Na 23 jaar judoën wordt wachten beloond

Wereldkampioen Ruben Houkes (29) won zaterdag brons in de lichtste judocategorie. Van een stap terug op het erepodium wilde hij niet weten.

Ruben Houkes (onder) tijdens zijn partij tegen de Israëliër Gal Yekutiel afgelopen zaterdag. Foto Bas Czerwinski 09-08-2008, Beijing, China. Ruben Houkes in actie bij het behalen van een bronze plak in zijn partij tegen Gal Yekutiel uit Israel. Foto Bas Czerwinski Czerwinski, Bas

Ruben Houkes (29) was zaterdag de judoka die in Peking de meeste vreugde uitstraalde, toen hij als wereldkampioen een bronzen olympische medaille in ontvangst nam. Bondscoach Maarten Arens zei dat hij op zijn benen stond te trillen nadat zijn judovriend „weer wat slagroom op de taart” had gedaan in het gymnasium van de Science and Technology University. Van een stapje terug op het erepodium wilde Houkes niet weten. „Hier schijn je het voor te doen, na ruim drieëntwintig jaar judoën.”

Houkes begon als een van de favorieten aan het olympische toernooi in de gewichtsklasse tot 60 kilogram, het terrein van geslepen Aziaten en Oost-Europeanen. Het Amerikaanse tijdschrift Sports Illustrated had zelfs voorspeld dat de langste judoka (1.76 meter) in de lichtste categorie de gouden medaille zou winnen in Peking, mede door de afwezigheid van de Japanse drievoudig olympisch kampioen Tadahiro Nomura.

De status van Houkes is opvallend, omdat hij tot 2005 bij internationale toernooien nogal eens in de eerste ronde van de tatami werd geworpen. Dat had een stevige dip tot gevolg bij de judoka uit de Haarlemse sportschool van judotrainer Cor van der Geest. Houkes is een controlfreak, zegt Maarten Arens. Van alle Nederlandse judoka’s traint hij misschien wel het hardst, maar die inzet zag hij nooit beloond. Hij twijfelde of de judosport het nog waard was voortdurend tegen zijn lichaamsgewicht te strijden en maar weinig tijd te hebben voor zijn eigen sportmarketingbureau.

Houkes gaf enkele keren aan te willen stoppen, maar Arens en Van der Geest interpreteerden dat als een schreeuw om hulp. „Want ook al is Ruben niet de meest getalenteerde van het stel, die gifbeker moet wel leeg”, zei Van der Geest. Houkes kreeg begeleiding van sportpsycholoog Jan Huijbers, die oefeningen bood ter ontspanning, positivisme en visualisatie van zijn beste momenten als judoka. ‘Je bent wat je denkt’, is de les die de voormalige doemdenker Houkes uit de mentale training trok.

Het leidde in september vorig jaar tot de wereldtitel in Rio de Janeiro. Maar wereldkampioen is niet hetzelfde als de beste van de wereld zijn, houdt Van der Geest zijn pupil voor. „Want dat is Ruben volgens mij net niet en zeker vandaag niet”, zei Van der Geest zaterdag. „Het is schandalig dat ik het zeg na een medaille, maar hij was de hele dag slecht. Of toch in elk geval niet super. Ruben was weer niet helemaal los in zijn hoofd, leefde niet als in zo’n roes als bij de WK. Zijn tempoversnellingen in de partijen klopten niet. Het was te gereserveerd, te veel met de handrem erop.”

Houkes zei zelf na afloop dat hij op de dag van zijn olympische debuut een „gigantische spanning” had opgebouwd. „Ik was me heel bewust van de grootte van de Olympische Spelen en wat er allemaal bij zo’n toernooi komt kijken. Tussen de partijen door heb ik zo ver mogelijk van de zaal een hoekje opgezocht, dat ik een dag voor het toernooi had uitgekozen. Daar ben ik rustig achter een grote plant gaan zitten om mijn focus vast te houden. Ik wilde de chaos en het gedoe van de hal niet tot me laten komen.”

Maar na overwinningen op de Canadees Fraser Will, de Griek Lavrentis Alexandis en de Venezolaan Javier Guedez liet Houkes zich verrassen door de latere olympische kampioen Min Ho Choi. De bliksemsnelle Koreaan beëindigde de partij binnen een halve minuut door zijn tegenstander op de rug te werpen: ippon. De partij om de bronzen medaille, waarin Houkes als bevrijd won van de Israëliër Gal Yekutie, werd door Arens beoordeeld als zijn beste van de dag. Houkes zelf analyseerde zijn judo als „tactisch goed, niet spectaculair, wel effectief”. Over het moment waarop hij op pijnlijke wijze door Choi werd gevloerd, wilde hij niet nadenken. „Dat komt misschien als ik tijd heb. Ik wil nu eerst genieten van deze prachtige medaille.”

Houkes, die bij het olympische judotoernooi co-commentator is voor de NOS, zal waarschijnlijk in het najaar of na de WK van volgend jaar in Rotterdam stoppen. De beslissing over een vervolg van zijn judocarrière stelt hij uit tot na de Spelen. „We hebben een lange weg afgelegd om het plezier in het judo terug te vinden”, zei Arens. „Dat is gelukt, na China kijken we verder.”