geregisseerde film (Filth and Wisdom), de documentaire I Am Because You Are en de Sticky & Sweet-tour uit de grond stampte.

En natuurlijk om haar culturele bijdragen. De bh-bandjes die vrouwen nu zo luchtig aan de openbaarheid prijsgeven? Die heeft Marlies Dekkers niet uitgevonden, dat deed Madonna in 1989, in de clip van Like A Prayer. De hausse aan reality-tv? Niet John de Mol is de bedenker, maar Madonna toen ze in 1991 tijdens een tournee voortdurend door een camera werd gevolgd voor de reality-docu Truth Or Dare. De vele celebrities die tegenwoordig sliploos in een auto stappen en dan net in het kruis worden gefotografeerd? Madonna stond in 1992 al bloot langs de snelweg, voor een foto in haar boek SEX.

Van zo iemand zou je niet verwachten dat ze in de pas loopt met de schoonheidsindustrie en kiest voor een gefotoshopt uiterlijk. Daarom is het goed dat de Sticky & Sweet-tour haar op 2 september naar de Arena in Amsterdam brengt. Daar wordt niets gladgestreken. Live zien we Madonna zoals ze is: vijftig en ‘naakt’.

commentaar: pagina 19

    • Hester Carvalho