Rusland militair veel sterker dan Georgië

Strategisch en militair zijn de Russen veel sterker dan de Georgiërs. Ook al is het Georgische leger, als bondgenoot van het Westen, de afgelopen jaren speciaal getraind voor de Verenigde Staten en Israël.

Russisch konvooi, afgelopen zaterdag, onderweg in Zuid-Ossetië naar de hoofdstad Tschinvali. Vanochtend liet Moskou weten ook versterkingen te sturen naar Abchazië. Foto AP A column of Russian armored vehicles seen on their way to the South Ossetian capital Tskhinvali somewhere in the Georgian breakaway region, South Ossetia, Saturday, Aug. 9, 2008. Georgia, a U.S. ally whose troops have been trained by American soldiers, launched a major offensive overnight Friday to retake control of it's breakaway province. Russia sent hundreds of tanks and troops into South Ossetia and bombed Georgian towns Saturday in a major escalation of the conflict that has left scores of civilians dead and wounded. (AP Photo/Musa Sadulayev) Associated Press

Volstrekt scheef. Zo ziet de militaire machtsbalans tussen Georgië en Rusland er uit na een paar dagen vechten. Het Georgische leger heeft in de afvallige provincie Zuid-Ossetië het veld moeten ruimen voor de gepantserde voorhoede van het Russische 58ste Leger. Voor de kust ligt de Zwarte Zee-vloot en Russische gevechtsvliegtuigen hebben de doelen in Georgië voor het uitzoeken. Daarbij komt dat de Georgische krijgsmacht slechts enige tienduizenden manschappen paraat heeft, tegen vele honderdduizenden Russische.

Maar de getallen zeggen weinig bij dit soort conflicten. Kijk maar naar de Winteroorlog in 1940 van het numeriek oppermachtige Rusland tegen het veel kleinere Finland. Na de eerste successen leden de Russen nederlaag op nederlaag. Of zie hoe, in 1994, Tsjetsjeense opstandelingen colonnes Russische tanks in hun hoofdstad Grozny in rokende karkassen veranderden.

De Russische militaire analist Pavel Felgenhauer ziet donkere tijden aanbreken voor de Russische strijdkrachten. „Een grootschalige Russische interventie”, zei Felgenhauer vrijdag tegen Reuters, betekent een lange oorlog. En met een onzekere uitkomst, want „Zuid-Ossetië is geografisch geïsoleerd van Rusland.” Het bezet houden, meent Felgenhauer, werkzaam bij de Amerikaanse Jamestown Foundation, „is een logistieke nachtmerrie.” Er is maar één verbindingsweg tussen Rusland en het betwiste, bergachtige gebied.

De krijgsmacht van Georgië is de afgelopen vijf jaar ingrijpend gemoderniseerd en getraind, in tegenstelling tot die van andere ex-sovjet-republieken. In 2002 begonnen de Verenigde Staten het zogeheten Georgia Train and Equip Program, om Al-Qaeda in de grensstreken met Tsjetsjenië te bestrijden. Daar kwam later het Georgia Sustainment and Stability Operations Program bij dat Georgische troepen voor inzet in Irak trainde.

Een andere grote leverancier van militaire hulp is Israël, dat de infanterie voorzag van nieuwe wapens en communicatieapparatuur en de Su-25 grondaanvalsvliegtuigen opwaardeerde. Ook sprong Israël Georgië bij met ultramoderne Hermes-450 verkenningsrobots. Het was een Hermes-450 die met zijn camera’s haarscherp vastlegde hoe een achtervolgende Russische Mig-29 boven Abchazië een hittezoekende raket afvuurde, waarop het beeld ging sneeuwen.

Wel is de Israëlische militaire steun begin augustus ingetrokken. Volgens Israëlische bronnen is dit gebeurd na Russische diplomatieke druk. Maar, daar zou wel iets tegenover hebben gestaan: Rusland zou voorlopig geen geavanceerde S-300 luchtafweerbatterijen aan Iran leveren.

„Zie het zo”, zei een Amerikaanse instructeur tegen de Amerikaanse defensiejournalist Nathan Hodge kort geleden over de westerse steun aan de Georgiërs: „Wij hebben ze een mes in handen gegeven. En nu eens kijken of ze dat mes ook gaan gebruiken.”

Het antwoord op die laatste vraag kan met „ja” worden beantwoord sinds het Georgische offensief tegen de hoofdstad Tschinvali van donderdag.

De training lijkt minstens gedeeltelijk succes te hebben gehad. Zo bevestigde de Russische stafofficier Anatoli Nogovitsyn tegen persbureau Interfax dat Georgië twee toestellen had neergehaald. Eentje daarvan was een laagvliegende Su-25, waarvan de ironie wil dat dit type vliegtuig in de sovjettijd in de Georgische hoofdstad Tbilisi in elkaar is gezet. Een ander toestel waarvan de Russen het neerschieten bevestigden, was een Tu-22M, die luistert naar de NAVO-codenaam “Backfire”, een strategische bommenwerper. Dit soort toestellen vliegt hoog en de Georgische luchtdoelraket moet de Backfire daar dus ook hebben getroffen. Dat suggereert een geavanceerde luchtafweer.

Het Russische machtsvertoon met tanks, zwaar zelfrijdend geschut en andere pantservoertuigen is voor een deel schijn. Aan tanks heb je niet zoveel bij dit soort conflicten dat zich beperkt tot stedelijk en bergachtig gebied. De Russische T-72 tanks, die nauwelijks verschillen van die van Georgië, blijken namelijk kwetsbaar voor draagbare antitankwapens. Ze zijn weliswaar uitgerust met zogeheten “reactive armour”, een dubbele huid van explosieve blokjes, die ontploffen wanneer ze door een antitankwapen worden getroffen – de explosie buigt het projectiel af. Maar de beelden van vernielde tanks waarvan de koepel is weggeslagen, een icoon uit de eerste Tsjetsjeense oorlog, laat zien dat de antitankwapens tot de munitievoorraad in de tank kunnen doordringen.

Toch willen deze nuanceringen natuurlijk niet zeggen dat het slechts een kwestie van tijd is voordat Davids slinger de Russische Goliath verslaat. Daarvoor is de Russische numerieke overmacht op alle fronten wel erg groot. Bovendien schijnen de Russen hun inlichtingenapparaat goed op orde te hebben. De snelheid waarmee het 58ste Leger de kazernes verliet nadat Georgische troepen hun offensief tegen de Ossetische separatisten was begonnen, suggereert dat de Russen hun motoren al lieten warmdraaien nog voordat hun Georgische tegenstanders de poort van hun kampementen waren uitgereden.

Als de Russische troepen, versterkt met de parachutisten van de 76ste Luchtlandingsdivisie die dit weekeinde naar Ossetië werden gedirigeerd, zich ingraven, is lastig te zien hoe ze daar snel weer uit te zijn verdrijven. Om nog maar te zwijgen van het tweede front dat aan het ontstaan is in de andere opstandige regio, Abchazië.

    • Menno Steketee