Op jacht naar de vijf ringen Quiz: zijn deze sporten olympisch of niet?

Het IOC denkt na over een nieuwe opzet van de Olympische Spelen.

Met meer aandacht voor „sporten die bij jongeren tot de verbeelding spreken”.

(32) Zwemmen: ja Foto Reuters Michael Phelps of the U.S. attends swimming practice at the National Aquatics Centre, also known as the Water Cube, ahead of the Beijing 2008 Olympic Games August 5, 2008. REUTERS/Sergio Moraes (CHINA) REUTERS

Het zou de grootste frustratie van het Chinese organisatiecomité van de Olympische Spelen zijn, meer nog dan de mensenrechtendiscussie: het ontbreken van wushu op het olympisch programma. De moeder van de Chinese vechtkunsten is in Peking te zien in stadsparken, op televisie en tussen de stortvloed aan China-promotie die buitenlandse bezoekers deze maand over zich heen krijgen. Speciaal voor de Zomerspelen voerde de wereldbond nog nieuwe regels in voor meer snelheid en spektakel in de wedstrijden. Maar het Internationaal Olympisch Comité (IOC) bleek niet over te halen en gunde de nationale volkssport geen olympische status.

In de afgelopen decennia zijn naast wushu meer sporten teleurgesteld bij hun pogingen tot opname op de olympische kalender. Cricket en rugby lobbyen al jaren binnen het IOC en hebben sinds kort concurrentie van minder traditierijke sporten als kitesurfen en skaten. Het ene onderdeel kwam dichter bij de olympische status dan het andere. Zo schopte squash het tot een stemming op een IOC-congres, terwijl korfbal niet verder kwam dan een ‘erkende status’, net als polo, klimmen en biljarten. Maar waar moet een sport aan voldoen om in de toekomst aan de Olympische Spelen te worden toegevoegd?

Voor de Zomerspelen van 2012 in Londen is het aantal sporten teruggebracht naar 26. Het IOC toetste in 2005 bij de jaarlijkse sessie de huidige achtentwintig sporten van de Zomerspelen aan nieuw opgestelde criteria van de programmacommissie. De 115 IOC-leden keken per sport naar: spreiding over de wereld, het aantal nationale bonden, publieke belangstelling, tv-aandacht, toekomstvisie van de wereldbond, het antidopingprogramma en naleving van de eis dat de beste sporters aan de Zomerspelen deelnemen.

Honkbal en softbal overleefden het herexamen niet en staan in Peking voorlopig voor het laatst op het olympisch programma. De reden voor het schrappen van honkbal was vooral dat de Amerikaanse Major League Baseball (MLB) een structureel probleem met steroïden heeft en dat spelers de voorkeur gaven aan deelname aan de belangrijkste competitie ter wereld (de Amerikaanse clubcompetitie) in plaats van de Olympische Spelen.

Softbal werd het slachtoffer van het mannelijke equivalent honkbal, vertelde het Nederlandse IOC-lid Els van Breda Vriesman deze week in Peking. Volgens Van Breda Vriesman kregen tennis en pentatlon (een vijfkamp met schieten, schermen, zwemmen, paardrijden en hardlopen) destijds het voordeel van de twijfel. Bij het tennis komen zelden de beste spelers, maar het IOC was gevoelig voor de inspanningen die de wereldbond verricht om dat te veranderen. Voor pentatlon bestaat geringe publieke belangstelling, maar het sportonderdeel is een klassieker, want bedacht door de olympische grondlegger Pierre de Coubertin.

Tegelijk met het wegstemmen van honkbal en softbal beslisten de IOC-leden ook over vijf kandidaatsporten: karate, squash, golf, rugby (in de sevens variant) en roller sports (zoals skateboarden en inline skaten). Via een eerste stemming kregen squash en karate de voorkeur, maar voor opname in het olympisch programma was tweederde van de stemmen nodig. Dat haalden beide sporten niet. Volgens Van Breda Vriesman omdat de meerderheid van de IOC-leden „wéér een vechtsport of wéér een racketsport” niet zag zitten.

