Niet bij charme alleen

Viel het mee of viel het tegen? Gisteren maakte bank en verzekeraar Fortis bekend een winst te hebben geboekt van 830 miljoen euro over het tweede kwartaal van dit jaar. Dat is nog maar iets meer dan de helft van de winst in het zelfde kwartaal vorig jaar. Op de beurs was verwacht dat de winst nog veel lager uit zou komen, maar van een vreugdesprong van het Fortis-aandeel was geen sprake. Het sloot de dag af met een koersverlies van meer dan drie procent.

Die negatieve reactie op wat relatief goed nieuws had moeten zijn, kenmerkt de verhouding tussen Fortis en de buitenwereld. Nu kunnen, na een jaar kredietcrisis, alle banken rekenen op een gezonde portie scepsis van publiek en beleggers. Als de crisis is veroorzaakt omdat banken elkaar niet langer vertrouwen, dan is het niet meer dan logisch dat anderen dat ook niet doen.

Maar Fortis heeft het erg bont gemaakt. De complexe, vijandige overname van ABN Amro, samen met Royal Bank of Scotland en het Spaanse Santander, is de Belgisch-Nederlandse bank-verzekeraar duidelijk boven het hoofd gegroeid. In combinatie met de verliezen die verband houden met de kredietcrisis, waarvan de ernst destijds al te voorzien was, is de overname achteraf een roekeloos avontuur geweest. Op de financiële markten wordt Fortis nu met argusogen gevolgd. Viel de winst over het afgelopen kwartaal mee omdat het beter gaat dan verwacht of omdat er bijvoorbeeld niet conservatief genoeg met boekverliezen is omgegaan?

Het herwinnen van vertrouwen is zo te zien een van de belangrijkste taken voor Fortis, dat door de overname van ABN Amro een van de belangrijkste financiële instellingen van Nederland geworden is. Eind juni maakte het bekend 8,3 miljard euro aan vermogensversterking te zoeken om te voorkomen dat de financiële buffers te klein worden. Die verrassing heeft topman Votron uiteindelijk zijn baan gekost. Vorige week vrijdag werd bekend dat ook de financiële man in de raad van bestuur, Mittler, uit zijn functie is ontheven. De topman ad interim, Verwilst, steekt inmiddels veel energie in het repareren van Fortis’ reputatie.

Toch is een charmeoffensief niet genoeg. Dat Mittler ‘bijzonder adviseur’ blijft, maakt een halfslachtige indruk. En dat president-commissaris Lippens, die in de bestuursstructuur van Fortis een belangrijke rol speelt, zijn termijn vorige maand met vier jaar verlengd zag, is op zijn best opmerkelijk. Fortis is sinds zijn ontstaan een moeilijk te doorgronden concern geweest, vooral dankzij het binationale karakter.

Verwilst zou de huidige crisis kunnen aanvatten om het concern te vereenvoudigen en de verdeling van verantwoordelijkheden tussen bestuur en commissarissen te verhelderen. Dat pensioenfonds ABP daar nu toe oproept, is terecht. Daarnaast moeten aandeelhouders in de gelegenheid worden gebracht zich uit te spreken over de gang van zaken. Het uitschrijven van een bijzondere aandeelhoudersvergadering, waartoe de belangenclub van beleggers VEB al eerder opriep, zou om meerdere redenen een goede stap zijn.