Bestraf de hoerenloper

In Zweden kun je voor hoerenloperij zes maanden cel krijgen, plus vernedering door publieke ontmaskering.

Misschien moet Nederland dit voorbeeld overnemen.

Bestraf de hoerenloper Illustratie Ruben L. Oppenheimer Oppenheimer, Ruben L.

In New York reageert men vol ongeloof als ik vertel dat ik in Amsterdam geen manicure kan krijgen als ik niet twee weken van tevoren een afspraak heb gemaakt, maar dat mannen zich wel probleemloos voor vijftien euro kunnen laten pijpen – zonder condoom. Prostitutie is de enige vorm van persoonlijke dienstverlening die in Nederland goed is ontwikkeld. Zou dat nou terug te voeren zijn op onze joods-christelijke wortels?

De legalisering van de prostitutie in oktober 2000 was niet meer dan de codificatie van een reeds lang bestaande praktijk, schreef de toenmalige Nationaal Rapporteur Mensenhandel Anna Korvinus in haar verslag van 2002. Belastingheffing over de revenuen was ook al jaren gewoon. Ik herinner me nog goed dat midden jaren 90 de bewindslieden op het ministerie van Financiën zich het hoofd braken over de vraag of beflapjes fiscaal aftrekbaar waren.

Vrouwen die hun lichaam aanbieden in ruil voor geld worden vaak stelselmatig bedreigd, geslagen, verkracht en geterroriseerd door pooiers en klanten. Dat bleek maar weer eens tijdens de rechtszaak tegen twee Duits-Turkse broers die jarenlang tientallen en waarschijnlijk meer dan honderd vrouwen tot prostitutie hebben gedwongen en mishandeld. Op 1 oktober 2005 publiceerde M, het magazine van NRC Handelsblad, al een indringende reportage van Ruth Hopkins over deze wrede vrouwenhandel in de hoofdstad. Volgens advocaat Annet Koopsen, die een van de slachtoffers in het proces bijstond, komen de vrouwen veelal uit gezinnen met incest, drankmisbruik of zelfmoord. Of het zijn vrouwen uit bijvoorbeeld Oost-Europese landen die ten prooi vallen aan mensenhandelaren en onder valse voorwendselen naar Nederland worden gelokt.

De vrouwen vormen de populairste toeristische attractie van Amsterdam. Naar schatting een kwart van de prostituees is feitelijk seksslaaf. Die vrouwen worden dus eigenlijk iedere dag verkracht. Waarom worden die klanten niet voor verkrachting vervolgd?

Volgens The American Journal of Epidemiology wordt een prostituee gemiddeld 34 jaar. Volgens ander Amerikaans onderzoek willen negen van de tien prostituees het werk het liefst ontvluchten. De helft heeft ooit een zelfmoordpoging ondernomen. Maar de Tweede Kamer maakt zich meer zorgen over seksueel misbruik van dieren.

Gelukkig hebben gemeenten zelf ook een belangrijke vinger in de pap. Met name Karina Schaapman, sinds 2002 PvdA-gemeenteraadslid en zelf in het verleden werkzaam als prostituee, heeft zich altijd fel gekeerd tegen normalisering van prostitutie. Na sluiting van de tippelzone aan de Theemsweg in 2003 en het wegsturen van wethouder Rob Oudkerk is de gemeente Amsterdam dit jaar begonnen met de sluiting van prostitutiepanden op de Wallen wegens de banden met de georganiseerde misdaad. De gemeente pleitte eerder dit jaar ook al voor verhoging van de minimumleeftijd voor prostituees van 18 naar 21 jaar.

In Zweden is hoerenloperij in 1999 strafbaar gesteld. Onder de zogenoemde ‘Seks aankoop wet’ is betalen voor seks een misdaad die wordt gestraft met boetes en maximaal zes maanden celstraf, plus vernedering door publieke ontmaskering. Volgens de Zweedse autoriteiten is het aantal prostituees sinds de nieuwe wet van kracht is geworden met 40 procent gedaald. Mensenhandelaren zouden Zweden tegenwoordig links laten liggen, omdat de markt is verpest.

Noorwegen, dat een naam hoog heeft te houden als het om vrouwenemancipatie gaat, heeft de effecten van de Zweedse en Nederlandse wetgeving met elkaar vergeleken en is tot de conclusie gekomen dat het Zweedse model navolging verdient. Een wetswijziging is in voorbereiding.

Het is niet zo vreemd dat de Zweedse wetgeving effectief blijkt te zijn. Volgens Amerikaans onderzoek zou een meerderheid van de mannen die nu prostituees bezoeken daarmee ophouden als ze zouden weten dat ze publiekelijk aan de schandpaal kunnen worden genageld. Om een voorbeeld te noemen: 79 procent van de mannen zegt te zullen worden afgeschrikt als er een kans bestaat dat de familie wordt ingelicht. Maar liefst 87 procent van de mannen denkt te zullen worden afgeschrikt als er een mogelijkheid is dat de politie foto’s en namen publiceert in de lokale krant. De mannen in het onderzoek vertoonden vaak ziekelijk gedrag tegenover vrouwen. Een op de vijf mannen zei wel eens een vrouw te hebben verkracht. Voor 80 procent van de mannen was het prostitueebezoek een vorm van verslaving.

De Zweedse praktijk van naming and shaming is erg on-Nederlands. Als ik de naam Mohammed Bouyeri in een buitenlandse krant zie staan, dringt het nog steeds niet echt tot me door dat het om Mohammed B. – de moordenaar van Theo van Gogh – gaat.

Maar bekijk het eens van de andere kant. In zijn roman Tirza laat Arnon Grunberg de hoofdpersoon, Jörgen Hofmeester, zeggen dat de kern van seksualiteit tussen volwassenen de vernedering is. Het boek van Grunberg werd door recensenten zo positief beoordeeld, en bekroond met maar liefst twee literaire prijzen, dat er wel een kern van waarheid in moet zitten. Maar als het toch allemaal om de vernedering draait, dan is de publieke ontmaskering van prostituanten behalve straf tegelijkertijd een perverse beloning.

Heleen Mees is columniste van NRC Handelsblad

    • Heleen Mees