Ouders omgekomen kinderen krijgen zwijggeld

Lokale bestuurders in Sichuan proberen hun fouten af te dekken. Zij leggen de ouders van de duizenden omgekomen kinderen het zwijgen op.

Met een blik op de pasfoto’s van haar dochter Xingyi fluistert Zhang Xuemei: „We zien geen andere oplossing meer dan het aanbod te aanvaarden, het contract te ondertekenen en het geld voor ons dode kind te accepteren.”

Drie maanden na de zware aardbeving in het Chinese Sichuan ontvangen Xuemei en haar man 6000 euro plus een pensioenverzekering van in totaal 7500 euro voor het 11-jarige meisje. Xingyi stief samen met 126 andere scholieren van Lagere School Nr. 2 in Fuxin onder de instortende muren en plafonds.

Het meisje en de 83.000 andere slachtoffers van de vernietigende aardbeving die Sichuan op 12 mei trof, worden vanmiddag op bijzondere wijze herdacht tijdens de openingsceremonie van de Olympische Spelen in het Pekingse stadion Het Vogelnest. En daarmee willen de Chinese autoriteiten de nasleep van zwaarste aardbeving in China in ruim 30 jaar voorlopig afsluiten.

In ruil voor de royale compensatieregeling die zij van de overheid krijgen, beloven de ouders dat zij vanaf nu zullen zwijgen over de erbarmelijke kwaliteit van de schoolgebouwen die voor 10.000 scholieren een graf werden. Zij beloven met hun handtekening te zwijgen over mogelijke corruptie bij de bouw van scholen en hun demonstraties en met andere „sociale orde verstorende” acties voor hun kind te staken.

„Wat moeten we, wat kunnen we anders doen? Alle ouders tekenen. Advocaten in Peking en Shanghai zeggen dat we altijd nog in beroep kunnen gaan, maar Fuxin is geen Shanghai. Het enige wat ik zo graag zou willen is dat Xingyi niet voor niets is gestorven en dat scholen veilig worden gemaakt”, vertelt de tengere Xuemei (32) in de woonkamer van het familieboerderijtje, midden in de rijstvelden buiten Fuxin. Slapen doet de familie in tenten op het erf, want diep onder de grond is het nog altijd zeer onrustig, ook nu trilt de aarde weer.

Op tafel en in de kast liggen nog de schriften, stiften, kleurpotloden en het roze pennentasje van Xingyi die bij de uitgang van het gebouw werden verbrijzeld toen zij na de eerste schok de school probeerde uit te vluchten.

De vergrote ingelijste foto van Xingyi, die samen met de foto’s van haar klasgenoten werd meegedragen tijdens een demonstratie en die in de herdenkingstent op het schoolplein was neergezet, staat nu op de kast die naast de televisie staat.

Samen met andere ouders werd Xuemei een paar weken geleden op het districtskantoor van de regering in Deyang geïnformeerd over de stand van het onderzoek naar de vraag waarom Lagere School Nr. 2 in Fuxin wel instortte en omringende huizen en de nabijgelegen appartementengebouwen de beving vrijwel ongeschonden doorstonden.

„We hebben te horen gekregen dat het cement niet deugde en dat het ontwerp was gekopieerd van een bouwtekening uit 1966. We hebben gevraagd of we het onderzoeksrapport mochten lezen, maar dat verzoek is afgewezen omdat overheidsdocumenten geheim zijn. We mochten geen foto’s maken en ook geen video van de bijeenkomst”, vertelt zij.

Van de partijsecretaris Jiang Guohua, die in mei nog op straat op zijn knieën ging om de ouders te smeken om vergiffenis en om het onderzoek af te wachten, hebben zij nooit meer iets gehoord. Waarom er cement van slechte kwaliteit is gebruikt en wie besloot de school in 1988 te bouwen op basis van verouderde tekeningen uit het Mao-tijdperk, zal nooit worden opgehelderd.

Tenminste, dat denkt Xuemei, die net als andere ouders hoopt dat de centrale overheid in Peking alsnog de plaatselijke bestuurders zal dwingen tot beter onderzoek en meer openheid. „Het ligt niet aan de president en de premier of aan het leger dat heel goed werk heeft gedaan, maar aan de plaatselijke bazen”, zegt Xuemei die nadrukkelijk vraagt van haar relaas geen anti-China-verhaal te maken. „Ik hou van mijn land en ik ben heel trots op China”.

Van de beloftes dat er diepgaande onderzoeken zouden worden ingesteld, is tot nu toe weinig terecht gekomen. Enkele demonstraties, waarin om openheid gevraagd werd, werden uiteen geslagen en een mensenrechtenactivist in Chengdu – de hoofdstad van Sichuan – werd gearresteerd.

Alleen in Fuxin kregen ouders een summiere samenvatting van het technisch onderzoek. Xuemei en haar lotgenoten kregen te horen dat het onderzoek nog wordt voortgezet, maar dat geloven zij niet, want het puin van de school is geruimd. Wat lijkt op een doofpot. „Ja. Het puin bevatte misschien nog aanwijzingen, het puin was misschien wel bewijsmateriaal. Er zijn geen mogelijkheden meer om de plaatselijke bazen te dwingen een onafhankelijk onderzoek in te stellen. Ik haat die bazen”, sist Xuemei, bij wie verdriet is omgeslagen in woede.

Op het schoolterrein herinneren de diepe scheuren in de laagbouw met vernielde daken nog aan de ramp. Het leger is vertrokken en heeft de toegangspoorten dichtgemetseld. Achter de school is een dorp met noodwoningen in aanbouw. Van het hoofdgebouw is niets meer over dan het fundament waar nog een paar sprietige stukken betonstaal uit steken. Het staal kan met één handbeweging omgebogen worden. „De bazen worden gesteund door de media. Wij hebben ons verhaal aan alle Chinese media verteld en niemand heeft een woord afgedrukt of uitgezonden”, klaagt zij.

Alleen het Cantonese Nanfang Dushi Bao(Dagblad voor de zuidelijke metropool), de enige krant met guts in China, schreef op wat Xuemei zag toen zij op die maandag met de bus was aangekomen van haar werk en voor de school stond te wachten op Xingyi.

Totaal verbijsterd keek Xuemei toe hoe het beton smolt – als tofu leek, het vlechtstaal in de vloeren boog als stro en de muren verkruimelden gelijk droog brood. Zij was als allereerste ter plaatse en probeerde met blote handen een weg naar haar dochter te graven. Leger en brandweer kwamen pas uren later aan of de volgende dag en hadden geen zwaar materieel.

Tegen middernacht vond Xuemei met behulp van haar twee broers haar dochter Xingyi. De moeder herkende haar dochter, niet aan haar gezicht, want dat lag nog begraven onder de brokstukken, maar aan de sportkleren en het ondergoed onder het schooluniform. Zij zou na schooltijd gaan trainen op de atletiekbaan.

Xuemei schuift haar modieuze zonnebril op haar basketbalpetje: „Nooit van mijn leven zal ik die middag vergeten. Xingyi verheugde zich enorm op de Olympische Spelen, ze keek iedere dag naar de olympische zender van de Chinese centrale televisie. Dat had ze van mij, want ik hou ook erg van sport, vooral van basketballen. Ze droomde er van ooit een keer mee te doen aan de Spelen.”

    • Oscar Garschagen