Melkconsumptie is 8.500 jaar oud

Mensen uit Zuidoost-Europa en het Midden-Oosten gebruikten 6.500 jaar voor Christus koemelk om producten zoals kaas, yoghurt en vloeibare boter te maken. De vroegste productie en consumptie van deze melkproducten vond plaats in het noordwesten van Anatolië bij de zee van Marmaris.

Dit schrijven wetenschappers vandaag in Nature. Met biochemische analyses van geabsorbeerde vetresiduen in vier- tot zesduizend jaar oud aardewerk, kookgerei en voorraadpotten uit Zuidoost-Europa en het Midden-Oosten, hebben de onderzoekers aangetoond dat koemelk tweeduizend jaar eerder dan tot nu toe werd aangenomen een belangrijk bestanddeel van het dieet was.

Het is voor het eerst dat onderzoekers op het idee zijn gekomen om de vetresiduen van melk in de vetsporen te traceren. Zij onderscheiden de overblijfselen van melk van dierlijk vet door minieme verschillen in de chemische samenstelling vast te stellen. De plantaardige basis van melkvet is groter dan bij dierlijk vet.

„Het is een project van tien jaar geweest”, vertelt hoofdonderzoeker Richard Evershed aan de telefoon. „We hebben ruim tweeduizend scherven bekeken, afkomstig van archeologische opgravingen op 23 plekken in Zuidoost-Europa en het Midden Oosten.”

In noordwest Anatolië troffen de onderzoekers niet alleen de meeste melkvetsporen aan, maar ook de meeste beenderen van oude koeien, die duidelijk niet voor het vlees geslacht waren.

Tot nu toe was het historici niet gelukt om het gebruik van koemelk te dateren. Op basis van beeldjes en afbeeldingen van koeien die worden gemolken en gebruiksvoorwerpen zoals zeven van aardwerk ging men er tot nu toe vanuit dat melk pas zo’n vierduizend jaar voor Christus gebruikt werd om kaas, yoghurt en vloeibare boter van te maken. Terwijl het gebruik van vee voor de slacht al vanaf het achtste millennium gebruikelijk was.

Vetsporen van rauwe melk verdwijnen al snel wanneer het aardwerk onder de grond ligt maar de melkvetresiduen van behandelde melk niet. „De mensen dronken waarschijnlijk geen melk” zegt Evershed.

De bevindingen laten zien dat het gebruik van koemelk zich per regio heeft ontwikkeld „Die ontwikkeling is afhankelijk geweest van de geografische omstandigheden”, zegt Evershed. „Of er bijvoorbeeld genoeg grasland was om veel koeien te laten grazen.”