Voetbal en Spelen blijft een lastige combinatie

Barcelona mag de Argentijnse voetballer Lionel Messi opeisen. Dat heeft het sporttribunaal CAS vandaag bepaald. Het olympisch voetbal kent meer problemen.

De Braziliaanse Marta (links) in duel met de Duitse Simone Laudehr. In Shenyang speelden de voetbalsters van Duitsland en Brazilië een van de drie voetbalwedstrijden waarmee de Olympische Spelen in China vandaag zijn begonnen. Het duel eindigde in 0-0, Japan-Nieuw-Zeeland werd 2-2, Canada won met 2-1 van Argentinië. De Zomerspelen worden officieel op vrijdag geopend. Foto AP Simone Laudehr of the Germany's Olympic soccer team, right, tries to stop Brazil's Marta during their preliminary Group F match at the Beijing 2008 Olympics in Shenyang, northeastern China's Liaoning province, Wednesday, Aug. 6, 2008, two days before the opening ceremonies of the Bejing 2008 Summer Olympics. (AP Photo/Roberto Candia) Associated Press

Het is niet meer aan bondscoach Sergio Batista of Lionel Messi morgen met het Argentijnse olympisch elftal tegen Ivoorkust speelt. De voetballer, die wel al in Shanghai is gearriveerd, mag op het laatste moment worden opgeëist door zijn werkgever Barcelona. De Spaanse club bestreed de regel van wereldvoetbalbond FIFA dat clubs verplicht zijn hun spelers af te staan voor de Olympische Spelen en werd vanochtend in het gelijk gesteld door het internationale sporttribunaal CAS.

Het is niet voor het eerst dat het voetbal op de Olympische Spelen voor problemen zorgt. In 1932, 32 jaar nadat voetbal op het olympische programma was gezet, werd de toon gezet voor een moeizame relatie tussen de sport en de Olympische Spelen. Toen werd in Los Angeles het voetbaltoernooi geschrapt omdat spelers bij het wereldkampioenschap van 1930 zouden zijn betaald. Dat was in strijd met het streven van het IOC om alleen onbetaalde sporters toe te laten.

Na de Tweede Wereldoorlog vonden voetbalbonden in de toenmalige Oostbloklanden een manier om de amateurstatus te omzeilen. Internationals traden officieel toe tot de strijdkrachten, maar waren in werkelijkheid voltijds voetballer en konden toch aan de Olympische Spelen deelnemen. Het leidde van 1952 tot en met 1980 tot gouden medailles voor Hongarije (drie), de Sovjet-Unie, Joegoslavië, Polen, Oost-Duitsland en Tsjechoslowakije. Frankrijk beëindigde de reeks in 1984, mede door een door de Sovjet-Unie geleidde boycot van de Zomerspelen van Los Angeles.

In 1988 voerde de FIFA met de leeftijdsgrens tot 23 jaar een nieuwe beperking in voor het olympische voetbaltoernooi, vooral om te voorkomen dat dat de Zomerspelen een tweede wereldkampioenschap werden. Op voorspraak van toenmalig IOC-voorzitter Juan Antonio Samaranch volgde de invoering van drie dispensatiespelers, die het voetbaltoernooi meer cachet moesten geven. De FIFA-regel dat clubs hun spelers tot 23 jaar moeten afstaan voor de nationale ploeg werd in 2006 opnieuw bevestigd en in de afgelopen maanden meer malen herhaald. Want in China, waar vandaag het vrouwentoernooi is begonnen en morgen het mannentoernooi begint, zou het olympische voetbal de strijd aanbinden met het sleetse imago.

Maar vlak voor de Olympische Spelen zijn FIFA, clubs en nationale bonden betrokken bij een klucht over de zelf opgelegde beperking. Behalve Messi (21) kregen ook de Brazilianen Rafinha (22) van Schalke 04 en Diego (23) van Werder Bremen geen toestemming van hun clubs naar China te reizen. Barcelona nam het initiatief voor een gezamenlijke stap naar het CAS, dat vanmorgen uitspraak deed. FIFA-voorzitter Sepp Blatter sprak maandag in Peking de hoop uit dat de clubs alsnog overstag zouden gaan, ook als de beslissing van het CAS in het nadeel van de wereldvoetbalbond zou uitvallen. Vanmorgen liet hij weten de uitspraak te respecteren.

„In twintig jaar hebben we geen enkele klacht gehad over de regels”, zei Blatter maandag. „Ik ben verrast dat clubs zo’n houding aannemen tegenover de FIFA en hun eigen spelers. Het is geen kwestie van solidariteit, maar een kwestie van respect naar de spelers. De Duitser Jürgen Klinsmann noemde het in ontvangst nemen van de bronzen olympische medaille in 1988 het mooiste moment van zijn carrière. Daarom moeten spelers gewoon spelen.”

Hoewel voetbal als populairste sport ter wereld binnen het IOC niet ter discussie staat, heeft het olympische toernooi in het voetbal weinig aanzien. Europese clubs staan in de voorbereiding liever niet hun dure aankopen af uit Afrika en Latijns-Amerika. Onder voetballers is het enthousiasme voor de Spelen niet in elk land even groot, mede doordat een olympische medaille niet het hoogsthaalbare is, zoals in atletiek of zwemmen.

Ook komen de commerciële belangen niet altijd overeen. Het tenue van de Braziliaanse olympiërs was afgelopen week reden voor onenigheid tussen de organisatie en Brazilië. De ploeg wilde in kleding van de eigen sponsor Nike spelen, de organisatie drong aan op shirts van toernooisponsor Adidas.

Blatter verwachtte dat alle problemen voor het begin van het voetbaltoernooi zouden zijn opgelost, maar moest erkennen dat de FIFA in voorbereiding op de Olympische Spelen van 2012 nieuwe obstakels wachten. De voetballers van Engeland, Schotland, Wales en Noord-Ierland zullen in Londen voor één keer gezamenlijk onder de vlag van Groot-Brittannië moeten spelen. De Britten vrezen dat de Olympische Spelen in eigen land het einde zullen inluiden van het FIFA-privilege van aparte nationale elftallen.

Volg de wedstrijd van het Nederlands olympisch elftal tegen Nigeria en de andere voetbalwedstrijden via nrc.nl/spelen

    • Michiel Dekker