Na de afwijzing van squash en karate kreeg het IOC kritiek omdat het comité te traditioneel zou denken over de invulling van de Zomerspelen. Ook kreeg de ASOIF, de IOC-gelieerde instantie waarin olympische zomersporten zijn verenigd, het verwijt de Olympische Spelen bewust klein te houden. Zo zouden beschikbare gelden over minder partijen kunnen worden verdeeld. Van Breda Vriesman, counsellid van de ASOIF, ontkent dat.

Toch staat het IOC aan de vooravond van een nieuwe basisopzet van de Olympische Spelen. Vanaf de Zomerspelen van 2016 – volgend jaar wordt besloten of die gaan plaatsvinden in Chicago, Tokio, Rio de Janeiro of Madrid – wil het comité toe naar vijfentwintig basissporten, waarbij wordt vastgehouden aan de norm van 10.500 sporters. Dat betekent dat nog één sport de olympische status verliest, waarbij pentatlon de klos lijkt te worden. Behalve de 25 vaststaande onderdelen worden drie sporten beoefend die vooraf zijn gekozen uit een poule. Hoeveel en welke sporten voor dat roulatiesysteem in aanmerking komen, wordt bekend in 2013, maar zeker is dat bij een versimpelde stemming van het IOC een meerderheid voldoende zal zijn voor opname op de olympische kalender.

Volgens Van Breda Vriesman mikt het IOC voor nieuwe onderdelen op „sporten die bij jongeren tot de verbeelding spreken”, zoals het in Peking debuterende onderdeel BMX (fietscross, onderdeel van de sport wielrennen). Maar het IOC is huiverig dat bijvoorbeeld skateboarden dezelfde problemen met zich zal meebrengen als snowboarden bij de Winterspelen van 1998 in Nagano. De Canadees Ross Rebagliati werd na het behalen van de eerste gouden snowboardmedaille betrapt op het gebruik van marihuana, onder snowboarders een geaccepteerde drug. Het IOC redde zich uit de situatie door het verweer van de Canadees dat hij slechts had meegerookt voor waar aan te nemen. Hij mocht zijn medaille houden.

Van Breda Vriesman verwacht niet dat ze zelf meemaakt dat het IOC de bij jongeren populaire virtuele sporten (computergames) zal introduceren bij de Olympische Spelen. Wel steunt het comité een evenement als de World Mind Sports Games, die in oktober voor het eerst gehouden worden. In Peking strijden drieduizend deelnemers uit ruim honderd landen om 35 gouden medailles in disciplines als schaken en bridge – inclusief dopingcontroles. Ook verleent het IOC medewerking aan mondiale evenementen van olympische opzet in extreme sports (zoals surfen, skaten en skydiving) en vechtsporten.

Nog belangrijker voor het IOC zijn de Youth Olympic Games, die in 2010 voor het eerst worden gehouden. In Singapore nemen vierduizend deelnemers in de leeftijd van veertien tot en met achttien jaar het tegen elkaar op in alle olympische zomersporten, waarbij ook de officials jongeren zijn. Ook verwacht Van Breda Vriesman grote veranderingen op wat het IOC-lid „belevingsgebied” noemt: internet en televisie.

De aandacht van het IOC voor bijtoernooien en faciliteiten bij de Olympische Spelen kon wushu uiteindelijk toch niet van de olympische venues houden. In het Olympic Sports Center Gymnasium in Peking wordt naast het olympisch handbaltoernooi deze maand ook het Wushu Tournament Beijing 2008 gehouden. Het evenement is goedgekeurd door het IOC en is inclusief volksliederen en medailleceremoniën een bijna-olympisch toernooi. Alleen de vijf ringen zullen ontbreken op de vijftien gouden medailles.

Volg de komende weken al het olympische nieuws via de website nrc.nl/spelen. Lees ook het hoofdredactioneel commentaar op pagina 15.

Rectificatie / Gerectificeerd

correcties en aanvullingen

Taekwondo

In het fotobijschrift Quiz: zijn deze sporten olympisch of niet (vrijdag 8 augustus, pagina 4) staat dat taekwondo geen olympische sport is. Dit is onjuist, taekwondo wordt wel beoefend op de Olympische Spelen.