Oude reflexen springlevend

Rusland en Georgië zijn het in principe eens geworden over een vredesplan. Maar het plan is uiterst wankel en kan bij het minste of geringste omvallen.

Georgië en Rusland zijn het vandaag in principe eens geworden over een vredesplan voor de beëindiging van het conflict over de Georgische separatistische provincies Zuid-Ossetië en Abchazië.

Maar met die voorlopige en nog niet ondertekende overeenkomst is de rust in de Kaukasus allerminst hersteld. Het plan kan daardoor al met een waterpistool omver geschoten worden.

Tegelijkertijd heeft het openbare optreden van de regeringsleiders van Polen, Oekraïne, Letland, Estland en Litouwen, gisteravond in Tbilisi, geleid tot een verdere ontwrichting van de relaties tussen Rusland en het Westen. Want in hun solidariteit met het door Rusland aangevallen Georgië hebben zij de kans gegrepen om nogmaals te benadrukken dat ook zij zich in toenemende mate bedreigd voelen door hun vroegere overheerser.

De Franse president en fungerend EU-voorzitter Nicholas Sarkozy, die als vredesmakelaar tussen de partijen optrad, reisde gisteren eerst naar Moskou, waar hij met zijn Russische ambtgenoot Dmitri Medvedev overeenstemming bereikte over een vredesplan. Op dat moment bestond dat plan uit zes stappen. Later werd de laatste, belangrijkste stap daarvan geschrapt: op internationaal niveau zouden gesprekken moeten worden gevoerd over de toekomstige status van Zuid-Ossetië en Abchazië en de wijze waarop de toekomstige veiligheid van die gebieden kan worden gegarandeerd.

Toen Sarkozy aan het begin van de avond naar Georgië vloog, bleek Saakasjvili met die clausule over Abchazië en Zuid-Ossetië niet akkoord te gaan. De Georgische president benadrukte dat aan de territoriale integriteit van Georgië niet mocht worden getornd.

Vervolg Georgië: pagina 5

Het huidige vredesplan is een broos stukje papier

Georgië

Vervolg Georgië van pagina 1

De soevereiniteit van Georgië over Zuid-Ossetië en Abchazië staat volgens Saakasjvili niet ter discussie. Ook eiste hij dat de Russische vredestroepen in die gebieden dezelfde blijven als die er voor het uitbreken van het geweld waren. Ze zouden niet vervangen mogen worden door de frisse gevechtstroepen die er de afgelopen dagen arriveerden.

Toen het Franse presidentiële vliegtuig in Tbilisi was geland, bleef de deur dan ook nog heel lang gesloten voordat Sarkozy de trap afdaalde. Er werd blijkbaar tot op het laatst met Moskou onderhandeld, dat vervolgens met de Georgische eisen akkoord ging. Vanochtend namen de onderhandelingen een nieuwe wending, toen Medvedev werd ingehaald door zijn minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov, die zei dat Rusland er op staat dat er toch gesprekken worden gevoerd over de internationale status van Abchazië en Zuid-Ossetië. Zo leek het Kremlin opnieuw te benadrukken dat die gebieden in principe hetzelfde recht op onafhankelijkheid hebben als de voormalige Servische separatistische provincie Kosovo. Maar nog geen uur later maakte dezelfde Lavrov bekend akkoord te gaan met de door Georgië verlangde wijzigingen.

Over de praktische uitvoering van het verdrag bestaat op dit moment veel onduidelijkheid. Zo is het nog maar de vraag of Rusland zijn tanks uit Zuid-Ossetië zal terugtrekken, die er in het afgelopen weekeinde heen zijn gestuurd. Opvallend in het verdrag is ook dat de Georgiërs als eerste met het terugtrekken van hun troepen moeten beginnen.

Een ander probleem dat zich voordoet is tot welke posities de Russen en Georgiërs hun troepen straks zullen terugtrekken. Tot die van voor afgelopen donderdagnacht of die van 1991 toen het geruzie over de afscheiding van de gebieden begon.

Er is ook nog de kwestie van het uiteindelijke toezicht op de naleving van het verdrag. Wie gaat dat doen? De OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa) die nu in beide gebieden aan de grens met Zuid-Ossetië waarnemingsmissies heeft? De VN, die al een waarnemingsmissie in Abchazië heeft? Of de EU, die tot nu toe een maagdelijke status heeft in beide gebieden. Zolang dergelijke vragen nog niet zijn beantwoord, kan het huidige verdrag door het minste of geringste strategische foutje terzijde worden geschoven.

Meer nieuws, reportages en foto’s op nrc.nl/georgie

    • Michel Krielaars