Liever kat dan mens en daar nog trots op zijn ook

Frans Pointl: Poelie de verschrikkelijke. Kattenverhalen. Nijgh & Van Ditmar, 107 blz. € 9,90

‘Misschien ben ik alleen op aarde gekomen om een aantal zwerfkatten een goed leven te bezorgen’, zegt Frans Pointl in één van zijn gedichten. Dat zijn woorden van een schrijver die niet van mensen houdt en die ons dat in ieder geval al een tijdlang duidelijk heeft willen maken in zijn verhalenbundels. Wegens zijn 75ste verjaardag is nu de feestbundel Poelie de verschrikkelijke uitgekomen, met al zijn kattenverhalen, die op één na eerder verschenen. Als nieuw materiaal zijn daar aan toegevoegd het verhaal ‘De laatste kat’ en een stuk of wat gedichten, eigenlijk in versvorm gegoten dagboekaantekeningen.

In ‘De laatste kat’ vraagt de vriendin van de ik-persoon: ,,Wat zou je erger vinden, […] als Vlek dood zou gaan of ik?’’ Het antwoord laat zich raden: ‘,,Als Vlek zou overlijden natuurlijk”, flapte ik er stante pede en zonder na te denken uit.’’’ Precies dezelfde anekdote vertelt Pointl in een interview bij zijn uitgever over zijn vriendin, met opmerkelijke trots. ,,Zij wilde uiteraard horen dat ik haar boven die kat stelde’’, voegt hij nu voor de duidelijkheid nog even toe.

Ook in zijn verhalen koketteert hij graag met zijn geringe affectie voor zijn soortgenoten, evenals met zijn heldenrol als het om het redden van zwerfkatten gaat. Je zou bijna denken dat de kattenliefde niets meer is dan een misantropisch statement.

Alle verhalen in Poelie de verschrikkelijke zijn autobiografisch, zoals gebruikelijk bij Pointl. De in het boekje bijgevoegde kiekjes van zijn verschillende katten, genomen tegen de achtergrond van zijn aftandse interieur, laten daar geen misverstand over bestaan.

Dat deed hij overigens ook al eerder, met voor een deel exact dezelfde foto’s en onderschriften, in de bundel Rijke mensen hebben moeilijke maten uit 1993. En ook bij de onderschriften valt het koketterende op, nu met zijn armoedige kluizenaarschap: ,,Toen ik de woning betrok, ontbrak de kamerdeur. ’s Winters een oude deken ervoor en klaar is Frans.’’

Als hij geen DDR-typemachine maar een computer met internetaansluiting zou bedienen, zouden Frans Pointls verhalen nauwelijks te onderscheiden zijn van die van de gemiddelde blogger. Een prettig luchtig schrijvende blogger, dat wel, maar wat belevenissen en literaire verbeelding betreft gebeurt er verder weinig. Uitzondering is het titelverhaal waarin het mysterieus fanatieke gedrag van een kat uiteindelijk door een medium wordt onthuld: ze blijkt de reïncarnatie van Hitler te zijn.

Deze flauwe ontknoping laat zien dat Pointls schrijverschap er niet beter op wordt als hij zijn fantasie gebruikt. Zijn gehechtheid aan zijn eigen ‘piepkleine universum’, zoals hij het zelf noemt, weerhoudt hem van het nodige inlevingsvermogen.

Ewoud Kieft