Kaukasus verdeelt het Westen

Het Kaukasus-conflict stelt de NAVO en de EU voor fundamentele vragen. In Brussel is de strijd tussen Georgiërs en Russen diplomatiek, maar keihard. „Wij vertellen de waarheid.”

Een van de moeilijkste problemen van de westerse landen is opeens heel dringend geworden: hoe moeten ze omgaan met Rusland?

Vandaag vergadert de NAVO over de gevechten tussen Georgische en Russische troepen, morgen komen de Europese ministers in Brussel bij elkaar voor een extra vergadering. Rusland eist in Brussel dat Georgië de schuld krijgt van het conflict. De Georgische ambassadeur bij de EU vindt dat het Westen „moreel verplicht” is Rusland duidelijk te maken dat het „volledig geïsoleerd staat tegenover de geciviliseerde wereld”.

Maar de westerse landen zijn verdeeld over. Al jaren weten ze niet goed wat ze moeten kiezen: een goede relatie met Rusland, zoals vooral Duitsland graag wil, of – zoals vooral de Midden- en Oost-Europese landen willen – voor een harde lijn tegenover Rusland en toenadering tot Russische buurlanden die bij het Westen willen horen, omdat Rusland anders misbruik zal maken van de toegeeflijkheid van het Westen.

Georgische diplomaten mogen vandaag op het NAVO-hoofdkwartier uitleggen wat er de afgelopen maanden is misgegaan in de Kaukasus. Ze zullen zeggen wat ze ook al twee dagen tegen journalisten in Brussel zeggen: de gevechten tussen de Georgische en Russische troepen waren nooit uitgebroken als de NAVO Georgië begin april, tijdens een topbijeenkomst in Boekarest, de status van aankomend NAVO-lid had gegeven.

Georgië had de NAVO toen nog zo gewaarschuwd. Als het land die status niet kreeg omdat er onopgeloste regionale conflicten waren, zou Rusland er alles doen om die conflicten te laten escaleren.

Mogen Georgiërs met vertegenwoordigers van alle NAVO-landen aan tafel zitten? Dan willen de Russen dat ook. De ambassadeur bij de NAVO, Dmitri Rogozin, eiste gisteren een extra vergadering van de NAVO met Rusland. Veel zouden de Russen niet eens hoeven zeggen. „Iedereen weet nu waarom Georgië bij de NAVO wilde horen”, zegt Nikolaj Kobrinets, plaatsvervangend ambassadeur van Rusland bij de EU, in zijn kantoor in Brussel. Omdat dat land van plan was een oorlog uit te lokken en die wilde uitvechten met hulp van het Westen.

„Ik weet niet zeker”, zegt Kobrinets met een flauwe glimlach, „of de NAVO zo’n lidstaat wel nodig heeft.”

Vervolg Georgie: pagina 5

Debat NAVO-toetreding Georgië nog gevoeliger

Geogië

Vervolg van pagina 1

De Verenigde Staten, gesteund door Midden- en Oost-Europese landen, wilden begin dit jaar per se dat de vroegere Sovjetstaten Georgië en Oekraïne de status van aanstaand NAVO-lid zouden krijgen. Rusland noemde dat een bedreiging van de eigen veiligheid, omdat Georgië en Oekraïne buurlanden zijn.

Duitsland, met steun van Frankrijk, vond een goede relatie met het machtige Rusland belangrijker dan formele toezeggingen aan twee kleinere landen. In Boekarest kregen Georgië en Oekraïne alleen de belofte dat ze lid zouden worden van de NAVO, maar een termijn – hoe vaag ook – werd niet genoemd. Daardoor was er volgens Duitse diplomaten geen „afdwingbare belofte” gedaan. De NAVO was er voorlopig van af.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy zullen elkaar „stiekem feliciteren”, zegt de vroegere Duitse minister van Buitenlandse Zaken Joschka Fischer deze week in zijn column in Die Zeit. Omdat ze begin april hadden geoordeeld dat het nog te vroeg was om Georgië een echte belofte te doen. Maar in Brussel zullen er vandaag ook NAVO-landen zijn die Rusland ervan verdenken dat het land wachtte op een kans om in één keer een eind te maken aan de mogelijkheid dat Georgië de komende jaren toch nog lid wordt van de NAVO.

De Russische ambassadeur bij de NAVO, Rogozin, eiste gisteren in Brussel niet alleen dat zijn land met de NAVO-lidstaten zou mogen praten over de gevechten – wat de NAVO tot nu toe weigert. Hij vond ook dat de Amerikanen moesten ophouden met hun „koude oorlogstaal”. Maar hij begreep de emoties, zei hij. „Georgië is hun favoriete kind, dat nu naar de hel gaat.”

Rogozin zal deze week elke dag een persconferentie geven. Volgens de Russische ambassade hebben de gevechten een „diepgaande impact” op de internationale gemeenschap en is er „behoefte aan neutrale informatie”. De Georgiërs denken dat ook. Een pr-bureau in Brussel stuurt journalisten de hele dag door berichten en aankondigingen van persconferenties en demonstraties. „Als er de komende weken verkeerde beslissingen worden genomen”, zegt de Georgische ambassadeur bij de EU, Salome Samadasjvili, tijdens een gesprek in Brussel, „dan komt dat niet door een gebrek aan informatie.” En ze zegt: „Wij vertellen de waarheid. Die is altijd sterker.”

Ze vertelt dat ze ’s ochtends, tijdens een persconferentie in Brussel, heeft gehuild. „Ik had het over de mensen in Georgië die met zoveel hoop naar de internationale gemeenschap kijken.” Dan huilt ze weer.

De Russen gaan in Brussel niet huilend over straat, zegt de plaatsvervangend ambassadeur bij de EU, Nikolaj Kobrinets. „Wij zijn geen Georgiërs.” De Russen hebben volgens Kobrinets altijd geduldig aan de NAVO en de EU uitgelegd welk gevaar er dreigde in de Kaukasus. „Polen, Tsjechië, Bulgarije, Turkije en de VS hebben Georgië geholpen om een zwaar bewapend land te worden. We hebben onze Europese partners erop gewezen dat dat in strijd is met de gedragscode van de EU, maar die zeiden: ‘Nee, alles is in orde’. Nu zien we wat het resultaat is.”

Georgië wil dat de NAVO en de Europese Unie Rusland onder druk zetten om te stoppen met vechten. En dat moet snel gebeuren, vindt Samadasjvili: „Rusland is Georgië aan het bezetten.”

Rusland, zegt Kobrinets, wil dat de Europese landen zeggen: Georgië is hiermee begonnen, Georgië moet ophouden. „Ze moeten niet opnieuw aankomen met ‘alle partijen’ en ‘van beide kanten’.” Kobrinets maakt zich zorgen. Er zijn „signalen” dat landen de Europese relatie met Rusland willen „herzien” – zoals Polen, de Baltische staten, Zweden. „Dat zou een vergissing zijn. De EU wilde toch een goede relatie met ons? De EU moet begrijpen dat het twee verschillende werelden zijn: onze relatie met Europa en ons recht om onze eigen burgers te beschermen.”

Achtergronden en reportages op nrc.nl/georgie

    • Petra de Koning