Het eindspel om de macht van Musharraf is begonnen

De twee belangrijkste partijen in Pakistan gaan een afzettingsprocedure tegen president Musharraf beginnen. Het is nog zeer onzeker of zij zullen slagen.

Juristen in de zuidelijke miljoenenstad Karachi protesteren met portretten van opperrechter Chaudhry tegen het uitblijven van een oplossing voor zijn ontslag. Foto AP Pakistani lawyers hold the portraits of deposed chief justice Iftikhar Mohammed Chaudhry as they chant anti-Musharraf slogans during a rally demanding the restoration of all deposed judges, Thursday, Aug. 7, 2008 in Karachi, Pakistan. Pakistan's ruling coalition will ask President Pervez Musharraf to seek a confidence vote in Parliament or face impeachment, senior party officials told The Associated Press. (AP Photo/Fareed Khan) Associated Press

Geen mooi plekje vandaag voor de Pakistaanse president Pervez Musharraf op de eretribune bij de opening van de Olympische Spelen in Peking. En ook geen fijn verjaardagscadeau voor hem als hij maandag 65 wordt. Op die dag, of mogelijk wat later, zal de Pakistaanse volksvertegenwoordiging besluiten tot een afzettingsprocedure tegen de voormalig legerleider én sterke man van Pakistan.

Vorig jaar november al moest Musharraf zijn legeruniform uittrekken, na aanhoudende protesten onder aanvoering van ontslagen rechters. Dat hij nu - via zogeheten impeachment - ook als burgerpresident tot pensioen wordt gedwongen, werd gisteravond in Islamabad aangekondigd door de twee belangrijkste democratische policiti in Pakistan. Dat zijn ex-premier Nawaz Sharif, leider van de Pakistaanse Moslimliga (PML-N), en Asif Ali Zardari, weduwnaar van de vermoorde oppositieleidster Benazir Bhutto en thans leider van haar Pakistaanse Volkspartij (PPP). Hun partijen waren in februari de grote winnaars van de eerste vrij verkiezingen in Pakistan sinds vele jaren.

Maandenlang probeerden Sharif en Zardari het eens te worden over afzetting van de president én over functieherstel voor de eerder door hem ontslagen rechters. Dat lukte maar niet, Sharif trok zijn partij in maart zelfs terug uit de regering. Maar gisteren, na dagen koortsachtig beraad, bereikten ze een doorbraak. Musharraf moet definitief het veld ruimen en alle rechters krijgen hun baan terug, zo verklaarden ze.

Toch staat de door hen gewenste en voorspelde uitkomst nog helemaal niet vast. Het eindspel om de macht van Musharraf is begonnen. Maar de belangrijkste zetten moeten nog worden gedaan. De vraag is of de PPP, de PML-N en kleinere coalitiegenoten wel voldoende medestanders in de Assemblee en de Senaat weten te mobiliseren voor een tweederde meerderheid. Alleen dan moet Musharraf gaan. Analisten betwijfelen of dat zal lukken. Hulp van onafhankelijken is onontbeerlijk. Indien Sharif en Zardari falen, hebben ze hun hand overspeeld en moeten ze vrezen voor hun geloofwaardigheid.

Ook de juristen, de belangrijkste aanjagers van het maatschappelijk verzet tegen het bewind van Musharraf, hebben er niet overmatig veel vertrouwen in. In reacties klinkt vooral teleurstelling over het feit dat rechtsherstel voor de rechters nu afhankelijk is geworden van het terugtreden van Musharraf. Dat maakt de kwestie slechts gecompliceerder. Los daarvan: Sharif en Zardari laten in het midden hoe ze denken hun eerdere conflict over functieherstel voor de rechters nu wel te kunnen bijleggen. Persoonlijke belangen spelen een rol: Zardari wil liever niet dat oude corruptiezaken tegen hem worden opgerakeld.

Minstens zo ongewis is de reactie van Musharraf zelf. Volgens medewerkers zal de ex-generaal zich zeker verzetten. ,,Ik heb niets fouts gedaan en wat ik heb gedaan was in het landsbelang”, zou hij gisteravond gezegd hebben.

Volgens Sharif en Zardari is een afzettingsprocedure „onontkoombaar” geworden omdat hij weigert verantwoordelijkheid af te leggen in het nieuwe, democratisch gekozen parlement. Musharraf krijgt de kans om alsnog het parlementaire vertrouwen te zoeken. Maar het is zeker dat hij zo’n vertrouwensstemming (met gewone meerderheden) niet zal overleven. Daarom is het volgens waarnemers niet erg waarschijnlijk dat hij deze weg zal bewandelen.

Het logische alternatief is dat Musharraf de aangekondigde afzettingsprocedure afwacht, in het vertrouwen dat de tweederde meerderheid niet kan worden gemobiliseerd. Er is evenwel nog een ontsnappingsroute: volgens de grondwet kan de president het parlement ontbinden. Maar dat moet hij snel handelen. Volgens dezelfde grondwet is ontbinding van het parlement niet meer mogelijk als is besloten tot een afzettingsprocedure.

In het verleden heeft Musharraf getoond niet terug te deinzen voor drastisch ingrijpen. ,,Mijn enige drijfveer is het welzijn van het land”, sprak hij in 1999 vlak na zijn staatsgreep tegen de toenmalige premier Sharif. Ook toen hij in november de noodtoestand afkondigde en duizenden tegenstanders liet opsluiten, deed hij dat in het belang van de natie, zei hij.

Maar inmiddels is Musharraf ontwapend. Hij kan niet langer vertrouwen op het leger om zijn positie te verdedigen. De door hem zelf benoemde, nieuwe opperbevelhebber, generaal Ashfaq Kayani, is bezig het geschonden imago van de strijdkrachten als professioneel instituut te herstellen. In die missie past geen nieuwe, ongrondwettelijke interventie om de positie van een gepensioneerde generaal te redden.

Dus moet Musharraf afrekenen met gekozen volksvertegenwoordigers. ,,De democratische krachten zullen gezamenlijk werken aan de overgang naar een waarachtige democratie” in Pakistan, zeiden Sharif en Zardari gisteravond. Dat woordgebruik lijkt gekopieerd van Musharraf. ,,Ik zal echte democratie brengen in Pakistan” , placht de voormalige legerleider zijn machtsgreep in toespraken te rechtvaardigen.

    • Wim Brummelman