Elke noot maken we zelf

Op het Lowlands festival zal Franz Ferdinand nieuw werk spelen, dat nog niet op cd is verschenen. Jan Vollaard hoorde het al in Cardiff.

Affiche van en door Franz Ferdinand. Alex Kapranos is de derde van links

Cardiff, Wales, 28 juni 2008. In de kleedkamer achter het podium liggen twee bandleden te slapen. Bassist Bob Hardy snurkt op de bank; drummer Paul Thomson ligt met het hoofd op een handdoek midden op de vloer. „We zijn helemaal kapot”, verontschuldigt gitarist/toetsenist Nick McCarthy zich.

De dag ervoor speelde Franz Ferdinand op het Britse festival Glastonbury, als onaangekondigde hoofdact op een nieuw podium. De organisatie zocht met spoed een invaller voor Babyshambles, die het weer eens liet afweten. Dat trof, want de Schotse rockgroep was juist aan een kleine clubtour bezig om het materiaal van hun nog te verschijnen derde album te testen. Daarom konden ze op Glastonbury hun nieuwe werk presenteren. Dat werk neigt naar discopunk met songs als het pulserende, door een Moog-synthesizer voortgedreven Ulysses.

In Cardiff, de hoofdstad van Wales, zet de band de clubtour voort in The Point, een Melkweg-achtige rockclub met een capaciteit van vijfhonderd man. Van alle bandleden wandelt alleen zanger/gitarist Alex Kapranos ogenschijnlijk fris en monter rond. Hij is op zoek naar een stopcontact voor zijn laptop.

Praten wil hij wel, vooral over de vraag wat er nieuw zal zijn aan het optreden van Franz Ferdinand op Lowlands. „We hopen mensen aan te treffen die nieuwsgierig zijn naar wat wij de afgelopen twee jaar hebben uitgevoerd. Die gaan we verrassen met een paar nieuwe nummers. En de hits, natuurlijk. Op zo’n groot festival mogen die niet ontbreken.”

‘Dada-geïnspireerde artpop’, zo omschreef het Britse blad New Musical Express de wildere klank van Franz Ferdinand anno nu. De punkfunk van het debuutalbum Franz Ferdinand (2004) en de opvolger You Could Have It So Much Better (2005) kreeg er een dance-impuls bij, nu de rockers de studio in zijn geweest met Hot Chip-producer Dan Carey.

Het nieuwe album is praktisch klaar, maar verschijnt waarschijnlijk pas in januari 2009. Tijdens de huidige tour kan het publiek proeven – en kan de band proeven van de reacties van het publiek. Op YouTube verschijnen inmiddels filmpjes met de nieuwe songs in de rauwe, onaffe versie zoals ze die nu spelen. Kapranos: „Ik moedig dat aan, want door die filmpjes kan iedereen volgen hoe onze sound zich ontwikkelt.”

Even was er sprake van Afrikaanse invloeden op het nieuwe werk van Franz Ferdinand – op het podium verschenen Senegalese percussionisten. „Dat was een hype”, zegt Kapranos. „We hebben samen met Damon Albarn van Blur een project met Afrikaanse muzikanten gedaan. Maar het is onzin om te veronderstellen dat we in onze ‘Graceland-fase’ zijn, de periode waarin Paul Simon de Afrikaanse muziek omarmde. We maken nu een logisch vervolg op onze eerdere muziek. Hooguit is het ritme wat trager geworden.”

Kapranos vindt dat ze steeds voldoende tijd hebben genomen voor hun albums – het laatste dateert uit 2005. „Ons debuutalbum hebben we in de eerste twee jaar van ons bestaan gemaakt. Voor een veeleisende band als de onze is het gevaarlijk om in routine te vervallen. Bovendien, we hebben andere interesses naast de muziek.”

Kunst bijvoorbeeld. Dat blijkt uit het artwork van Franz Ferdinand, dat tot nu toe vooral was geïnspireerd op de strenge stijl van het Russisch constructivisme. De nieuwe poster met gefotokopieerde portretten van de bandleden lijkt een meer Dada-achtige punkstijl in te leiden.

„Ik hou van de grove lijnen die je krijgt als je een foto op de kopieermachine legt”, beaamt Kapranos. „Muziek kun je op dezelfde manier beperken tot de meer elementaire bestanddelen. Wij gebruiken wel een synthesizer, maar het is een analoog apparaat dat echt wordt bespeeld, zonder voorgeprogrammeerde sequencer-partijen die eindeloos doorgaan. In dat opzicht zijn we een punkband; elke noot, elk geluid maken we voor de ogen van het publiek zelf.”

Die avond vlamt Franz Ferdinand in Cardiff. Ze staan dicht op het publiek dat sommige nieuwe en alleen op YouTube te vinden nummers al voluit meezingt. Ulysses, Kiss Me Kathrynen Turn It On blijken naadloos tussen het bekendere materiaal te passen.

„We verheugen ons op Lowlands”, zegt Kapranos later op de avond. „De vorige keer speelden we in een tent vol ballonnen. Dat was een van mijn vrolijkste festivalervaringen ooit.”

Kapranos was vroeger bordenwasser, sommelier en kok in een restaurant. Hij publiceerde Sound Bites, een bundeling columns die hij voor de Britse krant The Guardian schreef over culinaire zaken die een rockband op tournee tegenkomt. „Overal ter wereld tref je mensen die je kunnen vertellen waar je lekker kunt eten. Ik ben een avonturier, ik moet één keer in mijn leven de Japanse blowfish hebben gegeten, de vis die dodelijk kan zijn als hij niet goed is klaargemaakt. Ik koop ook hapjes op straat. In Utrecht at ik eens een pannekoek met appel en spek. Geweldig! Maar ach, meestal ben ik al blij als er na een optreden nog een stuk koude pizza in de kleedkamer ligt.”

Franz Ferdinand speelt 16 aug. op Lowlands (uitverkocht). Inl. lowlands.nl