Liever kibboets dan sekte

De religieuze beweging Orde der Transformanten ligt fel onder vuur. Zelf vinden de leden dat ze ‘slachtoffer van een hetze’ zijn. Ze wonen harmonieus in hun leefgemeenschap.

Bij de Orde der Transformanten eten jonge kinderen, tieners en volwassenen gescheiden. De mannen en vrouwen zitten aan aparte tafels. „Dat is constuctiever”, zegt woordvoerster Marla Baart. Foto’s Merlin Daleman Nederland, Hoeven, 07-08-08 Leefgemeenschap van de Orde der Transformanten. © Foto Merlin Daleman Daleman, Merlin

Ze is hoogzwanger en elke nacht waakt er een man voor haar deur. Wanneer Marla Baart (36) haar gynaecoloog bezoekt, wordt ze begeleid door twee stevige kerels. Het is een enge thriller, zegt Baart, woordvoerster van de religieuze beweging Orde der Transformanten. Ze ontving doodsbedreigingen. Bij de aangifte vroeg ze wanneer de politie zou ingrijpen. Bij de eerste dode, luidde het antwoord volgens Baart.

Natuurlijk zit ze niet te wachten op pottenkijkers in de ‘compound’, de leefgemeenschap van de Transformanten in Hoeven, Noord-Brabant. „Maar alleen publiciteit kan ons beschermen.” De vader van haar kind, voorganger Robert Baart (45), zit al maanden ondergedoken, net als een dertien-en een zeventienjarige Transformant. Ook zij werden schriftelijk met de dood bedreigd. Baart heeft verpleging nodig wegens chronische vermoeidheid en bleef achter op de compound. „Doodsbang.”

De Orde der Transformanten werd vijf jaar geleden opgericht door een groep vrienden. Protestanten, katholieken en niet-gelovigen stichtten een nieuwe kerkgemeenschap, gebaseerd op het vroege christendom. Ze hebben eigen liederen, een eigen kruis en zelfontworpen roodgouden kazuifels.

Inmiddels telt de groep ongeveer honderd Transformanten. Zestig van hen leven samen in Hoeven, in tien vrijstaande huizen. De rest woont verspreid over heel Nederland. Een sekte wil de Orde zich niet noemen. Iedereen is vrij om de Orde te verlaten, zegt Baart. „We lijken eerder een kibboets, zonder agrarisch bedrijf.” Op den duur willen de Transformanten een oud klooster betrekken en een speciale school voor hun kinderen oprichten.

De Transformanten zouden deze zomer eigenlijk op een naturistencamping in Corsica doorbrengen, maar annuleerden de vakantie toen ze ontdekten dat hun reisbestemming op internetfora circuleerde, gepaard met bedreigingen. Het bloggen over de Orde begon in februari op een weblog waar bezorgde familieleden elkaar informeerden over de beweging.

Toen enkele familieleden en ex-Transformanten de landelijke media opzochten, breidde de internetdiscussie zich uit op andere fora en werd de toon van de blogs feller. „Gewoon met een bulldozer over dat hele complex heen rijden”, schreef ‘Giel’ eind juni op spraakloos.nl. „Wij zullen spoedig een verdere strategie uitstippelen en inderdaad ijzer smeden nu het zo bijzonder heet is!”, antwoordde ‘Anonymous’.

Tegelijkertijd werden de speculaties wilder. Eerst werd de leider van de Orde beschuldigd van opsluiting, orgies, hersenspoeling, afpersing, het dwingen tot seks en het breken met familie. Nu wordt een schietpartij op een Rotterdamse ondernemer, vorige week zaterdag, toegeschreven aan de Orde. Het slachtoffer is een oud-geliefde van een Transformant.

Baart reageert enigszins laconiek op de laatste beschuldigingen. Volgens haar had het slachtoffer al jaren geen contact meer met zijn ex. „Ze zoeken steeds een nieuwe stok om mee te slaan.” Het is allemaal onzin, zegt Baart. „Wij zijn slachtoffer van een hetze.” De Contactgroep Lotgenoten van de Orde der Transformanten, die de discussie op spraakloos.nl beheert, wil niet reageren in deze krant.

De vakantieperiode brengen de Transformanten door met aangifte doen, wegens laster, bedreiging, smaad, belediging, discriminatie. Tegen niemand in het bijzonder, want ze zeggen niet te weten wie er schuilgaat achter de anonieme bedreigingen. Familieleden of ex-Transformanten zouden zoiets nooit doen, denkt Baart. „Het zijn onbekende, gevaarlijke gekken.”

De huizen van de Transformanten lijken eender, met stenen vloeren, nepleren banken en Ikea-zithoeken. Alle deuren staan open. Maar als de leden op stap gaan, doen ze sinds kort de boel op slot. Niet erg Brabants en geheel tegen de principes van de beweging.

In de voortuin van het centrale huis bestelt Baart per telefoon thee en een tosti. Transformant Nans komt het brengen. Dat is haar werk, legt Baart uit. Op de compound hebben de Transformanten allemaal een eigen taak. De één componeert kerkliederen, een ander kookt. In een professionele keuken staan een man en een vrouw te wiegen in innige omhelzing. Beiden zijn kaalgeschoren. Zij snikt.

Volgens Baart hebben de Transformanten onderling nauwelijks conflicten. De enige conflicten zijn die met jezelf, zegt ze. Jaloezie, autoriteitsconflicten, aandacht vragen, ziekelijke luiheid en ijdelheid zijn taboe. Leden mogen elkaar daarop aanspreken, mits ze die slechte eigenschappen zelf al hebben afgeleerd. Baart: „We hebben een gedragsnorm, maar doen niet aan brainwashing. Dat is negatief. Wij zijn juist heel constructief.”

Kinderen in de leefgemeenschap krijgen geen straf, vertelt Baart, maar mogen zichzelf corrigeren. „Als ze drammen, moeten ze naar de huilkamer, maar ze kunnen terugkomen wanneer ze klaar zijn.” Op de compound lopen vier kleuters en twintig schoolgaande kinderen rond.

De kinderen vinden het hier heerlijk, vertelt Eric Smeets (51), vader van drie. Volgens hem gaan ze als elk ander gezin om met de buitenwereld, die de Orde de ‘matrix’ noemt. „Wij doen onze boodschappen gewoon bij Albert Heijn.” Smeets werkt bij een groot softwarebedrijf en is „gewoon een NRC-lezer”. Maar van een regulier gezin is geen sprake meer. Drie jaar geleden ging Smeets voor het laatst alleen met het gezin met vakantie. „Het was zo raar, we misten de rest zo ontzettend, dat was eens maar nooit weer.”

Met tranen in de ogen vertelt hij dat zijn dochter Kirsten (17) de tweede voorganger is. Smeets vindt het moeilijk dat ze moest onderduiken, maar hij is „zo trots op haar kracht”. Vanuit haar schuilplaats vertelt Kirsten dat ze „absoluut niet bang” is om dood te gaan. „Dan ga ik naar God en dat is allesbehalve erg.”

Kirsten wil nog zo veel doen, zegt ze. Over anderhalve week begint haar school weer. Toch verlangt ze niet naar het alledaagse leven van andere pubers. „Mensen schrijven op internet dat ze die zielige Transformanten-kinderen willen bevrijden, maar wij zijn helemaal niet zielig. Dit is waarvoor ik heb gekozen. Ik ben gelukkig als Transformant.”

    • Leonie van Nierop