‘Wij zijn hier bezig met energiediplomatie’

Nederland wil groot worden in gas. Daarom was gasleverancier GasTerra op bezoek bij Gazprom in Moskou. „Er is geen bedrijf waarin we zoveel investeren voor een goede band.”

Gertjan Lankhorst 07-08-2008. Groningen. Nederland. Portret van drs. Gertjan Lankhorst, Chief Executive Officer bij het handelsbedrijf GasTerra, handelsonderneming in aardgas in Groningen. Foto : Karel Zwaneveld Zwaneveld, Karel

Gazprom, het grootste gasbedrijf ter wereld, heeft belangrijke nieuwe gasvoorraden aangeboord. Nederlandse bedrijven vissen nu naar een rol bij de ontwikkeling van de gasvelden. Maar dat is niet de enige reden waarom Gertjan Lankhorst recent in Moskou op bezoek was bij vicevoorzitter Alexander Ananenkov van Gazprom. Lankhorst, bestuursvoorzitter van GasTerra, de op twee na grootste gasleverancier in Europa, had van alles met hem te bespreken.

Waarom was u bij Gazprom?

„Ik was er in naam van de Nederlandse olie- en gasindustrie. Gazprom gaat de komende decennia gas winnen onder het Siberische schiereiland Jamal, waar veruit de grootste nog niet aangeboorde gasreserves van Rusland liggen. Het bevat naar schatting 15.000 miljard kubieke meter gas, vijf keer het Groningenveld. Nederlandse bedrijven als Shell, Boskalis en GasTerra willen graag meedoen aan de ontwikkeling. Er moeten pijpleidingen en wegen worden aangelegd, installaties gebouwd.

„Voordeel is dat Jamal op Nederland lijkt: een delta, drassig en nat. Nederlandse bedrijven hebben ervaring met het boren, baggeren en pijpen leggen in zo’n gebied. Ze hebben het tientallen jaren gedaan in de Noordzee, onder Slochteren en in de Waddenzee.”

Hoe ver zijn de ontwikkelingen?

„De Russen ontwikkelen nu eerst het Bovanenka-veld. Het moet vanaf 2011 jaarlijks 150 miljard kubieke meter aardgas gaan leveren – vier keer het totale Nederlandse verbruik. Daarna komen drie, vier grote velden ten noorden van Bovanenka aan de beurt. Die worden rond 2020 in productie genomen. Zo gaat het verder.”

Hoe schat u de kansen van Nederland in?

„Ananenkov was boven verwachting positief over mijn voordracht. In het najaar gaan we met een delegatie van tien bedrijven naar Moskou om een agenda voor samenwerking op te stellen.”

Wanneer komen daar de eerste orders uit voort?

„Van Oord en Boskalis zijn al aan het baggeren om een pijpleiding in de Botnische Golf aan te kunnen leggen, naar het Bovanenka-veld. Ook Nacap legt een pijpleiding, samen met een Russische bedrijf.

„Om meer orders binnen te slepen moet je gezien worden. Je moet je concepten kunnen tonen. Dat is waar we nu mee bezig zijn. Energiediplomatie. ”

Zijn er concurrenten?

„Ook de Fransen, de Amerikanen en de Noren dingen mee.”

Hoe belangrijk is een goede relatie met Gazprom voor GasTerra zelf?

„Er is geen enkel bedrijf waarin we zoveel investeren om een goede band op te bouwen. Zo speelt de Moskouse voetbalclub Zenit Sint Petersburg eind deze maand tegen Manchester United. Daar zal ik mijn opwachting maken.”

Wat wilt u van Gazprom?

„Op termijn meer gas. We verkopen nu vooral gas uit eigen bodem, maar dat raakt de komende decennia langzaam op. We halen nu tien procent van het totale verkoopvolume uit het buitenland. Uit Noorwegen en Rusland. Dat percentage zal oplopen.

„Een van de belangrijkste strategische zetten die dit bedrijf tien jaar geleden al heeft gedaan, is dat we zijn gestart met het importeren van Russisch gas. Nog beperkt, maar we zijn daarmee wel al vroeg een langetermijnrelatie met de Russen aangegaan. Dat heeft ons een goed contact met Gazprom opgeleverd. Inmiddels staat iedereen bij de Russen aan te kloppen.”

Nederland wil graag de gasrotonde van Noordwest-Europa worden. Hoe staat het daarmee?

„We zijn al heel ver. Gasunie is bezig zijn netwerk van gasleidingen te verbeteren, er komen ondergrondse opslagplaatsen voor gas en terminals voor de import van lng [liquified natural gas, vloeibaar gas, red.]. Er is een beurs, de TTF, waar gas wordt verhandeld. Het zijn allemaal ingrediënten die je nodig hebt.

Wat zou er beter kunnen?

„De minister van Economische Zaken zou iets moeten doen om de winning van de kleine gasvelden in de Noordzee fiscaal aantrekkelijker te maken. Het kabinet moet beseffen dat de grote velden in dat gebied zijn ontdekt en ontwikkeld. Het is er geen bonanza meer. Voor de steeds kleinere en marginalere veldjes kun je niet dezelfde fiscale voorwaarden blijven handhaven die je al dertig jaar hebt. Als Nederland offshore te duur wordt, wijken energiemaatschappijen uit naar andere plekken in de wereld, en dan blijft hier kostbaar gas in de grond zitten.

„De minister heeft eerder al beloofd fiscale maatregelen te nemen. Die zouden er vóór de zomer van 2007 komen. Dat is eerst een jaar verschoven, en vervolgens doorgeschoven tot ná de zomer. Het moet er nu echt van komen.”

De inflatie is de afgelopen zes jaar niet zo hoog geweest, door de hoge prijzen voor gas en elektriciteit. Kan de staat, die 50 procent van GasTerra bezit, het gas niet goedkoper verkopen aan de consument?

„Daarmee zou je alle regels van het internationaal handelsverkeer schenden. Het is ondenkbaar dat GasTerra het gas in Nederland goedkoper verkoopt dan elders in Europa. Brussel is al twintig jaar bezig om Rusland zover te krijgen dat het zijn binnenlandse gasprijzen naar het internationale marktniveau optrekt. Het zou in de relatie met Rusland geen slimme zet zijn als wij onze prijzen hier nu zouden gaan verlagen.”

    • Marcel aan de Brugh