Sportgroeten uit Kiribati

Veel geld voor sport is er niet in Kiribati. De atletiekbaan is van gras en een zwembad ontbreekt.

Toch is een klein olympisch team naar China gereisd.

Iets langer dan tien seconden zullen de Olympische Spelen in Peking duren voor Rabangaki Nawai. De hardloper uit Kiribati, die meedoet aan de 100 meter, arriveerde dinsdag in China. Samen met gewichtheffer David Katoatau is hij er bijna een week voor onderweg geweest. Sprintster Kaitinano Mwemweata completeerde de olympische equipe van het eilandenrijk in de Stille Oceaan, maar zij werd ziek tijdens een van de tijdverslindende tussenstops in Fiji en moest achterblijven.

Deelname aan de Olympische Spelen is niet voor elk land vanzelfsprekend. Zeker niet voor een land dat bestaat uit 21 bewoonde en 12 onbewoonde atollen, waarvan sommige 3.900 kilometer uit elkaar liggen. Toch is niet alleen Kiribati met een kleine delegatie naar Peking gereisd. Ook andere Pacifische landen als Nauru (één gewichtheffer), Tuvalu en Vanuatu (beide drie sporters) zijn gewaardeerde gasten in Peking bij de 29ste Zomerspelen.

Samen tellen de koraaleilanden van de republiek Kiribati 110.000 inwoners. Terwijl chef de mission David Collins uitlegt dat de bevolking Kiribati uitspreekt als ‘Kiribass’ rinkelt zijn telefoon. Hij kijkt ernstig en schudt een paar keer het hoofd. Dan hangt hij op. „Onze sprintster Mwemweata ligt in het ziekenhuis in Fiji”, zegt hij. „Het lijkt op tbc. Einde Spelen voor haar. En een grote schok voor Kiribati. Ze is heel populair in ons land.”

„De meeste sporters in het olympisch dorp van Peking hebben nog nooit van Kiribati gehoord”, zegt Collins. Verscheidene eilanden van het meest oostelijk gelegen land op aarde kwamen veertig jaar geleden in opspraak toen de Britten en Amerikanen er kernproeven hielden zonder de bevolking te evacueren. Maar met sport wordt de archipel zelden in verband gebracht.

„Veertien sporten telt Kiribati”, zegt Collins, waaronder voetbal, atletiek, boksen, taekwondo, volleybal, basketbal, en tafeltennis. Maar het populairst is oriano, het nationale spel dat wordt gespeeld met een vijf kilo wegende bal, gemaakt van de bast van kokosnoten die overvloedig aanwezig zijn op de koraaleilanden van Oceanië. „Helaas heeft het geen olympische status”, zegt hij.

Behalve door hemzelf en de twee sporters wordt Kiribati in Peking ook vertegenwoordigd door twee coaches, de secretaris van het nationaal olympisch comité en de minister van sport met zijn vrouw.

Voor artsen of fysiotherapeuten heeft het nationaal olympisch comité van Kiribati geen geld. „Een van de coaches heeft zich een beetje in dat soort dingen verdiept. Kiribati is niet zo ontwikkeld. Er is weinig te doen. We leven van toerisme en kokosnotenexport”, zegt Collins. „Wel is er sinds twee jaar televisie.”

Geld is al een probleem sinds de erkenning van Kiribati door het Internationaal Olympisch Comité in 2003. Toch zag het land kans een ploegje naar Athene te sturen. „Het is belangrijk dat we erbij zijn, al zijn we maar klein. Ook hier in Peking. Het is een enorme ervaring voor de sporters. En de wereld leert Kiribati een beetje kennen.”

Topsporters moeten weg uit Kiribati om iets te bereiken. Gewichtheffer Katoatau, die een medaille behaalde op de Gemenebestspelen, traint in Nieuw-Caledonië, want veel faciliteiten hebben atollen als Kiritimati of Abariringa (veertig zielen) niet. Collins: „We hebben een atletiekbaan in de hoofdstad Tarawa, maar die is van gras.” En Michael Phelps hoeft voorlopig geen tegenstand uit Kiribati te verwachten, want zwembaden zijn er niet. „Dat doen we in de oceaan”, zegt Collins.

Toch is er wel wat sponsorgeld, want middenstanders op de eilanden ondersteunen het olympisch comité met giften tot zo’n 500 Australische dollar – want ook een eigen munt heeft Kiribati niet.

Kiribati, met het grootste zeeoppervlak op aarde, heeft door zijn ligging een probleem dat weinig landen kennen. Ontdek maar eens een getalenteerde atleet op Tabuaeran, een afgelegen atol waar misschien eens per maand een vrachtschip naartoe vaart vanuit Tarawa. Andere eilanden van Kiribati zijn alleen bereikbaar via Honolulu of Fiji.

Om geen talenten over het hoofd te zien, organiseert Kiribati eens per twee jaar de Nationale Spelen. Zo werd ook atlete Mwemweata van het eiland Butaritari ontdekt. Collins: „De regering springt financieel bij, anders komt er niemand. Zo houdt men de bevolking ook te vriend.” In elk geval bracht de sport Kiribati een stukje dichter bij de rest van de wereld, zegt de chef de mission, mede dankzij de olympische status van het land.

De vraag is wel actueel hoe lang toekomstige generaties van Kiribati van die status kunnen genieten. De platte atollen, die niet veel meer dan een meter of twee boven de zeespiegel uitsteken, verdwijnen in de toekomst vermoedelijk langzaam onder de golven van de Stille Oceaan. Het land wordt daarmee mogelijk het eerste slachtoffer van de opwarming van de aarde. „Sommige onbewoonde eilandjes zijn al verdwenen”, zegt Collins.

Vooruitlopend op de verdere zeespiegelstijging zijn de eerste inwoners al geëmigreerd naar Nieuw-Zeeland. Collins zal ze niet volgen. „Sommigen zijn bang en vertrekken, anderen blijven. Ik ben niet bang. We houden van ons land. We laten het over aan God.”

Lees meer over Kiribati en de inwoners van het eilandenrijk via www.state.gov

    • Rob Schoof