‘Ondanks problemen is deze wijk zeer geliefd’

Het kunstproject Noord is een ode van de Tilburgse kunstenaars Tom America en Rob Moonen aan de verschillende groepen migranten in hun woonwijk Tilburg-Noord.

Huisconcert met dansers in het kader van kunstproject ‘Noord’

In een huiskamer in Tilburg-Noord zijn de overgordijnen dicht. De muren kaal. Een danser en danseres brengen op de kamervloer een choreografie, begeleid door een contrabassist. Danser en danseres hangen achterover, houden elkaar in balans. Een klein aantal toeschouwers zit op de bank en kijkt toe.

De wervelende dans is te zien op een dvd die werd gemaakt als weerslag van het project Noord door de Tilburgse kunstenaars Tom America (muziek) en Rob Moonen (video, dans). Drie jaar lang bezochten ze deze betonnen wijk aan de noordzijde van Tilburg, waar zo’n honderd etnische groeperingen wonen. Componist Tom America: „Al die groepen wilde ik in mijn muziek portretteren. De zinsmelodieën van de verschillende spreektalen, te horen in de vele interviews die we in de wijk hebben opgenomen, werden de basis van mijn muziek.”

Het kostte America en Moonen inspanning de argwaan van de bewoners te overwinnen. De Iraniër Mohammed Soroush was wel meteen gastvrij en vertelde zijn levensverhaal. Over de jaren die hij in de gevangenis doorbracht, omdat hij in opstand kwam tegen het regime van Khomeini. Voor de camera draagt hij een gedicht voor over een plant in de woestijn die snakt naar water. Het hield hem en zijn medegevangenen op de been.

Tom America en Rob Moonen wonen in Tilburg; de laatste is vorig jaar, tijdens het werken aan Noord zo geboeid geraakt, dat hij er is gaan wonen. „De wijk is zeer afgesloten”, aldus de kunstenaars. „De snelweg ligt er als een ring omheen en een kanaal en weilanden sluiten het af. Maar er is veel racisme. Wij hopen dat we met Noord de integratie een beetje hebben geholpen.”

Aangrijpend is het verhaal van een getint meisje: „Ik was altijd heel trots op mijn kleur. Ik zat nooit te twijfelen. Maar nu ik in Nederland ben, word ik anders bekeken omdat ik donker ben. ”

Het verhaal dat ze vertelt is weliswaar op de band opgenomen, maar tijdens de uitvoering klinkt haar stem vervormd, vertekend. Haar stem, en die van de andere geïnterviewden, is een compositie van klanken, geluiden, soms onrustig en met veel staccato, dan helder en gevoelig.

Noord begon met een aantal vragen die America en Moonen zich stelden: „Wie zijn die vreemdelingen, wat is hun achtergrond, hoe leven en denken zij hier? Hoe zijn ze in Tilburg-Noord terechtgekomen?” Na de eerste kennismaking, vertelt America, ‘klapten ze open’. Mensen komen uit Polen, Kroatië, Suriname, Chili, Turkije en Burundi. Hun verhalen vormen de ‘oerbeelden’, aldus America, van migranten in Nederland: ze houden van het land, zijn bang en voelen zich bedreigd.

Onder veel bewoners is de wijk, ondanks de problemen, geliefd; ze willen ze nooit meer weg. America: „Er heerst saamhorigheid. Met Noord willen we hen ook iets teruggeven. ” Het project mondde uit in een voorstelling, met muziek, dans en videobeelden. Die was begin dit jaar te zien in huiskamers en het plaatselijke theater. America: „We hopen op een herneming in 2009, als Tilburg 200 jaar bestaat. Maar dat is niet het belangrijkste. We hebben gewerkt vanuit liefde voor de wijk. Ons project is in de eerste plaats een ode aan Tilburg-Noord.”

    • Kester Freriks