Over de ruggen van Ghanezen

Greenpeace slaat alarm: Nederland dumpt bergen elektronisch afval in Ghana! Op de Agbogbloshi-schrootmarkt in hoofdstad Accra halen kinderen afgedankte computers, mobieltjes en televisies uit elkaar. Het is smerig en giftig werk in dit trieste afdankstation van de elektronische spullen van de Nederlandse consumptiemaatschappij.

Opmerkelijk detail: onder de gedumpte beeldschermen en tv’s zijn er veel met het merk Philips.

Dit was afgelopen dinsdag groot nieuws voor het RTL Journaal, voor Radio 1 en voor het dagblad Trouw die voor de gelegenheid verslaggevers ter plaatse hadden. Ook het NOS Journaal, het Jeugdjournaal, Netwerk en andere kranten besteedden aandacht aan deze dumping. Voorzien van handzame interviews met een Greenpeace-medewerker ter plekke en van schrijnende beelden verstrekt door de milieuorganisatie. Alom kreeg Philips ervan langs als de grote boze dumperd.

Nu is ‘komkommertijd’ sinds jaar en dag bekend als ideale periode om ander nieuws prominent in de media te krijgen. Bij actiegroepen weet men dat net zo goed als bij politieke partijen. Maar de publiciteit voor het onderzoek van Greenpeace leek wel heel goed gecoördineerd.

Joost Divendal, oud-hoofdredacteur van vakbondsblad De Journalist en nu woordvoerder van Greenpeace, verzekert dat er geen sprake was van een georganiseerde perscampagne.

Hoe gaat dat? Greenpeace tipt journalisten en als die interesse tonen, regelt het faciliteiten en informatie. Zo kwam de correspondent van Trouw en Radio 1 uit Senegal naar Accra en stuurde RTL een verslaggever mee met het onderzoeksteam van Greenpeace. Ze betaalden hun eigen onkosten. Aan andere media werden een dag voor publicatie van het rapport informatie, beelden en quotes beschikbaar gesteld.

Eén partij werd pas laat geïnformeerd: Philips. Het bedrijf houdt zich gedeisd; Greenpeace staat bekend als een geduchte tegenspeler. In 1995 organiseerde de actiegroep een campagne tegen het voornemen van Shell om een afgedankt olieplatform, de Brent Spar, af te zinken in zee. Onder druk van een boycot ging Shell door de pomp en werd de Brent Spar gesloopt.

Het olieplatform had een grotere symboolwaarde dan een kapotte tv, maar de parallel tussen de actie tegen Shell en de nadruk op Philips bij de giftige elektronische dump in Ghana ligt voor de hand. De woordvoerder van Greenpeace erkent dat de beschuldigende vinger naar Philips inspeelt op het sentiment.

Sense and simplicity is de slogan van Philips. Greenpeace heeft daar hapklare elektronische schroot van gemaakt, makkelijk verteerbaar voor het publiek.

Roel Janssen