Olympisch zilver na een bijna-doodervaring

Deborah Gravenstijn moest op en naast de tatami hard knokken om Peking te halen en werd beloond met zilver.

„Ik heb meerdere keren overwogen te stoppen.”

Alleen de Italiaanse Giulia Quintavalle (in wit pak) bleek te sterk. Foto AFP Italy Giulia Quintavalle (top) reacts as she won her fight against Netherlands Deborah Gravenstijn during the women's -57kg final match of the 2008 Beijing Olympic Games on August 11, 2008 in Beijing. AFP PHOTO / TOSHIFUMI KITAMURA AFP

Na een olympiade van persoonlijk- en blessureleed wilde judoka Deborah Gravenstijn (33) voor niemand buigen bij het toernooi dat ze op het nippertje had bereikt. Bijna wist ze ook nog de gouden medaille te behalen in de gewichtsklasse tot 57 kilogram, want alleen de Italiaanse Giulia Quintavalle bleek in de finale te sterk. „Het is gegaan zoals ik wilde”, zei Gravenstijn. „In deze zilveren medaille stond mijn naam gegraveerd. Dit betekent alles.”

Het is de tweede olympische medaille voor Gravenstijn, die bij de Zomerspelen van 2000 in Sydney vijfde werd en in 2004 brons won in Athene. Daarna volgde een donkere periode in haar leven. In oktober 2004 overleed haar zus Merghery. Een ongelukkige val op de tatami bezorgde Gravenstijn in maart 2005 een dubbele nekhernia. De revalidatie – een rentree op de judomat werd onwaarschijnlijk geacht – combineerde ze met het herstel van een operatie aan haar knie. Haar terugkeer in maart vorig jaar werd overschaduwd door de dood van haar moeder Carmen, een maand eerder.

De ommekeer op sportief vlak kwam in februari, toen Gravenstijn coach Jan de Rooij bij wedstrijden inruilde voor bondscoach Marjolein van Unen. Niet dat het aan haar persoonlijke trainer lag, zei ze daarover, maar De Rooij kon haar na alle ellende geen „schop onder de kont” meer geven. Van Unen bracht de agressie voor judowedstrijden terug in Gravenstijn, die met staartjes in het haar vaak aandoenlijk aandoet op de tatami.

Gravenstijn behaalde vervolgens bij drie wereldbekerwedstrijden een topvijfklassering en plaatste zich in april bij de Europese kampioenschappen voor de Olympische Spelen. In Lissabon kostte een scheidsrechterlijke blunder Gravenstijn bijna het startbewijs voor Peking, maar door een overwinning van uitgerekend „die oude heks” Isabel Fernandez op haar Poolse concurrente Inga Kolodziej behield Gravenstijn haar voorsprong op de olympische ranglijst.

Daar in Portugal verliet Gravenstijn in april huilend de zaal nadat haar deelname in Peking vaststond. Het was een bijna-doodervaring geweest, zei ze later. „Ik heb meerdere keren overwogen te stoppen. Nu zit het eens mee. Mag het een keer? Ineens zag ik mijn hele leven aan me voorbij trekken. Hoe diep ik ook in de ellende zit, aan het einde van de tunnel zie ik altijd mijn familie, mijn vrienden en mijn coach. Ze zijn dat lichtpuntje voor mij. Door hen krijg ik de kracht om door te gaan.”

Gravenstijn, eerste luitenant bij de luchtmacht, begon het olympische toernooi in Peking met een vrije ronde en schakelde achtereenvolgens de Braziliaanse Ketleyn Quadros en de Spaanse Isabel Fernandez uit. De zege op voormalig olympisch, wereld- en Europees kampioen Fernandez was verrassend, omdat Gravenstijn slechts één van de zes eerdere onderlinge partijen had gewonnen. In de halve finale versloeg de Rotterdamse van Surinaamse afkomst de geblokte Chinese Yan Xu, waarna Quintavalle in de partij om de gouden medaille uiteindelijk een maat te groot bleek.

Gravenstijn was voor haar doen opvallend ingetogen na de medailleceremonie. „Zo kennen jullie me niet”, zei ze. „Het is allemaal nog onwerkelijk. Ik kan mijn gevoelens niet beschrijven op dit moment. Het zal er later allemaal wel uitkomen.”

„Ze is van heel ver gekomen. Dit is onvoorstelbaar”, zei bondscoach Marjolein van Unen. „Het is allemaal niet te bevatten. Ik heb het van dichtbij meegemaakt. Dat maakte het gemakkelijker om erover te praten. Judo is haar leven. De stabiele factor. Mede door sport heeft ze alles kunnen verwerken.”

„Ik werd op de mat soms onderuit gegooid. Daarom kon ik in het normale leven blijven staan”, verwoordde Gravenstijn haar situatie in de afgelopen seizoenen. De judoka wilde niet vooruitlopen op een mogelijk afscheid en gaf niet de indruk al een besluit te hebben genomen. „Ik wist dat ik het kon. Hier heb ik alles uit mijn lichaam gehaald. Ik weet nog niet of ik doorga. Daar ga ik de komende tijd eens over nadenken. Nu ga ik gewoon genieten. Mag het even.”

Bekijk haar carrière op www.deborahgravenstijn.nl