Rusland heeft zijn doel bereikt in Georgië

Rusland laat niet langer met zich sollen. Dat is de boodschap die Moskou met zijn keiharde ingrijpen in Georgië aan de hele wereld heeft afgegeven.

Gisteren nog arriveerden Russische versterkingen via de Roka-tunnel naar Zuid-Ossetië (linksboven). In Gori beleefde president Saakasjvili gisteren bange momenten toen Russische vliegtuigen overvlogen (rechtsboven) (foto). Ook de Franse minister van Buitenlandse Zaken Kouchner bezocht Gori (linksonder). In het ziekenhuis van de stad lezen Georgische soldaten de namen van slachtoffers. Foto’s Reuters, AP, AFP Bodyguards escort Georgian President Mikhail Saakashvili to shelter under a threat of Russian air attack in Gori, Georgia, Monday, Aug. 11, 2008. ( AP Photo /Sergei Grits) Associated Press

De Russische president Dmitri Medvedev heeft vandaag opdracht gegeven de oorlogshandelingen in Georgië te staken. Moskou lijkt zijn doel te hebben bereikt.

Formeel heeft Rusland steeds gezegd zijn ‘burgers’ te willen beschermen tegen Georgisch geweld (90 procent van de Zuid-Osseten heeft een Russisch paspoort). Na de aanval op de stad Tschinvali door Georgische troepen in de nacht van 7 op 8 augustus sprak Moskou steevast van „genocide” en etnische zuiveringen” onder Zuid-Ossetische burgers. Ook benadrukte Moskou dat het zijn vredestroepen, de manschappen die na het einde van de afscheidingsoorlog tussen Zuid-Ossetië en Georgië in 1991-‘92 de vrede moeten bewaken, moest beschermen.

Maar de Russische reactie op de grond ging veel verder dan noodzakelijk is voor een lokaal conflict, stellen analisten. Zo zijn Russische militairen gisteren de stad Senaki vanuit een andere opstandige provincie, Abchazië, binnengevallen, ver buiten de zone waarbinnen Russische troepen volgens een mandaat uit 1992 mogen opereren. Ook zouden Russische militairen actief zijn geweest rond de stad Gori ten westen van Tbilisi.

De werkelijke doelen van Moskou zijn dan ook anders, zeggen analisten. Rusland zou voor eens en voor altijd een einde willen maken aan de NAVO-aspiraties van Georgië – en van andere landen die tijdens het communisme deel uitmaakten van de Sovjet-Unie.

Dmitri Trenin van het Carnegie Centrum in Moskou zegt vandaag in de Britse krant Financial Times dat „Rusland wil bereiken dat Georgië nooit lid wordt van de NAVO.”

Rusland heeft zich in het verleden geërgerd aan de toenadering van Georgië tot de verdragsorganisatie. Moskou beschouwt de Kaukasus volgens analisten als behorende tot zijn „invloedssfeer”. Door de separatistische enclaves in het Kaukasische land in een permanente staat van chaos te houden dacht het een NAVO-lidmaatschap van Georgië te kunnen dwarsbomen. Maar toen kwam de NAVO-bijeenkomst in april in Boekarest. Georgië kreeg daar te horen dat het op termijn lid mag worden van de verdragsorganisatie.

Dat was een keerpunt, zeggen analisten. Christopher Langton van het Internationale Instituut voor Veiligheid en Samenwerking in Stockholm in de Financial Times: „Ik denk dat we de woede van Moskou over de toenemende aanwezigheid van de NAVO in de achtertuin van Rusland hebben onderschat.”

Dat het zo hard heeft ingegrepen in Georgië is volgens hem een signaal van het Kremlin aan andere landen uit de voormalige invloedssfeer van de Russen. Svante Cornell, directeur van het Instituut voor Veiligheid en Samenwerking beaamt dat: „Georgië wordt als voorbeeld gesteld. Rusland wil laten zien wat de prijs is voor landen die opstaan tegen Rusland en Euro-Atlantische aspiraties hebben.”

„Georgië moet in zekere zin boeten voor alles wat Rusland is aangedaan de afgelopen twintig jaar”, zegt Alexander Rahr, een Duitse Oost-Europa-expert, in de krant International Herald Tribune.

Behalve de Russische frustratie over de Amerikaanse plannen voor een raketschild in Tsjechië en Polen, speelt met name Kosovo een belangrijke rol. Het Westen heeft de onafhankelijkheid van Kosovo van Servië nadrukkelijk gesteund. Volgens Rahr was dat het grootste gezichtsverlies voor de toenmalige Russische president. „Die episode was vernederend voor Poetin. Wat we nu zien is een poging van Moskou om het Westen een spiegel voor te houden van wat het in Kosovo heeft gedaan.”

Bruce George, een Brits parlementslid en Georgië-kenner zegt tegen persbureau Reuters dat het „tijd voor revanche is voor wat de Russen is aangedaan in Kosovo.”

Het gekozen moment verbaast niet. Gesterkt door de hoge inkomsten in de olie- en gassector is in Rusland een nieuwe assertiviteit ontstaan. Oud-president Poetin is daarvan de personificatie. Het was tijd om af te rekenen met het trauma van het post-sovjettijdperk waaraan de politieke elite van Rusland nog steeds lijdt. George Friedman, directeur van adviesbureau Stratfor, in de New York Times: „De Russen voelden zich de afgelopen twintig jaar door het Westen als oud vuil behandeld. Nu zijn ze terug.”

Daarbij maken de Russen handig gebruik van het machteloze buitenlandbeleid van de vertrekkende president Bush. Deze noemde het Russische optreden gisteren „ niet van deze tijd” en „buitenproportioneel”. Maar veel verder kon Bush niet gaan. De VS hebben Rusland te hard nodig voor bijvoorbeeld het indammen van de nucleaire ambities van Iran. De afgelopen dagen heeft Rusland in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties fijntjes laten zien dat het ouderwetse ‘njet’ weer ieder moment kan worden ingezet om besluiten te blokkeren.