Jaarlijks vele polygame huwelijken

Ambtenaren van de burgerlijke stand in met name de grote steden registreren jaarlijks tientallen bigame of polygame huwelijken. Deze huwelijken zijn in Nederland verboden en strafbaar.

Dat geldt niet voor huwelijksregistraties die zijn afgesloten in landen waar ‘veelwijverij’ niet strafbaar is, zoals Marokko. Die huwelijken moeten in Nederland worden ingeschreven wanneer migranten uit die landen zich in Nederland vestigen.

Het is onbekend hoe vaak het fenomeen in Nederland voorkomt. Het CBS, waar alle gesloten huwelijken worden geregistreerd, verwijdert tot nu toe poly- of bigame huwelijken uit zijn bestanden, omdat ervan wordt uitgegaan dat het bij deze huwelijken gaat om een administratieve vergissing.

Het CBS, gealarmeerd door een interne ambtelijke instructie van de gemeente Amsterdam over de procedures bij de inschrijving van dergelijke huwelijken, gaat nu inventariseren of die administratieve afboeking wel terecht is.

Het valt nu buiten onze statistieken, zegt Jan Latten van het CBS. „Zo boeken we ook huwelijken af waarbij veertienjarigen ingeschreven staan. Een man met twee echtgenotes mag nou eenmaal van de wet niet voorkomen. We gaan nu onderzoeken of we iets over het hoofd hebben gezien en of er mogelijk sprake is van een nog niet onderkende trend. Want als die er is, hoort het tot onze taak om dat te melden.”

Volgens beleidsmedewerkster T. Verhoeven van de Rotterdamse afdeling Burgerzaken komen dergelijke huwelijken bijna wekelijks voor. „Wij schrijven die in op basis van de Wet conflictrechten huwelijk. Die polygame huwelijken worden gewoon erkend. Voor ons is van belang of de documenten authentiek zijn én of de echtgenoot geen Nederlander is, al dan niet met dubbele nationaliteit. Ook dan mag het niet.”

Exacte aantallen over bigame of polygame huwelijken heeft Burgerzaken niet, evenmin als in Amsterdam. Volgens een woordvoerster van de Dienst Persoonsgegevens komen ook daar de huwelijken voor, maar worden die niet apart in de statistieken verwerkt.

De Amsterdamse instructie verplicht ambtenaren om bij het inschrijven van huwelijken te controleren op schijnhuwelijken of uitbuiting van vrouwen en desnoods justitie in te schakelen. Maar dat komt volgens de woordvoerster nooit voor. Ook in Rotterdam is het beleid om te letten op malversaties. Verhoeven: „Maar in de praktijk komt het nauwelijks voor dat een bigame of polygame registratie wordt geweigerd.”

In het debat over invoering van het homohuwelijk is in de Tweede Kamer gedebatteerd over de mogelijkheid om het huwelijk open te stellen voor meer dan twee personen. Daar werd van afgezien, onder meer omdat dergelijke samenlevingsvormen al mogelijk zijn bij notariële acte.

    • Jos Verlaan