Vrijheid, geen vrijbrief

Een wethouder van onderwijs beschouwt het als zijn verantwoordelijkheid dat de kinderen van zijn gemeente het best mogelijke onderwijs genieten. Dat is logisch, dat is zijn werk. De Rotterdamse wethouder Geluk (CDA) zag hoe het misging op Ibn Ghaldoun, een islamitische middelbare school met 600 leerlingen in vier vestigingen in Rotterdam-Zuid, met afdelingen voor vmbo, havo en vwo. Toen, ondanks stevige begeleiding, de onderwijsinspectie Ibn Ghaldoun jaar in jaar uit bleef beoordelen met de ongebruikelijk harde kwalificatie „zeer zwak’’, pikte de wethouder het niet meer. Hij stuurde de ouders van alle leerlingen een brief met het advies uit te kijken naar een andere school, gezien de ondermaatse onderwijskwaliteit van Ibn Ghaldoun.

In een kort geding betwistte Ibn Ghaldoun de gemeente het recht om in te grijpen in „kwesties van onderwijskwaliteit’’. Er werd een geheime agenda vermoed: als de brief effect heeft, zou het leerlingenaantal kelderen en de school ‘vanzelf’ gesloten worden. Daar zou de wethouder op uit zijn.

Toen Geluk zijn brief stuurde, besefte hij ongetwijfeld dat hij in conflict kon komen met het veelbesproken artikel 23 uit de Grondwet. Daarin is de vrijheid van onderwijs en schoolkeuze vastgelegd.

De confessionele partijen zijn de meest uitgesproken verdedigers van dit artikel. Dat uitgerekend een CDA-wethouder de grenzen ervan aftast, duidt aan dat hij zich oprecht bezorgd maakt. Geluk wil meer dan de ouders waarschuwen, hij doet een appèl. Ibn Ghaldoun is slecht voor de stad, suggereert hij. Dat generaties kinderen zo slecht opgeleid van die school komen, gaan we in Rotterdam op onze boterham krijgen. Indirect twijfelt hij ook aan het effectiviteit van de inspectie. Als die iets voor elkaar had gekregen met kwalificaties en ‘verbetertrajecten’, was zijn brief niet nodig geweest.

Ibn Ghaldoun was de eerste islamitische instelling voor voortgezet onderwijs in Nederland. Er was behoefte aan: de school trok al snel veel leerlingen. Behalve islamitisch onderwijs biedt hij, sporend met de traditie van nadrukkelijke sociale controle, een vorm van veiligheid die andere scholen niet kunnen waarborgen.

De brief van wethouder Geluk zal ouders in het nauw gebracht hebben. Ouders willen het beste voor hun kinderen. Nu waarschuwde een officieel schrijven van de gemeente Rotterdam dat ze het tegendeel kregen en werd hun aangeraden hun heil elders te zoeken. Zoiets intimideert. En wat is het alternatief? Dat is in veel gevallen een zwarte school die ook niet best van kwaliteit is. Daarover geen illusies.

De rechtbank heeft Ibn Ghaldoun gisteren in het gelijk gesteld, de gemeente moet inbinden. Dat was te verwachten, het advies van de wethouder om van school te veranderen ging te ver. Maar de rechtbank stelt ook dat hij zijn zorgen over de school aan ouders kenbaar mag maken. Daaruit valt op te maken dat het niet de bedoeling is dat vrijheid van onderwijs begrepen wordt als vrijheid van slecht onderwijs.