Activist uit de politiek

De activist Wijnand Duyvendak was zijn tijd vooruit. Het blad Bluf!, waarvan hij redacteur was, publiceerde in 1985 namen, telefoonnummers en vakantiedata van ambtenaren van het ministerie van Economische Zaken (EZ). Met als kennelijk doel hun het leven zuur te maken, omdat zij betrokken waren bij plannen voor de bouw van kerncentrales. Hij deed dat bovendien niet met open vizier. De redactie, die anderen met naam en toenaam aan de paal nagelde, werkte zelf anoniem.

Dat doet sterk denken aan wat extremistische activisten tegenwoordig op internet uitspoken. Ook zij menen hun zaak te dienen door foto’s, namen en adressen van hun vermeende tegenstanders op websites te publiceren, terwijl ze zichzelf verschuilen achter pseudoniemen. Voorstanders van een generaal pardon voor (uitgeprocedeerde) asielzoekers werden daarvan bijvoorbeeld het slachtoffer.

Pressiegroepen zijn een waardevol en noodzakelijk verschijnsel in een democratische rechtsstaat. Hinderlijke actievormen horen daarbij, mits die binnen bepaalde grenzen blijven. Duyvendak is daar destijds overheen gegaan. Dat dit 23 jaar later relevant blijkt te zijn, kan het Tweede Kamerlid zichzelf aanrekenen. Met zijn nog te verschijnen boek Klimaatactivist in de politiek dacht hij rekenschap af te leggen voor zijn activistische verleden, zoals zijn betrokkenheid bij een inbraak bij EZ. Duyvendak wilde schoon schip én reclame maken. Maar gezien de onthullingen van ex-ambtenaar Verberg had hij nogal wat smerigheid op het achterdek over het hoofd gezien. Dat alleen al getuigt niet van politieke intelligentie.

Zijn vertrek raakt ook de partij. GroenLinks is voortgekomen uit partijen die in de jaren zestig tot tachtig innige banden met het actiewezen hadden. Met name PSP en CPN hadden verwantschap met krakers, vredesactivisten, antikernenergiegroepen en andere buitenparlementaire bewegingen. Duyvendak zelf was onder meer actief in het antimilitaristische Onkruit. Hij streed tegen auto’s in de Amsterdamse binnenstad en voor het vertrek van Shell uit Zuid-Afrika. Daarna was hij directeur van de Vereniging Milieudefensie. Actievoeren was een levensvervulling, tot hij zich als parlementariër tot het formele politieke establishment bekende. In die zin was zijn loopbaan logisch. Na de jeugdige overmoed volgt meestal volwassen bezonnenheid. Als de huidige anonieme internetopruiers wat ouder worden en maatschappelijke verantwoordelijkheid gaan nemen, zullen zij tegen die tijd ook door hun verleden worden achtervolgd.

In de Tweede Kamer is GroenLinks een fatsoenlijke partij die zich netjes aan de parlementaire spelregels houdt. Dat Duyvendak nu uit deze fractie vertrekt, was strikt genomen niet nodig. Tenslotte was bekend dat hij al eens wegens een inbraak was veroordeeld. Maar verstandig is het wel. Zijn verleden zou hem op de hielen blijven zitten. Het buitenparlementaire werk wacht op hem. Gelukkig kent hij inmiddels als geen ander de grenzen van de wet en van het betamelijke.