Claims afgewezen, tulpenbollenzaak niet voorbij

Het geld van de beleggers in tulpenbollen is zoek. Maar de rechter heeft alle claims in een geruchtmakende zaak van een vermeend piramidespel met tulpenbollen afgewezen.

Bij de advocaten van tulpenkwekers en -handelaren overheerste opluchting en bij een enkeling een gevoel van triomf. Hun cliënten zijn verlost van schadeclaims van tientallen miljoenen euro’s waarmee ze sinds het begin van de tulpenaffaire in 2003 achtervolgd werden.

Gisteren deed rechter Peeters van de Amsterdamse rechtbank uitspraak in een civiele zaak die Novacap, een fonds dat belegde in tulpenbollen, had aangespannen tegen 76 gedaagde partijen. Volgens Novacap was er sprake geweest van een piramidespel waarbij een ‘samenwerkende groep’ van tulpenkwekers en handelaren de prijzen had opgedreven en waarbij de beleggers waren bedrogen. De curatoren die de zaak na het faillissement van Novacap in 2006 hadden overgenomen, eisten 88 miljoen euro.

De rechter wees alle claims af. „Noch het kunstmatig opdrijven van de prijs noch het sluiten van gefingeerde koopovereenkomsten is komen vast te staan”, aldus het vonnis. Aangezien deze twee argumenten de grondslag vormden voor de stelling van de curatoren dat sprake was van „samenspanning”, kon hiervan ook geen sprake zijn, concludeerde de rechter.

Nienke Bobbert, advocaat van een van de aangeklaagde tulpenkwekers, spreekt van „een bevredigende uitkomst voor de kwekersbedrijven”.

„Van groepsfraude is niets gebleken”, zeg Bobbert. „De rechter heeft de curator van Novacap flink de oren gewassen.”

Curator Hans Tiethoff spreekt daarentegen van „een teleurstellende uitspraak”. Het is, aldus Tiethoff, „dramatisch” dat bollenkwekers die een belangrijke rol in de tulpenfraude speelden, nu vrijuit gaan. „Het beleggend publiek is miljoenen kwijtgeraakt en de schade kan niet verhaald worden op partijen die aan de schade hebben bijgedragen.”

De rechter heeft de curatoren veroordeeld tot betaling van de proceskosten. Gezien het geldgebrek in de boedel is het onwaarschijnlijk dat de curatoren in beroep zullen gaan.

Ironisch genoeg hadden de curatoren tijdens de rechtszitting in maart een schikking met een aantal gedaagde partijen kunnen treffen. Zij wezen die mogelijkheid toen af. Ook ironisch is dat de advocaat die het felst tegen Novacap van leer is getrokken vorig jaar voor zijn cliënt, bollenbedrijf HBM, een schikking van 20.000 euro met de curatoren trof. Alle overige partijen kwamen er gisteren zonder betaling van af.

De rechter stelde vast dat de curatoren hun zaak niet sterker hadden gemaakt doordat ze vorig jaar zelf een strafklacht tegen de ex-bestuurders van Novacap hadden ingediend. Hierdoor ontbeerden ze overigens ook de expertise van de ex-bestuurders van Novacap bij de behandeling van de zaak.

Novacap werd in 2003 opgezet als termijnfonds dat belegde in tulpenbollen. Novacap kocht de oogst 2003 en verkocht tegelijk de oogst 2004. De koop- en verkooptransacties werden uitgevoerd door commissionairshuis SBC in Lisse. Er participeerden 121 beleggers, onder wie een aantal tulpenkwekers, voor 85 miljoen in Novacap. Omstreeks de helft hiervan werd gefinancierd door de Hollandsche Bank-Unie, een dochter van ABN Amro. Daarnaast had SBC nog enkele grote beleggers gevonden om de oogst 2003 te kopen, zodat in totaal 120 miljoen in tulpenbollen werd geïnvesteerd. SBC betaalde in oktober 2003 110 miljoen uit aan tulpenkwekers maar er lagen veel hogere vorderingen voor geleverde bollen. Kort daarna ging SBC failliet.

Vervolgens ontkenden de tulpenkwekers alle termijnverkopen van de oogst 2004 die Novacap en andere beleggers via SBC meenden te hebben afgesloten. Hiermee verviel de beleggerswinst die Novacap zijn deelnemers in het vooruitzicht had gesteld. De schade voor alle particuliere beleggers bedroeg omstreeks 80 miljoen euro, waarmee de tulpenzaak een van de grootste beleggingsfraudes in Nederland is.

In een andere civiele zaak wees de rechter gisteren eveneens de claims af van een aantal beleggers die geld van de HBU hadden geleend om hun deelname in Novacap te financieren. HBU was niet aansprakelijk voor het debacle.

Tegen een aantal betrokkenen die nu in de civiele zaak zijn vrijgepleit, heeft het Openbaar Ministerie een strafprocedure aangekondigd, terwijl het Gerechtshof zich nog over een verzoek tot vervolging van ex-bestuurders van Novacap moet uitspreken.

    • Roel Janssen