Moskou leest het Westen de les

Als het Russisch belang in het geding is, stelt Moskou machtsvertoon boven zijn internationale reputatie. Daarover laat Poetin, ook als premier van Rusland, geen enkele twijfel bestaan.

Nu in Georgië de kanonnen lijken te zwijgen en de Zuid-Ossetische oorlog wordt voortgezet aan de onderhandelingstafel, moet het Kremlin proberen zijn internationale reputatie weer wat op te vijzelen. Die reputatie is de afgelopen week behoorlijk gehavend door het buitenproportionele geweld waarmee het Russische leger op de Georgische inval in Zuid-Ossetië heeft gereageerd. Ook al had Georgië vorige week donderdagnacht de eerste zet gedaan, Rusland werd door het Westen alom als de grote agressor aangemerkt die een klein landje onder de voet zou willen lopen.

Hoogstwaarschijnlijk had het Kremlin een invasieplan klaarliggen voor Georgië, want Saakasjvili’s immense troepenopbouw aan de Zuid-Ossetische grens zal de Russische inlichtingendiensten heus niet zijn ontgaan. Alleen het tijdstip waarop de Georgische inval plaatsvond was onverwacht, waardoor de Russische tanks een paar dagen nodig hadden om van Noord-Ossetië naar het strijdtoneel op te trekken. Daarom werden gevechtsvliegtuigen ingezet om strategische doelen uit te schakelen, waarna die tanks het werk konden afmaken.

Saakasjvili heeft het Kremlin op een zilveren presenteerblaadje de mogelijkheid aangereikt om hem en vooral het Westen de les te lezen. Het voornaamste doel van de Russische operatie was namelijk om te laten zien wie er de baas is op de Kaukasus. En dat het Westen zich niet al te veel in zijn hoofd moet halen als het denkt Georgië de NAVO binnen te kunnen loodsen. Daarnaast was het Moskou goed uitgekomen als het zich en passant op de een of andere manier van president Saakasjvili had kunnen ontdoen.

Het Westen is onverwacht geconfronteerd met een Russische Federatie die voor het eerst sinds haar oprichting in 1991 een oorlog buiten haar grenzen voerde. Koude Oorlogstaal golfde van Moskou via Tallinn, Riga, Vilnius, Kiev en Londen naar Washington. Rusland dreigde zelfs Oekraïne met een Georgisch lot, als het zou vasthouden aan zijn weigering om Russische oorlogsschepen die voor de Georgische kust actief waren niet meer toe te laten tot de Oekraïens-Russische marinehaven van Sevastopol. Oost-Europese regeringsleiders vreesden dat Rusland de eerste concrete stap had gezet om de oude Sovjet-Unie weer in ere te herstellen.

Rusland deed de afgelopen dagen zijn best zich te rechtvaardigen. Zo vergeleek de Russische plaatsvervangend minister van Buitenlandse Zaken Sergej Ivanov de Russische reactie op de Georgische inval in Zuid-Ossetië met de wijze waarop de Amerikanen reageerden op de terreuraanslagen van 11 september 2001. Rusland zou geen andere keuze hebben gehad dan Georgië aan te vallen nadat dit land had geprobeerd Zuid-Ossetië met zijn vele Russische staatsburgers te veroveren. Ieder beschaafd land zou volgens Ivanov net zo hebben gehandeld.

Als extra reden voor het Russische ingrijpen voerde zijn baas, minister van Buitenlandse Zaken Lavrov, vanochtend aan dat Rusland in Zuid-Ossetië wilde voorkomen dat er etnische zuiveringen als in Srebrenica zouden plaatsvinden. Lavrov hield de Verenigde Staten gisteren ook nog eens voor dat ze Georgië als een virtueel project zagen, maar dat ze er beter aan deden zich op een wat realistischer project te storten, zoals een strategisch partnerschap met Rusland. Vooral nu was gebleken waartoe het ‘ongeleide projectiel’, zoals sommige westerse diplomaten de Georgische president Michail Saakasjvili noemen, in staat bleek.

Rusland heeft de wereld de afgelopen week herinnerd aan het Russische belang. Op hooghartige en gewelddadige wijze, zoals het ook in Tsjetsjenië een allesverwoestende oorlog voerde.

Net als Saakasjvili’s invasie van Zuid-Ossetië was het een gok, waarbij moest worden uitgezocht hoever het kon gaan. Ver, zoals nu blijkt.

Rusland is voorlopig de grote winnaar in het conflict van afgelopen week. Bovendien is voorgoed duidelijk geworden wie de enige echte baas in Rusland is: Vladimir Vladimirovitsj Poetin.

    • Michel Krielaars