En dan blijkt mama de vreemdganger

Ik vernam eergisteren dat de laatste single in mijn omgeving eindelijk onder de pannen is. Dat moet gevierd. En aangezien ik vorig jaar al over seks schreef, hoopte ik vanavond over de liefde te kunnen schrijven. Maar nog even dit. Alles op tv over seks komt me de strot uit. Altijd komt er wéér iemand in beeld die de nieuwste dildo of een eng trilei omhoog houdt, met de mededeling dat déze tegenwoordig héél goed loopt. Gister zag ik: Café de Liefde (VPRO), waarin vrouwen over seks zonder liefde praatten; VPRO Thema Jonge sex, prille liefde (Holland Doc), over sex tussen kinderen; Terzake: China’s seksuele revolutie (Canvas), waarin Chinezen dildo’s en trileieren kochten, en Beter in Bed (RTL 5), waarin Engelsen alles over dildo’s en trileieren leren. Saai, saai, saai!

Beste programmamakers en -inkopers: houd er mee op.

Ik moest tot half twaalf wachten om iets over de liefde te horen. Maar mijn hemel; wat was dat de moeite waard.

Ik keek op Canvas naar de ontroerende documentaire 51 Birch Street uit 2006 van Doug Block. De film is met eer en prijzen overladen. Block is een filmer die, blijkens de rijkdom van het materiaal waaruit de documentaire is samengesteld, ook zijn privéleven obsessief registreert.

Het gaat over het ogenschijnlijk ideale huwelijk van zijn ouders Mike en Mina. Hij introduceert het als een klassiek jaren-vijftighuwelijk. Papa werkt en zwijgt. Mama slooft en zorgt. Block zegt dat hij en zijn vader niets gemeen hebben. Zijn moeder is zijn steun en toeverlaat. Block verbaast zich erover dat zijn vader, drie maanden (!) na het overlijden van zijn moeder in 2002, hertrouwt met zijn secretaresse van 35 jaar geleden, Kitty. Op de bruiloft wordt hun song gedraaid: ‘Only You’. Block vindt het een heel ongepaste titel.

Papa is plots een vrolijke en speelse man geworden. Zo kennen Block en zijn zusters hem helemaal niet. Wij weten natuurlijk meteen wat hier heeft gespeeld.

Maar de documentaire zet ons op het verkeerde been, want bij het uitruimen van het ouderlijk huis – vader gaat naar Florida verhuizen met Kitty – worden de dagboeken van moeder gevonden. En dan rolt er een suburbane huwelijksproblematiek uit de kast, die Block met gedrevenheid blootlegt. Ik weet niet of mama dat wel goed had gevonden.

Ook Block worstelt met het probleem of hij de dagboeken van zijn moeder wel mag lezen. Hij vraagt het een rabbi, een psycholoog en de beste vriendin van zijn moeder. De psycholoog begint over zijn eigen moeder, de rabbi ook. De vriendin geeft uiteindelijk absolutie. Ze zegt dat Blocks moeder gekend wilde worden. Gehoord. Het wordt duidelijk dat zij vreselijk heeft geleden onder het zijn van vrouw/moeder in de jaren vijftig. Als eindelijk de hippietijd aanbreekt, hebben ze al kinderen en zijn boven de dertig, toch gaan Mike en Mina blowen en in een praatgroep. Vader heeft zijn praatgroep twaalf jaar volgehouden, en blijkt daar wél zijn gevoelens te hebben kunnen delen.

Ten eerste willen we natuurlijk weten of, en zo ja wie, een affaire heeft gehad: vader, moeder of allebei? Maar op een ander niveau worden we geconfronteerd met universele relatieproblemen en de moeilijke keuzes die daarin gemaakt worden. Mike en Mina zijn bij elkaar gebleven. Dat is voor beiden geen vanzelfsprekendheid geweest. Wie de beelden ziet van Mike met Kitty, ziet hoe gelukkig hij al 35 jaar had kunnen zijn. Mina – die Mike nota bene blijkt te hebben gevraagd haar niet te verlaten – schreef in haar dagboek dat haar echtgenoot eigenlijk beter met Kitty had kunnen trouwen. Die paste beter bij hem, vond ze. Uiteindelijk blijkt mama de vreemdganger.

„What must most marriages be like if this is considered one of the good ones?” vraagt Block zich op een gegeven moment hardop af. De vraag is niet retorisch. De kijker denkt met hem mee. Niemand weet wat zich achter gesloten deuren afspeelt. Maar willen we dat ook wel? Willen we onze ouders wel echt zó goed kennen?