Klein mazzeltje, maar de noodtoestand blijft

Fortis trachtte gisteren de indruk weg te nemen dat de bank-verzekeraar in zwaar weer verkeert.

De bank rekent wel op hulp van zijn consortiumpartners.

Foto Maarten Hartman Nederland, Rotterdam, 221-2-2008 In de hal van nhet Maasgebouw, onderdeel van De Kuip, staan drie onthoofde etalage poppen met het uit enthuis Feyenoord shirt. Fortis is sponsor. Foto Maarten Hartman Maarten Hartman/Hollandse Hoogte

Een kleine meevaller in een stortvloed van slecht nieuws. De kwartaalcijfers van Fortis, 830 miljoen euro winst in het tweede kwartaal, bleken gisteren beter dan verwacht. Een zeldzaam lichtpuntje voor het bedrijf dat het afgelopen half jaar weinig anders dan problemen kende. „We zijn een motor met meerdere cilinders”, zei interim-topman Herman Verwilst.

Zo trok de bank-verzekeraar de afgelopen zes maanden 1,1 procent meer spaargeld aan ten opzichte van eind 2007, verstrekte Fortis 7 procent meer kredieten en steeg de waarde van de beleggingen van de financiële instelling met 10 procent. „Maar de marktomstandigheden worden moeilijker”, gaf Verwilst toe.

De onrust op de financiële markten duurt nog altijd voort en is voor het concern reden om geen voorspelling af te geven voor het hele jaar. Dat de winstcijfers onder druk staan is wel zeker. Fortis zei gisteren dat het in het derde kwartaal rekent op een extra verliespost van maximaal 900 miljoen euro op de verkoop van een deel van ABN Amro. Een moeilijke periode dus voor een financiële instelling die er bovendien voor heeft gekozen om de ontslagen financiële topman niet te vervangen in het bestuur.

De problemen van Fortis begonnen vorig jaar. Het concern werd net als andere financiële instellingen hard getroffen door de wereldwijd voortrazende kredietcrisis. Fortis moest in het tweede kwartaal nog eens 362 miljoen euro afschrijven op beleggingen die zijn gerelateerd aan de Amerikaanse huizenmarkt, 133 miljoen euro meer dan in het eerste kwartaal. Daarbij komt de overname van ABN Amro. Fortis kocht de Nederlandse bank vorig jaar samen met de Spaanse bank Santander en Royal Bank of Scotland. De overname van ABN Amro, op dat moment de grootste bank van Nederland, blijkt zeker in combinatie met de kredietcrisis een zeer zware last te zijn voor Fortis.

Het Belgisch-Nederlandse concern rekent op hulp van zijn consortiumpartners. Verwilst bevestigde dat Fortis kan rekenen op 2,5 miljard euro aan steun van zijn consortiumpartners om ervoor te zorgen dat het blijft voldoen aan de solvabiliteitsnormen die de toezichthouders eisen. Dit maakt deel uit van de afspraken die de drie banken onderling maakten.

De malaise bij Fortis kostte eind juni topman Jean-Paul Votron zijn baan nadat op 26 juni was gebleken dat het concern alsnog ruim 8 miljard euro nodig had en dat het bovendien moest afzien van de uitkering van het interim-dividend. Beleggers reageerden furieus en het aandeel Fortis kwam terecht in een vrije val.

Herman Verwilst – in een vorig leven hoogleraar economie aan de universiteit van Gent – doceerde tijdens de persconferentie gisteren hoe de communicatie op 26 juni doelbewust „anticiperen was op de komende volledige integratie van de ABN Amro-onderdelen”. Verwilst: „Dit was geen reactie op een pas ontdekt groot financieel probleem.”

Als de maatregelen om de balans te versterken volledig worden uitgevoerd – „en we hebben nu geen signalen dat marktomstandigheden ons dat zouden verhinderen” – dan voldoet Fortis volgens de topman aan alle solvabiliteitsvereisten. Wel duidelijk is dat, als Fortis alle ABN Amro-onderdelen per vandaag zou overnemen – juridisch vallen de ABN-onderdelen die Fortis overneemt nog niet onder de bank-verzekeraar – het concern onder het minimale niveau van 20,6 miljard euro kernvermogen zou uitkomen. Het is dus een noodzaak dat het benodigde kapitaal wordt binnengehaald, maar er zit geen vaste tijdsagenda aan vast. „We hikken niet tegen een strenge deadline aan”, aldus Verwilst. „We hebben 18 maanden om onze balans te versterken, want uiterlijk 2009 worden alle activa van ABN Amro geconsolideerd.”

Dat het nog altijd rommelt aan de top van het bedrijf bleek vrijdag toen financieel topman Gilbert Mittler de wacht werd aangezegd. De Belg blijft wel actief als „speciaal adviseur” van Verwilst. Het is nu Verwilst die de eerst verantwoordelijke is voor de financiële zaken en het risicobeheer. Het dagelijks werk wordt uitgevoerd door een aantal mensen in de laag onder de raad van bestuur die direct rapporteren aan Verwilst. Het is zeer ongebruikelijk voor een bank en verzekeraar in moeilijke tijden om geen financieel directeur aan te stellen.

Ondertussen gaan de speculaties door over de positie van president-commissaris Maurice Lippens, de man die aan de basis stond van de oprichting van wat nu Fortis is. Vooral grotere Belgische aandeelhouders zouden aandringen op zijn vertrek.

Verwilst stelde bij de presentatie van de kwartaalcijfers nogmaals dat het herstel van het vertrouwen van „cruciaal belang” is. Fortis gaat tot woede van onder meer de Nederlandse Vereniging van effectenbezitters (VEB) geen bijzondere aandeelhoudersvergadering uitschrijven maar zal in plaats daarvan informatiebijeenkomsten organiseren.

Of dit voldoende zal zijn om de beleggers rustig te krijgen valt te bezien. Die zullen niet tevreden zijn met het bericht dat de verkoop van enkele onderdelen van ABN Amro aan Deutsche Bank in het lopende kwartaal een negatief effect op de resultaten van de bank-verzekeraar zal hebben van 900 miljoen euro.

    • Piet Depuydt
    • Heleen de Graaf