‘Alleen Nederland vindt het gepast daar te zijn’

De mensenrechtensituatie in China is verslechterd, concludeert minister Verhagen (Buitenlandse Zaken). Toch gaat de premier naar Peking, tot woede van de ChristenUnie.

Joël Voordewind Foto Dijkstra J. Joel Voordewind van de Christen Unie Dijkstra bv.

„Heel inconsequent.” Zo beoordeelt het Tweede Kamerlid Joël Voordewind (ChristenUnie) de jongste brief van minister Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA) over de situatie van de mensenrechten in China. „Het is bijna een beloning voor slecht beleid. Je schrijft dat ze het slecht doen, maar dat maakt niet uit, minister-president Balkenende komt gewoon toch naar de opening van de Olympische Spelen.”

Al sinds begin dit jaar bepleit de ChristenUnie bij monde van Voordewind dat het kabinet verstek moet laten gaan bij de Spelen in Peking, die over twee dagen officieel beginnen. Geen totale boycot dus, maar wel een boycot door politici. De Tweede Kamer debatteerde de afgelopen maanden diverse keren met minister Verhagen over de mensenrechten in China, maar in zijn partiële boycotoproep stond het Kamerlid voor de ChristenUnie toch tamelijk alleen. De meerderheid van de Kamer vond samen met minister Verhagen het maximaal opvoeren van de druk op China in de aanloop naar de Spelen een effectiever middel. Er zou op het laatste moment altijd nog kunnen worden besloten geen politici af te vaardigen. Maar dat gebeurt dus niet, ondanks de conclusie van Verhagen in zijn brief aan de Tweede Kamer dat „de situatie op het gebied van de mensenrechten in China op sommige punten is verslechterd”.

Voordewind: „Toen ik de brief begon te lezen, dacht ik dat Verhagen wel de conclusie zou trekken dat het niet verstandig was als premier Balkenende naar de opening van de Spelen zou gaan, maar dat was dus wishful thinking.”

U kan toch niet echt verrast zijn door dit standpunt?

„Nu ja. Verhagen zei in juni tijdens ons laatste debat dat hij vlak voor de opening van de Spelen de balans zou gaan opmaken. Als er sprake zou zijn van een verslechtering van de mensenrechten zou dat een reden zijn om het bezoek te heroverwegen. Dat zeiden mijn collega’s in de Kamer van de PvdA en de VVD trouwens ook.”

Maar nu niet meer.

„Nee, ik heb nog een spoeddebat overwogen, maar de animo daarvoor bij de andere partijen is niet groot. De PvdA heeft constant kritiek geleverd op de mensenrechtensituatie, maar trekt daar geen consequenties uit. Ik zie Luuk Blom [Tweede Kamerlid voor de PvdA, red.] alleen maar een flauwe woordgrap maken dat staatssecretaris Jet Bussemaker van Sport die ook naar de Spelen gaat, hem van Jetje moet geven.”

En wat voor conclusie trekt de ChristenUnie hier nu uit? U bent regeringspartij.

„Het gaat mij om het resultaat, niet om er een politiek spel van te maken. Ik wilde een gebaar maken tegenover de mensen die in China in de gevangenis zitten, een solidariteitsverklaring. Maar niemand durft die consequentie te trekken. Waarmee we overigens wel uit de pas lopen bij de rest van Europa, want wij zijn als Nederland samen met Finland en Roemenië en misschien Letland het enige land dat een premier afvaardigt. Hij zal daar vrij in zijn eentje zitten. De rest van Europa voelt haarfijn aan dat het ongepast is om daar te zitten, alleen wij niet.”

Wat zegt dit volgens u over het mensenrechtenbeleid dat dit kabinet hoog in het vaandel heeft staan?

„Er zal in elk geval ten aanzien van China over betere strategieën moeten worden nagedacht. Met de stille diplomatie die het kabinet nu al vijftien jaar voert, hebben we geen resultaten geboekt.”

Naar welke onderdelen van de Spelen gaat u kijken?

„Ik zal de Spelen politiek volgen: wat doet Amnesty International, wat doet de ambassade, welke acties worden er gevoerd? En na afloop wil ik van de premier horen met wie of wat voor mensen hij over de mensenrechten heeft gesproken.”

    • Mark Kranenburg