Illegale exoten in het bos

Kunstwerken zonder titel van maartje Korstanje Foto Hans Dijkstra GAW/BvB

Het uitzicht vanaf de Wageningse Berg, een in de ijstijd ontstane stuwwal, is oer-Hollands. Als een schilderij van Philips Koninck ligt het landschap aan je voeten. Een rivier stroomt door het vlakke land, koeien grazen in de uiterwaarden en tot zover het oog reikt zie je plukjes bomen en boerderijen.

Des te atypischer is het landschap bovenop de berg. Hier, in het Belmonte Arboretum van de Wageningen Universiteit, groeien Japanse esdoorns en Noord-Amerikaanse robinia’s. Exoten dus, die ooit door biologen uit verre landen zijn meegenomen en wortel hebben geschoten in de Hollandse grond. Voor de Stichting Beelden op de Berg, die in deze botanische tuin al sinds 1976 tentoonstellingen maakt, vormde de uitheemse flora een mooi uitgangspunt voor Exoten, de negende editie van deze beeldententoonstelling.

De beelden die de tien kunstenaars in het park hebben neergezet zijn ook exoten. Ze proberen zich onopvallend in de omgeving schikken, maar horen er toch niet helemaal thuis. Maartje Korstanje hing een soort vleeskleurige reuzengarnaal in de boomtoppen, die zich tevergeefs probeert te verstoppen in het bladerdak. Elders in het bos projecteert Eelco Brand een videoanimatie van dennenbomen. Film en omgeving gaan naadloos in elkaar over – het is haast niet te horen of het vogelgekwetter live is of afkomstig van de geluidsband. En wat is mooier: echt of nep?

In sommige gevallen neemt de natuur de kunstwerken langzaam in bezit. Het duo Melanie Bonajo & Kinga Kielczynska legde foto’s van planten en bomen onder glasplaten in het gras. De afbeeldingen zijn als kleine bermmonumentjes omzoomd met witte steentjes, maar het gras en de vocht zijn al hard op weg de foto’s te overwoekeren.

Heidi Linck legde tussen de bomen een wiebelige vloer van witte badkamertegels neer, maar ook hier zal het niet lang meer duren voordat vallende bladeren dit stukje huiselijkheid aan het zicht onttrekken.

Illegale exoten zijn er ook. Enkele weken na de opening van Beelden op de Berg bleken er opeens caravan-vormige vogelhuisjes in de bomen van het Arboretum te zijn toegevoegd. De kunstenaars, van het collectief Waterlanders, hadden zich zelfs netjes aan het thema van de expositie gehouden. Zomergasten heet hun bijdrage – een speelse verwijzing naar Hollandse vakantiegangers die een stukje vertrouwde omgeving achter zich aan te slepen.

Op de plattegrond die bezoekers meekrijgen, zijn de Waterlanders inmiddels opgenomen met een extra nummertje – een perfect staaltje integratie. Wanneer, zo vraag je je af, is een exoot eigenlijk geen exoot meer?

Beelden op de Berg 9: Exoten. T/m 21 sept in het Belmonte Arboretum, Generaal Foulkesweg 94, Wageningen. Di t/m zo 11-17u, vr 11-21u. Inl: www.beeldenopdeberg.nl