Georgië en het Westen

In de achttiende eeuw waren ze er dichtbij, de nationalisten. Bijna lukte het om van Georgië een eenheid te maken. Het oostelijke stuk van wat nu Georgië is, was toen een soort Perzische vazalstaat onder een zekere prins Vakhtan. Deze Vakhtan mocht dan in de zak zitten van de Perzen, hij was wel een sterke persoonlijkheid. Hij liet zich inspireren door de nationalistische schrijver Saba Sulkhan Orbeliani, auteur van het invloedrijke Boek van de Wijsheid en de Leugens. Aan hem vroeg Vakhtan om een officieel Georgisch woordenboek te schrijven. Zelf zorgde hij voor een eenvormig rechtssysteem en hij liet zijn zoon de geschiedenis van Georgië optekenen. Die begon al met mythische verhalen uit oudheid en middeleeuwen, waaruit de eenheid van het Georgische volk moest blijken.

De Perzen waren natuurlijk niet blij met Vakhtans ambitieuze, nationalistische politiek. Toen hij in 1712 ook nog eens weigerde om zich te bekeren tot de islam, vonden ze het mooi geweest en namen ze hem gevangen. Vakhtan probeerde een uitweg te vinden door zijn vriend Orbeliani naar het christelijke Westen te sturen. Kon de paus, of anders Lodewijk XIV van Frankrijk, niet te hulp komen om Vakhtan te steunen bij het stichten van een onafhankelijke Georgische staat? Helaas, de trip van Orbeliani was geen succes: het Westen piekerde er niet over een conflict aan te gaan met het grote Perzische Rijk. Er zat voor Vakhtan niets anders op dan zich te onderwerpen: hij werd moslim en de Perzen bleven nog tientallen jaren de feitelijke machthebbers in het gebied.

Het huidige Georgië bestaat pas sinds 1991. Vóór die tijd was het onderdeel van de Sovjet-Unie. Dat wil niet zeggen dat de problemen nu voorbij zijn, zoals wij afgelopen week hebben gezien. Ook de huidige president van Georgië voelt de hete adem van een grote mogendheid in zijn nek. Maar Michail Saakasjvili hoefde geen gezant naar het Westen te sturen om hulp te vragen in het conflict met Rusland over Zuid-Ossetië; hij hield een toespraak voor de televisie – in vloeiend Engels. Maar of het effect deze keer zoveel anders zal zijn?

Historicus Jaap Cohen onderzoekt het heden aan de hand van het verleden.

    • Jaap Cohen