Grensconflict kan regionale brand doen uitslaan

Opnieuw een conflict tussen Rusland en Georgië over een opstandige regio. Georgië wil territoriale eenheid. Moskou heeft andere belangen.

Rusland en Georgië staan opnieuw lijnrecht tegenover elkaar. Leken de verhitte gemoederen over de separatistische provincie Abchazië de afgelopen weken min of meer gesust, terwijl werd gewerkt aan een vredesplan, nu is een andere opstandige regio in Georgië, Zuid-Ossetië, de inzet van een harde confrontatie tussen Moskou en de voormalige Sovjetrepubliek.

Vannacht escaleerde het conflict tussen Georgië en zijn noordelijke provincie. Slechts enkele uren na een door president Sakaasjvili afgekondigd staakt-het-vuren braken zware gevechten uit. Georgische troepen zouden de Zuid-Ossetische hoofdstad Tschinvali hebben omsingeld. Russische vredestroepen, die sinds de afscheidingsoorlog in 1991-’92 in het gebied verblijven, zouden bij de gevechten gewond zijn geraakt.

Zuid-Ossetië, een multi-etnische provincie met zo’n 70.000 inwoners (waarvan eenderde etnische Georgiërs), scheidde zich, net als Abchazië, na een bloedige oorlog af van Georgië en is sindsdien de facto autonoom. Het gebied heeft eenzijdig de onafhankelijkheid van Georgië uitgeroepen – hoewel geen enkel land die onafhankelijkheid erkent – en zoekt aansluiting bij de zuidelijke Russische provincie Noord-Ossetië.

Rusland steunt het gebied in woord en daad: het heeft paspoorten verstrekt aan Zuid-Ossetische burgers en onlangs formaliseerde het de officiële betrekkingen op het gebied van onder meer handel. Het beschouwt de Zuid-Osseten als ‘zijn ingezetenen’. Moskou heeft daarom steeds gezegd dat het het recht heeft om acties van Tbilisi te beantwoorden.

Georgië zegt dat Rusland het gebied wil annexeren. De regering in Tbilisi beschouwt Zuid-Ossetië als behorende tot Georgië en wil de territoriale eenheid herstellen. Tbilisi hekelt tevens het feit dat duizenden Georgiërs, die destijds voor de oorlog zijn gevlucht, niet veilig kunnen terugkeren.

Sinds april van dit jaar zijn de spanningen tussen Georgië en Rusland over de opstandige provincies hoog opgelopen. Georgië kreeg toen te horen dat het op termijn lid mag worden van de NAVO – een vurige wens van Tbilisi. Rusland is daar fel tegen: het verzet zich tegen de aanwezigheid van een westerse militaire macht aan zijn grenzen. Georgië beschuldigt Moskou dat het bewust de conflicten in de opstandige regio’s aanwakkert, omdat daarmee een Georgisch NAVO-lidmaatschap te dwarsbomen: de verdragsorganisatie stelt onder meer als voorwaarde voor toetreding dat Tbilisi conflicten aan zijn grenzen eerst oplost.

Het Kremlin roept ook met enige regelmaat dat het Zuid-Ossetië’s onafhankelijkheid zal erkennen in reactie op de erkenning van Kosovo door de EU en de VS. Het Kremlin, een bondgenoot van Servië, is daar fel tegen. Toch lijkt het onwaarschijnlijk dat dat gebeurt, want Rusland vreest tegelijkertijd voor de precedentwerking die daarvan uit zou gaan voor andere Russische opstandige provincies, zoals Dagestan, Ingoesjetië en Tsjetsjenië.

De internationale gemeenschap heeft diep bezorgd gereageerd op de ontwikkelingen in Zuid-Ossetië.

    • Chris Hensen