Panta wacht jaren op officiële status

De Belgische politici zijn met vakantie, protesten van illegalen lijken nu weinig zin te hebben. Toch was er gisteren weer een actie. „Zinloos”, vindt de pastoor.

Liladhar Panta, leider van de Nepalese gemeenschap in België, in zijn slaap- en woonkamer. Foto Chris Keulen Belgie, Brussel, 08.08.2008 Nepalese illegalen in Brussel. Liladhar Panta (blauwe blouse, zakelijk uiterlijk) zet zich in om de Nepalezen gelegaliseerd te krijgen. Maaltijd op zijn slaap- en woonkamer. foto: Chris Keulen Chris Keulen

In een hoek van de Begijnhofkerk, in het centrum van Brussel, hadden de matrassen dagenlang opgestapeld gelegen. De kerk was leeg. Ook op de bouwsteigers buiten, waar vorige week nog illegale migranten van af dreigden te springen, was niemand meer. De Belgische politici waren met vakantie gegaan – kerkbezettingen, hongerstakingen of klimacties van illegalen leken nu weinig zin te hebben.

Gisteren werd de kerk opeens weer bezet door zo’n tweehonderd mensen zonder verblijfsvergunning. Een „wilde actie” die volgens de pastoor, Daniel Alliet, tot niks leidt. „Maar het laat zien hoe groot de wanhoop is.”

De afgelopen dagen waren priesters, hulpverleners en vakbondsmedewerkers in vergaderzaaltjes nieuwe plannen aan het bedenken, voor meteen na de vakantie. Ze willen dat de Belgische regering met de zogenoemde ‘rondzendbrief’ komt waarin staat aan welke voorwaarden illegale immigranten moeten voldoen om een verblijfsvergunning te krijgen. Die brief zou er al in het voorjaar zijn. En al meer dan een jaar geleden, tijdens de verkiezingscampagne, zeiden de meeste politieke partijen dat er dringend iets moest worden bedacht voor uitgeprocedeerde asielzoekers die al lang in België wonen.

„Ze durven niet’’, zegt pastoor Alliet van de Begijnhofkerk. Het is crisis in de Belgische politiek, omdat er in de verkiezingscampagne óók een staatshervorming is beloofd waar de Vlaamstaligen en de Franstaligen het maar niet over eens kunnen worden. Alliet: „Als er nieuwe verkiezingen komen, zijn de regeringspartijen vooral bang voor Jean-Marie Dedecker, onze Rita Verdonk. Die zal zeggen dat er alleen maar leuke dingen zijn bedacht voor profiteurs.”

De organisatie van illegale Nepalezen heeft al gezegd dat in september duizend Nepalezen in Brussel op straat willen gaan liggen. Er wordt nagedacht over een hongerstaking door minstens twintig Belgen – dit keer géén vreemdelingen. Pastoor Alliet doet misschien zelf ook mee. En er komen acties bij het Antwerpse Fort van Breendonk, in de Tweede Wereldoorlog een doorgangskamp voor Belgische Joden en politieke gevangenen. Alliet: „De vraag is: laten we nu wéér kinderen wegvoeren?”

In België krijg je je zin als je actievoert, zegt Liladhar Panta (44). In Nepal was Panta wiskundeleraar, in België is hij de leider van de Nepalese gemeenschap (zo’n viereneenhalf duizend mensen). Hij kwam in 2001 naar België omdat hij maoïst was, zegt hij, en problemen had met het leger. De mensensmokkelaar die hem naar Europa bracht, zei dat hij in België makkelijker asiel zou krijgen dan in andere westerse landen. Een jaar eerder had België zo’n 52.000 illegalen een verblijfsvergunning gegeven.

Panta’s aanvraag werd geaccepteerd, hij mocht een jaar lang werken, maar na dat jaar werd zijn verzoek om een verblijfsvergunning afgewezen. Hij ging in beroep, een definitieve beslissing is er nog niet. Panta somt de hongerstakingen en de kerkbezettingen van de afgelopen jaren op – steeds kregen de actievoerders hun zin. Dus doen de Nepalezen nu ook mee. Bij de kerkbezettingen in het afgelopen voorjaar kwamen ze met een grote groep naar de Begijnhofkerk. Ze hadden laptops bij zich, ze wilden aan hun dossiers gaan werken.

