Fortis zoekt geld om gaten te dichten

Het deel van ABN Amro dat Fortis heeft gekocht, komt eind 2009 pas op de balans van de bank-verzekeraar te staan.

Voor die tijd moet Fortis het kapitaal versterken.

Fortis schaatst op dun ijs. De Belgisch-Nederlandse bank en verzekeraar wist de afgelopen maanden de ergste financiële nood af te wenden. Het concern zegt veel vertrouwen te hebben dat het nog meer geld zal binnenhalen, zoveel zelfs dat er weer een buffer ontstaat.

Maar Fortis heeft te maken met een zeer onstabiele markt en moest de afgelopen maanden wel vaker van beloftes terugkomen. Bovendien is de kans groot dat er nieuwe tegenvallers komen.

Het gaat simpel gezegd om 5 miljard euro. Dat bedrag moet interim-topman Herman Verwilst de komende achttien maanden zien te vinden om een veilige buffer in te bouwen als het eind 2009 de activa van ABN Amro volledig op de eigen balans opneemt. Fortis kocht delen van ABN Amro vorig jaar samen met Royal Bank of Scotland en Santander. De drie zijn bezig met de integratie, die eind 2009 wordt afgesloten met het onderbrengen van ABN Amro Nederland bij Fortis.

Fortis rekende maandag uit wat de impact zou zijn als de ABN-activa per vandaag op de balans zouden komen: het kernvermogen – de reserves die de bank heeft om verliezen op te vangen – zou met eenvijfde zakken tot 22,6 miljard euro. Dit komt vooral door de aftrek van goodwill, de niet tastbare waarde van het merk of de reputatie van een bedrijf die bij overname meteen moet worden afgeschreven. Dat vermogen moet, om aan de regels te voldoen, na de integratie op 25,7 miljard euro staan.

Dat deze overname een grote kluif is voor Fortis, is overigens geen verrassing. Fortis was een kleine speler vergeleken met ABN Amro en bovendien werd het concern hard getroffen door de kredietcrisis.

Dat werd helemaal duidelijk op 26 juni, een zwarte dag in de geschiedenis van Fortis. Toen bleek dat Fortis nog eens 8,3 miljard euro nodig had. Woede en ontsteltenis ontstond bij aandeelhouders, want toenmalig topman Jean-Paul Votron had kort daarvoor nog gesteld dat Fortis er financieel goed voorstond. Maar er kwam een aandelenemissie die 1,5 miljard opleverde en het interim-dividend werd geschrapt. Dat bracht 1,3 miljard op. Ook de verkoop van kantoorpanden moet geld opbrengen.

Maar op dit moment heeft Fortis nog slechts 3,1 van de geplande 8,3 miljard euro gerealiseerd. Als dat zo blijft, komt het concern 5 miljard euro aan kernkapitaal tekort als het ABN Amro volledig op de balans zet. Fortis zou dan door de overname en daadwerkelijke integratie van ABN Amro niet meer voldoen aan zijn eigen solvabiliteitseisen.

De diverse onderdelen van ABN Amro zitten momenteel nog apart in de RFS Holding, die de drie kopers hebben opgericht. De overige miljarden moeten komen uit het afstoten van niet-kernactiviteiten van zowel Fortis als ABN Amro. Daarbij wil Fortis ook nog geld ophalen via de uitgifte van leningen of preferente aandelen. Geen makkelijke klus in de huidige marktomstandigheden.

Bovendien zal het concern moeite hebben een goede prijs te krijgen voor onderdelen die het kwijt wil. Dat bleek wel toen Fortis op het deel van ABN Amro verkocht dat het moest afstoten om groen licht te krijgen voor de overname van de Europese Commissie. Deutsche Bank kocht de activiteiten voor 300 miljoen euro minder dan de marktwaarde. Bovendien moet Fortis nog een flink deel van de risico’s blijven dragen. De hele deal zal „een totaal negatief effect hebben op het nettoresultaat in het derde kwartaal van maximaal 900 miljoen euro”, meldde Fortis maandag. Dat verklaart wellicht waarom het solvabiliteitslampje ging knipperen bij Fortis en waarom het concern in juni aan de noodrem trok.

Als het hele financieringsplan van Fortis succesvol wordt uitgevoerd is de buffer van 5 miljard euro binnen. In de woorden van interim-topman Herman Verwilst, die ervan uitgaat dat dat gaat lukken, klonk het toch ietwat voorzichtig. „We hebben een lijstje met niet-kernactiviteiten geïdentificeerd. De marktomstandigheden zullen bepalen of het mogelijk is om alle onderdelen van het kapitaalplan uit te voeren.” Verwilst volgde Votron na 26 juni op.

Maar ook al is Fortis succesvol in het slijten van leningen en bedrijfsonderdelen, dan zijn er nog problemen, zoals de geplande overname van het belang van 51 procent in ABN Amro Verzekeringen van Delta Lloyd. Deze deal – Delta Lloyd eist 1 miljard voor het belang – zal een negatieve impact hebben van 200 miljoen euro op het eigen vermogen. Bovendien bleek uit een kort zinnetje in het persbericht nog een mogelijke tegenvaller. Fortis stelde maandag dat het de investering in RFS Holding – de 24 miljard die Fortis betaalde voor zijn aandeel in de overname – opnieuw zal waarderen. Die wordt gebaseerd op bijvoorbeeld de winstverwachting van de ABN Amro-onderdelen en kostenbesparingen. Het behalen van deze prognoses hangt nauw samen met de economische ontwikkelingen en de situatie op de financiële markten. Fortis zei dat het voor eind 2008 kijkt of het nodig is om een „bijzondere waardevermindering” op de investeringen te nemen.