Grondstoffenprijzen zijn weer op weg naar beneden

Prijzen van grondstoffen waren vorig jaar tot ongekende hoogten gestegen. Maar inmiddels dalen ze. Was er sprake van een grondstoffenbel, en loopt die nu leeg?

Een reusachtige graafmachine van BHP Billiton verplaatst ijzererts in de Australische haven Port Hedland, 1.600 kilometer ten noorden van Perth. Dit is een van de belangrijkste ertshavens van de wereld. (Foto Reuters) A bucket wheel reclaimer collects ore at the BHP Billiton iron ore loading facility in Port Hedland, about 1,600 km (960 miles) north of Perth, May 26, 2008. file photo. Australia's biggest mining state of Western Australia lost a third of its gas supplies on Wednesday, with the operator of a gas plant hit by an explosion declaring force majeure to its major customers. BHP Billiton Ltd/Plc, the world's top miner said their Western Australian mines and plants were operating normally despite the cut to gas supplies. REUTERS/Tim Wimborne/Files (AUSTRALIA) Reuters

„Het is zoals Assepoester op het bal”, zei de Amerikaanse superbelegger Warren Buffett in 2006, toen hem naar zijn mening werd gevraagd over de prijzenspiraal op de grondstoffenmarkt. „Je weet dat alles om middernacht weer in pompoenen en muizen zal veranderen. Maar je kijkt om je heen en je zegt: „nog één dansje”, net als iedereen. „Het feestje wordt steeds leuker. En dan plots slaat de klok twaalf uur.”

Tal van beleggers moeten de afgelopen dagen hebben gedacht dat dit uur was aangebroken. De prijs van goud, platina en zilver zakte deze week tot het laagste niveau in zeven maanden. De goudprijs dook vandaag zelfs onder de 800 dollar per ounce, terwijl die boven de 1.000 heeft gestaan. Ook gewassen zoals maïs, tarwe en soja verloren een flink stuk van hun waarde. Zelfs olie ontsnapte niet aan de trend. Een vat Brent-olie uit de Noordzee kostte dinsdag – ondanks de oorlog in Georgië – 23 procent minder dan de recordprijs van 147,27 dollar, halverwege juli.

De correctie leek breed en ingrijpend. De grondstoffenindex van Standard & Poor’s verloor 21 procent ten opzichte van het recordpeil van begin juli. Sceptici zien hierin het bewijs dat de ‘grondstoffenbel’ – een spectaculaire cyclus van prijsverhogingen die al zeven jaar aanhoudt – aan het leeglopen is. Het geld van speculanten heeft volgens hen de waarde van grondstoffen opgeblazen. Die luchtbel wordt nu doorprikt.

Maar Boris Cukon, grondstoffenconsultant, heeft zo zijn bedenkingen bij die stelling. „Ik blijf geloven in een supercyclus”, zegt hij, doelend op een lange periode van structurele behoefte aan grondstoffen, dankzij de opmars van de industrie in China, India en Rusland. Hij betwijfelt of inflatie en een sluimerende recessie in de VS de mondiale groei zullen fnuiken. „Ik zie geen effect van de Amerikaanse economie, eerder van de Olympische Spelen”, zegt Cukon. „Er geldt nu een bouwverbod in en rond Peking om de smog te verminderen, vrachtverkeer en luchtvaart zijn tot een minimum beperkt, fabrieken liggen stil. Ik sluit niet uit dat er na de Spelen een economische opleving komt.”

Ook analisten van Citigroup houden rekening met zo’n scenario. „De verwachting is dat China op een Europese of Amerikaanse groeivertraging zal reageren door zijn investeringen in infrastructuur op te krikken”, schreven zij vorige week in een rapport. Met mogelijk een nieuwe vraagstimulans voor basismetalen – als koper, zink en aluminium – tot gevolg.

Voor historici die verder kijken dan een paar decennia, is de huidige prijsspiraal in grondstoffen absoluut niet uitzonderlijk. Mijngigant BHP Billiton stelde onlangs een index samen van de koperprijs die loopt van 1880 tot 2007. Daaruit blijkt dat de huidige inflatoire spiraal van start ging op een moment dat de koperprijs zich op een historisch diepterecord bevond.

Toch deed de fabelachtige hausse van de afgelopen jaren analisten versteld staan. Koper werd zes maal duurder in zeven jaar. Olieprijzen gingen met een factor elf omhoog in amper één decennium. Ook ijzererts en goud – waarvan de waarde in vijf jaar tijd met respectievelijk 350 en 174 procent toenam – haalden dit voorjaar hoge pieken.

De prijzenspiraal deed dollartekens oplichten in de ogen van beleggers en speculanten. Alleen al in het eerste kwartaal van dit jaar was er een toename van 30 tot 40 miljard dollar aan kapitaal in de markt. Het totale volume wordt nu door analisten van Citigroup geschat op ruim 225 miljard dollar (151 miljard euro). Ter vergelijking: in 2001 – het jaar waarin de hausse begon – was dit amper 10 miljard dollar. Veel investeerders ‘parkeren’ hun geld in grondstoffen, omdat hun beleggingen in aandelen en obligaties zwak presteerden.

Maar als de grondstofprijzen blijven stijgen, komt er een moment dat de industrie op zoek gaat naar alternatieven en de vraag inzakt. Dit zal voor speculanten aanleiding zijn om hun geld weg te halen uit grondstoffen. Als ze allemaal tegelijk hun ‘parkeergeld’ uit deze markt terugtrekken, zijn correcties van 20 tot 40 procent niet uitgesloten, stellen experts. Of erger nog: een crash. Eén van de allereerste zeepbellen op de grondstoffenmarkt was de zeventiende-eeuwse Nederlandse tulpenmanie. Irrationele beleggingen in tulpenbollen – die in 1637 een piekprijs haalden van 1.500 gulden per stuk – lagen aan de basis van het in elkaar klappen van de markt.

Nicholas Brooks, hoofd van de onderzoeksafdeling van grondstoffenbelegger ETF Securities, gelooft niet in een dergelijk scenario. „Het zijn in de eerste plaats fundamentele factoren die de hausse van grondstoffen verklaren, niet een of andere vorm van irrationele overdrijving”, zegt hij.

„Je moet de werking van de markt vrij laten”, zegt Boris Cukon. „Speculatieve bellen komen en gaan en zullen zichzelf corrigeren.” Ook hij gelooft dat fundamentele factoren – zoals de industrialisering en verstedelijking van China en India, gecombineerd met een krap aanbod van grondstoffen, en dure ontginning of productie – aan de basis liggen van de hausse. „Als er al sprake is van een zeepbel in de grondstoffenmarkt, dan zie ik die niet.”

Warren Buffett dacht er in 2006 het zijne van. „Bijna alle trends hebben een gelijkaardig verloop”, vertelde hij destijds aan de aandeelhouders van zijn investeringsfonds Berkshire Hathaway. „Eerst zijn fundamentele factoren de drijvende kracht, daarna krijgt speculatie de overhand.” Maar finaal komt het op hetzelfde neer, zo voegde de 77-jarige multimiljonair en beleggersgoeroe eraan toe: „Wat een wijze doet in het begin, doen de gekken op het einde.”

    • Piet Depuydt