Terug naar Tbilisi

saakasjvili_ap.jpgNadat ik mijn vrouw vanuit het door oorlog geteisterde Georgië naar Moskou had vergezeld, ben ik teruggekeerd naar Tbilisi. Niet om de held te gaan uithangen aan het front, maar om de ontwikkelingen rond de Ossetische oorlog van Saakasjvili van nabij te kunnen volgen. Mijn grote vraag is namelijk wat er met hem gaat gebeuren als de wapenstilstand is ondertekend en het volk erachter komt wie afgelopen donderdagnacht met het geweld is begonnen.

In Moskou was ik een dag lang afhankelijk geweest van televisiebeelden, die het drama vooral vanaf de Zuid-Ossetische kant lieten zien. Alle beelden vanuit het andere kamp waren gecensureerd. Een verslaggever van de Russische propagandazender Russia Today bleek zelfs ontslag te hebben genomen omdat zijn reportage over het Russische geweld in Gori niet mocht worden uitgezonden van de Russische censuur. Gelukkig was de Russische kwaliteitspers, de Kommersant, erg evenwichtig en uitvoerig in zijn berichtgeving.

Op de Russische tv werd ons geen gruwelijk detail bespaard. Afgeschoten benen, armen, lijken in het open veld, instortende huizen, noem het maar op of het was te zien. Mijn vrouw en ik moesten voortdurend aan al die Georgische reservisten denken, die we afgelopen zaterdag in Tbilisi hadden zien vertrekken en die nu misschien aan het moorden waren in Zuid-Ossetië of zelf vermoord werden door de tegenstander. Het overtuigde me weer eens van de totale onzin van oorlog.

georgie_kaukasus.jpg‘s Middags besloot ik in overleg met de hoofdredactie terug te gaan, omdat het verhaal over Georgië zich grotendeels in Georgië afspeelt en de correspondent er voor is om dat verhaal te vertellen. Samen met fotograaf Oleg Klimov vloog ik dus vanochtend vroeg naar Armenië, om van daaruit per auto in een vijfurige tocht naar Tbilisi te rijden.

Vlak voor de Georgische grens belde Rotterdam met het bericht dat twee Nederlandse journalisten iets ergs was overkomen in Gori. Ik zat op de achterbank van een door de Armeense bergen scheurende taxi en had net bedacht dat het rijden in deze auto, door deze prachtige kloven en valleien, misschien wel gevaarlijker was dan het onder vuur liggen bij Tschinvali.

Maar toen ik het nieuws hoorde van mijn twee collega’s die bij Gori waren beschoten, werd ik meteen bevangen door een enorme stress. In de eerste plaats dacht ik dat het mijn collegacorrespondenten van het NOS-Journaal of De Telegraaf of De Volkskrant betrof, mensen die ik ken dus. Tranen schoten me al in de ogen, mijn hart brak.

En natuurlijk dacht ik ook aan mijn eigen lot. Vooral omdat ik enkele uren voor mijn terugreis naar Moskou op zondag door twee Rusissche journalisten werd gevraagd met hen mee te gaan naar Gori. Van die twee Russen heeft sindsdien niemand meer iets gehoord. Ze zijn waarschijnlijk omgekomen.

Toen hoorde ik de namen van RTL-verslaggever Jeroen Akkermans, die gewond zou zijn geraakt, en RTL-cameraman Stan Storimans, die gedood zou zijn. Merkwaardig was dat ik geen van beiden kende, maar toch overmand werd door verdriet. Om de eenvoudige reden dat die jongens hetzelfde werk doen als ik en hun lot ook het mijne had kunnen zijn.

Daarom heb ik vandaag besloten om niet naar Gori te gaan. Er schijnt namelijk nog altijd geschoten te worden en bij toeval sterven voor een reportage vanuit een in puin geschoten stad gaat me toch net iets te ver. Bovendien heb ik mijn vrouw beloofd geen dingen te doen die mijn leven in gevaar kunnen brengen.

saakasjvili_joestsjenko_kaczynski_reuters.jpgVandaag in Tbilisi was er echter genoeg te verslaan. De verliezer van de oorlog, Michail Saakasjvili, werd voor het parlementsgebouw als een overwinnaar onthaald. Ook werd hij door zijn collegapresidenten van de Litouwen, Oekraïne en Polen op een voetstuk geheven als verdediger van de democratie tegenover de Russische beer.

Dat laatste heeft iets heel onbevredigends voor hen die weten dat het juist Saakasjvili was die afgelopen donderdagnacht met schieten is begonnen en heel Tschinvali in puin heeft gelegd. De OVSE heeft het ontvlammen van het conflict van nabij waargenomen en is bezig een uitvoerig rapport over de rol van Georgië op te stellen. Ook is nog altijd onduidelijk wat de rol van de Verenigde Staten is geweest, omdat Saakasjvili’s veiligheidsraad vol Amerikaanse adviseurs zit.

Ook kan niet worden beweerd dat Georgië een democratie is, want de oppositie is hier geheel aan banden gelegd, de media worden net als in Rusland door de staat gecontroleerd en de president is in januari met veel stemfraude gekozen. Westerse televisiezenders zijn hier in de meeste hotels niet te ontvangen, omdat ze ook de andere kant van het slagveld laten zien. Een slagveld dat niet zo gunstig was voor de Georgische PR-machine. In veel opzichten lijken Saakasjvili en Poetin namelijk nogal op elkaar.

    • Michel Krielaars