Bachs Hohe Messe is overduidelijk katholiek

De Duitse musicoloog Maul heeft ontdekt dat Bach zijn Hohe Messe niet schreef voor een katholieke misviering, maar voor een concert (NRC Handelsblad, 31 juli). De kop had dus niet `Mis van Bach niet katholiek` moeten luiden, maar `Bach schreef zijn Hohe Messe voor een concert`. Maar nu de knuppel toch in het hoenderhok is gegooid, wil ik hem wel even oppakken. Wat is er aan de Hohe Messe eigenlijk niet katholiek? De tekst en indeling zijn die van een Latijnse misviering. Zelfs de splitsing van Sanctus en Benedictus is katholiek, omdat tot het Tweede Vaticaans Concilie in een mis het Sanctus vóór en het Benedictus na de consecratie gezongen werd.

Verder vermeldt het bericht dat de Hohe Messe voor het eerst werd uitgevoerd in de Weense St. Stephansdom tijdens het feest van de Heilige Caecilia. Wat is daar niet katholiek aan?

Verder werden bij die uitvoering de delen van de Hohe Messe die de zogeheten vaste gezangen omvatten, afgewisseld met de gregoriaanse gezangen van het Caeciliafeest, de zogeheten wisselende gezangen. Alles tezamen genomen: katholieker kan het bijna niet. Zelfs de naam - Hoogmis - kan moeilijk aan een andere religie zijn ontleend.

Overigens, de Hohe Messe moge integraal voor het eerst zijn uitgevoerd in 1749, het Kyrië en het Gloria werden al gecomponeerd in 1733 en als proeve van bekwaamheid aangeboden aan de katholieke Friedrich August II, koning van Polen en keurvorst van Saksen. Bach, zelf protestant maar ook pragmatisch, hield blijkbaar gewoon rekening met de geloofsovertuiging van zijn gehoor, resp. zijn potentiële opdrachtgevers en zag er geen been in ook een katholieke mis onder zijn naam de wereld in te sturen.

    • Lau Kanen Veldhoven