Veroordeeld op basis van je Facebookprofiel

Gebruikers van profielensites zijn zich niet altijd bewust van de risico’s van de openbaarheid van hun informatie. De sites in kwestie werken aan betere informatiebeveiliging.

De rechter vindt niet alle publicaties op internet openbaar, maar de meeste uitlatingen en foto’s zijn wel gemakkelijk te vinden en voor iedereen te bekijken. Leden van netwerksites en en webloggers geven zichzelf online vrijwillig bloot. Zijn ze zich bewust van de risico’s?

Veel profielen van de netwerksite Hyves zijn zo gedetailleerd dat de politie ze wil gebruiken om criminele netwerken in kaart te brengen. Projectleider digitale opsporing Wilfred van Roij van informatiebeveiliger Com-Connect, een oud-politieman, ontdekte onlangs dat er op Hyves veel openbaar toegankelijke profielen van politiemensen te vinden zijn met uiterst persoonlijke gegevens.

Op die profielen staan bijvoorbeeld hun volledige naam en die van hun partner, de namen en leeftijden van hun minderjarige kinderen, de scholen en clubs waarop hun kinderen zitten en tijdstippen en data van uitstapjes die ze met hun kinderen gaan maken. Ook voorzien sommige politiemensen hun profielen van ‘krabbels’ – berichtjes – over tijdstippen en plaatsen van hun diensten. Zo kunnen criminelen op hun beurt de sociale netwerken van politiemensen gebruiken.

Op dezelfde manier als de politiemensen houden veel ouders een weblog bij over hun kinderen. In hun profiel zetten ze hun geboortedata en woonplaats. De weblogs bevatten voornamen van kinderen, maar vaak ook foto’s en locaties van uitstapjes.

Hyves, met ruim 7 miljoen leden de grootste netwerksite van Nederland, biedt gebruikers veel privacymogelijkheden. Zo kunnen gebruikers kiezen of hun profiel toegankelijk is voor iedereen, alleen voor vrienden of ook voor vrienden van vrienden. Sommige gegevens kunnen onzichtbaar gemaakt worden voor iedereen.

Toch schermen maar weinig mensen hun profiel af voor onbekenden. Volgens oprichter Raymond Spanjar van Hyves telt de netwerksite ongeveer 500.000 profielen die alleen voor vrienden toegankelijk zijn. Nog eens een half miljoen leden hebben een profiel dat alleen vrienden en vrienden van vrienden kunnen zien.

Waarom beschermen internetgebruikers hun privacy niet beter? De meeste mensen hebben geen idee van de context waarin ze hun informatie publiceren, zegt David Riphagen, die voor zijn afstudeerscriptie aan de Technische Universiteit Delft onderzoek doet naar privacy binnen sociale netwerksites. „Ze denken dat alleen familie en vrienden hun profielen bezoeken en realiseren zich niet dat de hele wereld kan meekijken.”

Riphagen verbleef voor zijn afstudeeronderzoek enkele maanden in Washington, waar hij werkte bij het Electronic Privacy Information Center. „In de Verenigde Staten worden gegevens van profielensites al in strafprocessen gebruikt.”

Hij vertelt over de twintigjarige student Joshua Lipton, die terecht moest staan voor rijden onder invloed. „De officier van justitie had foto’s van Liptons Facebookprofiel gehaald waarop hij te zien was in een overall met de tekst ‘jail bird’ erop. De beelden waren gemaakt op een Halloweenfeestje, maar werden door de aanklager gebruikt om aan te tonen dat Lipton een onverantwoordelijke losbol was. De jury veroordeelde hem mede op basis die foto’s tot twee jaar gevangenisstraf. Informatie van een profielensite krijgt zo een heel andere betekenis.”

Hyves komt over een paar weken met nog uitgebreidere privacyopties, vertelt Spanjar. „Straks kun je een onderscheid maken tussen je vrienden. Je kunt dan precies bepalen wie je foto’s en algemene gegevens ziet.” De politie mag trouwens geen gegevens van Hyves kopiëren, zegt Spanjar. „Dat is in strijd met onze algemene voorwaarden.”

David Riphagen vindt dat Hyves serieus bezig is met privacy. Toch maakt hij zich zorgen over de onzichtbare datastromen die uit netwerksites als Hyves, MySpace en Facebook lekken. „Third party applications verzamelen informatie van vrienden die daarvoor geen toestemming geven”, zegt hij. Third party applications zijn programma’s van andere bedrijven die leden van netwerksites op hun profiel kunnen installeren. „Door de tips en blogs van je vrienden zonder hun toestemming aan derden weg te geven, gaat Hyves toch nog de mist in.”

Remco Pijpers van de Stichting Kind Online zegt dat kinderen vaak minder van onlinemedia weten dan volwassenen denken. „Ze gebruiken internet en ze leven ermee, maar veel kennis hebben ze niet. Een Hyvesprofiel afschermen kunnen ze vaak niet.”

Jongeren realiseren zich vaak niet dat iedereen hun profiel kan zien, zegt Pijpers. „Ik geef veel voorlichting op scholen en dan laat ik altijd een Hyvesprofiel van een leerling zien. Vaak wordt er dan erg gelachen om zo’n profiel. De maker realiseert zich op dat moment pas dat een profiel openbaar is. ”

Pijpers wijst erop dat Hyves niet de enige populaire site onder jongeren is. De profielensites Sugababes en Superdudes (SB/SD) hebben ruim 1,4 miljoen leden. „Deze sites bieden nauwelijks privacymogelijkheden.”

Zo verplichten deze twee netwerksites gebruikers om een foto van zichzelf te publiceren en zeggen ze in de algemene voorwaarden dat alle content die leden publiceren „door SB/SD op iedere wijze [mag] worden gebruikt, gereproduceerd, bewerkt, vermenigvuldigd, gedistribueerd, verkocht en op alle mogelijke manieren openbaar gemaakt, zonder hiervoor eerst toestemming van jou te verkrijgen”.

Commentaar: pagina 7

Nieuwsthema: nrc.nl/privacy. Zie ook privacyinsocialnetworksites.nl

    • Marie-José Klaver