Holland Vier kan afgang nog niet bevatten

Een dag na de vroegtijdige uitschakeling in de halve finales van het roeitoernooi zoekt de Holland Vier nog altijd naar een verklaring. Vergezochte theorieën worden niet geschuwd.

Werden de roeiers van de vier zonder stuurman vertraagd door rotzooi in het water van Shunyi Park? Had alleen de Nederlandse boot tegenwind in Peking? Of leidde een zeldzame offday tot de uitschakeling van het vlaggenschip van de nationale roei-equipe? Bondscoach Mark Emke vermoedt het eerste, roeier Geert Cirkel speculeerde over het tweede en chef de mission Charles van Commenée vreest het laatste.

Een feit is dat Gijs Vermeulen, Jan-Willem Gabriëls, Matthijs Vellenga en Cirkel gisteren sneuvelden in de halve finales van het olympisch roeitoernooi. Het viertal werd vierde in een serie met zes boten, achter Slovenië, Tsjechië en Duitsland. Behalve Nederland werden Nieuw Zeeland en Italië uitgeschakeld, wat inhoudt dat de topdrie van de laatste wereldkampioenschappen moet toekijken bij de finale van zaterdag.

Verbijsterd stapten de Nederlandse roeiers aan wal. „Dit is een slechte droom”, zei Cirkel, die meteen het einde van zijn loopbaan bekendmaakte. „Dit kan gewoon niet. Ik snap er echt niks van”, stamelde Emke direct na afloop. Vandaag deed de bondscoach een poging het „als verdoofde” kwartet op te laden voor de B-finale, die wegens onweer werd afgelast.

Emke zag de wedstrijd als een kans op eerherstel, maar voor de bemanning van de vier zonder stuurman zou het als een vernedering hebben gevoeld. Vermeulen, Gabriëls en Vellenga behaalden vier jaar geleden in Athene een zilveren olympische medaille met de mannenacht en haalden Cirkel in het voorjaar van 2005 over tot een rentree in het roeien. Het project leidde tot drie WK-medailles – maar niet de gouden – en twee keer de wereldbekercyclus.

Vermeulen, Gabriëls, Vellenga en Cirkel doopten hun boot om tot Holland Vier, met een verwijzing naar de Holland Acht die in 1996 naar olympisch goud roeide in Atlanta. Het kwartet vond een eigen sponsor in een fabrikant van voedingssupplementen en diende als voorbeeld van topsportcoördinator Koen van Nol voor Nederlandse roeiers op weg naar Peking. Want WK’s en wereldbekerwedstrijden waren ondergeschikt aan het streven een gouden medaille te winnen in Peking.

Open en direct waren de roeiers vooral naar elkaar, de buitenwereld stuitte op hun olympische cocon. Bondscoach Emke werd ook opgenomen in het verbond van het viertal en ging mee in de wens de selectie ‘gesloten’ te houden. Mede daardoor haakten oud-olympiërs als Dirk Lippits en Gerritjan Eggenkamp af in de Nederlandse mannenselectie. Zij wilden voor de sterkste boot in aanmerking komen en dat was in hun ogen niet de mannenacht.

De Nederlandse achtmansboot, die de Spelen op het laatste moment bereikte na een wanhoopspoging waarbij de samenstelling van de boot rigoureus werd gewijzigd, plaatste zich wel voor de finale van zondag. De roeiers van de vier zonder stuurman tastten vandaag nog in het duister over de oorzaak van hun dramatisch verlopen race in Shunyi Park, dat ze afgelopen winter al uitgebreid verkenden.

„Ik trof ze vanochtend met half open ogen aan”, zei Van Commenée. „Men is in shock en dan komen niet altijd de meest zinvolle antwoorden naar boven. Wier aan de boot? Liever wier dan bier. Nee, ik weet het niet. De echte verklaring voor het mysterie kan weken of maanden op zich laten wachten. De enige zekere conclusie is dat ze te langzaam hebben geroeid.”

„Slovenië eindigt altijd een bootlengte achter ons”, zei Emke. „Stel nu dat ze enorm zijn gegroeid ten opzichte van ons, dan zouden ze best naast ons kunnen roeien. Maar ruim zes seconden voorsprong is gewoon te gek. In mijn beleving was vooraf iedereen in vorm en fysiek in orde. Na afloop zei geen van de vier roeiers dat er wat mis was gegaan. Op de video werd er prima geroeid. Bovendien zou ik een slechte vorm op tijd hebben zien aankomen.”

Emke beseft dat hij hoon kan verwachten als hij suggereert dat er wier aan de stuurvin van de boot heeft gezeten. Wel zal de bondscoach zich gesterkt voelen door de opdracht van de wereldroeibond FISA aan de olympische organisatie de roeibaan afgelopen nacht schoon te maken. Ook een delegatie van de KNRB wil vandaag klagen bij de roeibaan, maar voor een protest is het te laat. „Het staat vast dat ze veel op die baan hebben gerotzooid”, zei Emke. „Ze zijn ’s nachts nog bezig geweest met het wegknippen van waterplanten. Voor de wedstrijden komt een duiker de slierten wier van de boot halen. Ik denk echt dat iets ons in de race heeft gehinderd, maar dat zal ik wel nooit kunnen bewijzen.”

Bekijk de race van de Vier met de vriendin van Gijs Vermeulen via nrc.nl/spelen

    • Michiel Dekker