Papa, is mijn speen wel CO2-neutraal?

De International Youth Day van de VN staat vandaag in het teken van het klimaat.

Terecht. Zonder jongeren heeft de strijd voor een beter milieu geen toekomst.

Papa, is mijn speen wel CO2-neutraal Illustratie Milo Milo

De Verenigde Naties hebben 12 augustus 2008 uitgeroepen tot International Youth Day. Thema van deze dag is dit jaar klimaatverandering. Vele aardbewoners lijken zich er inmiddels van bewust dat het klimaat verandert en dat de uitstoot van broeikasgassen zoals CO2 noodzakelijk is om de temperatuur op aarde niet verder te laten stijgen. Maar dat leidt helaas niet altijd tot concrete acties. Daarom is het noodzakelijk dat jongeren op vroege leeftijd bewust worden van klimaatverandering en actief participeren in besluitvormingsprocessen, om zo verdere opwarming tegen te gaan.

De keuze van de VN voor dit thema is niet uit de lucht komen vallen. Klimaatverandering eist, zoals inmiddels velen weten, overal zijn tol. Kinderen worden geboren in een wereld waarin honger, droogte, overstromingen en een stijgende zeespiegel aan de orde van de dag zijn, zonder daar zelf een aandeel in te hebben gehad.

Er heerst brede consensus dat deze historische ontwikkeling een halt moet worden toegeroepen. Helaas lijkt de patstelling tussen een aantal Westerse en ontwikkelingslanden over het terugdringen van de broeikasgas-emissie moeilijk te doorbreken. Gelukkig hebben de Europese landen hier geen boodschap aan en hebben zij het voortouw genomen. Ze zijn goed op weg om hun gezamenlijke emissies met 20 procent te reduceren in 2020 ten opzichte van 1990. Het Nederlandse doel van 30 procent lijkt echter te hoog gegrepen. Maar het kan dus wél: niet alleen praten over wat er gedaan moet worden maar actie ondernemen zodat er in de toekomst daadwerkelijk minder broeikasgassen worden uitgestoten.

De betrokkenheid van Nederlandse jongeren bij het klimaat is ook toegenomen. Er worden steeds meer initiatieven genomen voor en door jongeren, om bewustzijn te creëren over de oorzaken en gevolgen voor de invloed van individueel menselijk handelen op het mondiale klimaat. Die klimaatacties, hoe goedbedoeld ook, zijn helaas vaak van tijdelijke aard.

Toch zijn de vaak herhaalde woorden ‘bewustwording’ en ‘actie’ sleutelwoorden bij de bestrijding van klimaatverandering. Het creëren van bewustzijn door opvoeding en educatie over klimaatverandering nu is een voorwaarde om broeikasgassen substantieel te reduceren in de toekomst.

Het is daarbij echter noodzakelijk om duurzaamheid en klimaatverandering niet alleen symbolisch of projectmatig te benaderen, maar structureel te integreren in schoolcurricula. Dat kan al vanaf het eerste jaar van de basisschool. Denk aan excursies om te leren over de noodzaak van natuur en de rol die bomen spelen bij het produceren van schone lucht op onze planeet. Daarnaast kan het impliciet geïntegreerd worden, bijvoorbeeld in opdrachten bij reken- en taallessen.

Het is essentieel dat de trend van jongerenparticipatie structureel voortgezet wordt, aangezien jongeren de toekomstige wereldburgers- en -leiders zijn. Als duurzaamheid een integraal deel wordt van opvoeding en onderwijs, kan in de toekomst nog meer gestreefd worden naar een samenleving waarin economische belangen gepaard kunnen gaan met de reductie van broeikasgassen.

Het is dus belangrijk dat jongeren zich nog bewuster worden van de oorzaken en gevolgen van klimaatverandering. Dat kan onder andere bereikt worden door jongeren te betrekken bij besluitvormingsprocessen, van lokaal tot internationaal niveau. De belangstelling onder jongeren voor deelname aan dat soort besluitvorming zal veel groter zijn als ze vanaf hun jongste jaren worden geïnformeerd over duurzame ontwikkeling. De internationale interesse hebben sommige jongeren al: ieder jaar vertegenwoordigen twee Nederlanders de stem van Nederlandse jongeren bij de Commissie voor Duurzame Ontwikkeling van de Verenigde Naties in New York. Vanaf dit jaar gaan ook twee Nederlandse jongeren naar de jaarlijkse VN-klimaatconferentie, die dit jaar in Polen plaatsvindt. Maar zoals net geschetst is ook op kleiner schaalniveau jongerenparticipatie essentieel voor de toekomst. Het is bijvoorbeeld raadzaam dat er in elke gemeente een jongerenplatform voor duurzaamheid en klimaatverandering in het leven wordt geroepen, om mee te denken over verbeterpunten in een gemeente ten aanzien van duurzaamheid, energieverbruik en uitstoot van broeikasgassen. Inderdaad, u kent ’m nog: ‘think globally, act locally’. Want er is nog erg veel te verbeteren, ook op lokaal niveau.

Don Gerritsen (24) is tot april 2010 een van de twee Nederlandse jongerenvertegenwoordigers bij Commissie voor Duurzame Ontwikkeling van de Verenigde Naties. Hij studeert Internationale Betrekkingen aan de Universiteit van Amsterdam.

Bezoek de website van Gerritsen op dongerritsen.com

    • Don Gerritsen