Andere illegalen, vooral Marokkanen en Algerijnen, waren kwaad: als de Nepalezen meededen, maakten zij geen kans. Marokkanen en Algerijnen vragen in België bijna nooit om een verblijfsvergunning, omdat ze weten dat ze die niet krijgen. Als de Belgische regering met een generaal pardon komt, zal dat bedoeld zijn voor asielzoekers die al jaren wachten op een beslissing over hun aanvraag, zoals de meeste Nepalezen die nog illegaal zijn. En voor asielzoekers die in België ook een paar jaar een werkvergunning hadden. Illegalen die nooit zo’n vergunning hadden en geen dossier hebben, hopen dat ze toch een kans maken omdat de regering misschien zal beslissen dat iedereen kan blijven die meteen een baan kan krijgen.

Het werd ruzie in de kerk. Pastoor Alliet bemiddelde, de meeste Nepalezen gingen weg.

Alliet vindt dat illegalen in zijn land als slaven worden behandeld. Anderen in de actiegroepen waar Alliet lid van is, vinden dat overdreven. Sinds een paar maanden doen de vakbonden, die in België veel macht hebben, mee aan de acties van kerken en hulporganisaties en nu heten de illegalen „arbeiders zonder papieren”. Alliet vond het niet slim dat illegalen vorige week in bouwkranen waren geklommen. „De bouwsector was één van de meest solidaire.” Alliet, 64 jaar, klom zelf in de steigers bij zijn kerk om tegen de actievoerders te zeggen dat ze beter naar beneden konden komen.

Hoe wanhopig illegalen in België ook zijn, naar Nederland zullen ze niet gaan – denkt Mehdi (50) uit Algerije, die al bijna twintig jaar in België is. Hij woont in de Brusselse gemeente Sint-Jans-Molenbeek, waar veel Marokkanen wonen. Daar vestigen zich, zegt Mehdi, nu ook Marokkanen die eerst in Nederland woonden, maar zich daar niet meer prettig voelen. „Ik hoor dat Nederland anti-buitenlanders is geworden.”

Niet dat Mehdi zelf, als illegaal, zo goed behandeld is in België. Hij werkte in een manege waar hij nauwelijks geld kreeg, en later voor een stichting die kunst restaureert. Ook die stichting buitte hem uit, zegt hij.

Mehdi kwam als student geneeskunde naar Brussel en toen hij het collegegeld niet meer kon betalen, wilde hij alleen nog blijven om wat geld te verdienen voor als hij weer terug was. Maar zijn gebit werd slecht, zijn tanden vielen uit. Hij wilde in België blijven om te sparen voor nieuwe tanden. Zonder gebit zou hij in Algerije geen vrouw vinden. „Ik had nooit weg moeten gaan. Mijn familie in Algerije is niet arm.” Maar teruggaan, zonder Belgisch paspoort, kan nu ook niet meer, vindt Mehdi. Hij kent Algerije niet meer. En tanden heeft hij nog steeds niet.

De vroegere wiskundeleraar Liladhar Panta vindt ook dat hij niet meer terugkan. Ook al heeft de partij van de maoïsten in het voorjaar de verkiezingen gewonnen. In België luisteren de Nepalezen naar hem, in Nepal zou hij „bij nul” moeten beginnen. „Mijn vroegere vrienden zeggen dat ze het in mijn dorp nu allemaal over mij hebben.” Sinds hij in België woont, vinden ze hem belangrijk.

Als de ‘rondzendbrief’ van de regering er komt, zal Panta een verblijfsvergunning krijgen, denkt hijzelf. Hij heeft legaal gewerkt, zijn procedure duurt al jaren. Pastoor Alliet denkt dat ook de Algerijn Mehdi papieren zal krijgen, omdat hij al zo lang in België is.

Volgens Alliet zijn er tussen de honderd- en honderddertigduizend illegalen in België. Als de rondzendbrief er komt, zou die gunstig moeten zijn voor „tienduizenden” illegalen – daar zijn de acties voor bedoeld. „Daarna zal het beleid weer lange tijd streng worden”, zegt Alliet. „Zo ging het na de vorige regularisatie ook.”

    • Petra de Koning