Pijnlijk besef voor Kenianen

Precies tien jaar na de grote aanslagen in Nairobi en Dar es Salaam laat Kenia het brein achter de aanslagen glippen. Kenianen beseffen dat het terrorisme in de Hoorn dichtbij is.

Kenianen werden gisteren op pijnlijke wijze herinnerd aan de bomaanslag precies tien jaar geleden door Al-Qaeda op de Amerikaanse ambassade in de hoofdstad Nairobi. Fazul Abdullah, het brein achter die aanslag, wist gisterochtend opnieuw vlak voor zijn geplande arrestatie te ontvluchten.

„De Kenianen likken nog steeds hun wonden van de bomaanslag precies tien jaar geleden en juist vandaag kregen ze de schok van hun leven door het nieuws dat de dader onder hen leeft en kennelijk ongrijpbaar is voor de politie”, zo opende gisteravond de presentatrice het televisiejournaal. De bomaanslagen op 7 augustus 1998, één van de bloedigste acties ooit van Al-Qaeda, lieten een nooit geheeld litteken achter op de ziel van Kenia. Getraumatiseerde slachtoffers – nabestaanden en gewonden – klagen nog steeds over gebrek aan compensatie door de Verenigde Staten.

In de ochtenduren gisteren had Fazul in het kustplaatsje Malindi op het nippertje weten te ontkomen aan de politie. Fazul bleek in een riante woning te verblijven vlakbij het centrale ziekenhuis. Schijnbaar had Fazul voorkennis van zijn ophanden zijnde arrestatie.

Met gelijktijdige operaties blies Al-Qaeda op 7 augustus 1998 de Amerikaanse ambassades in Nairobi en in buurland Tanzania op. De bom in Nairobi ontplofte voortijdig in plaats van onder de ambassade en daardoor vielen er om 11 uur in de ochtend in de staten van Nairobi vele slachtoffers. Busjes vol met passagiers werden honderd meter verderop teruggevonden. Er vielen 225 doden, vrijwel allemaal Kenianen, en vijfduizend gewonden. Vier jaar later voerde Fazul een aanslag uit op een hotel van een Israëlische eigenaar bij de havenstad Mombasa, waarbij veertien Kenianen omkwamen.

De afgelopen jaren zouden enkele door Fazul geplande aanslagen zijn voorkomen. Zoals in juni 2003 toen hij van plan was een met bommen volgestopt vliegtuigje op de nieuwe Amerikaanse ambassade te laten vliegen. Keniaanse media speculeren dat hij rond de herdenking weer in Kenia wilde zijn om opnieuw een aanslag te plegen. Of misschien was de politie Fazul helemaal niet op het spoor en wilde ze in deze emotioneel zwaar beladen dagen van zich laten horen door een spectaculaire arrestatie.

De 32-jarge Fazul, geboren in de Comoren maar eigenaar van vele pasporten en identiteiten, is al een paar keer eerder ontsnapt. Begin vorig jaar slaagden de Amerikanen er bijna in hem te bombarderen in Somalië. Hij ontkwam, maar één van zijn vrouwen meldde zich bij de Keniaanse grens en de politie maakte een computer van Fazul met belangrijke informatie buit.

Malindi ligt op een halve dag varen van buurland Somalië. Kennelijk pendelt Fazul op en neer tussen Kenia en dit al achttien jaar chaotische buurland. De Amerikanen hebben altijd gezegd dat Somalië een broeinest is van terroristen. Eind 2006 steunden ze een invasie van Somalië door het Ethiopische regeringsleger. Daarbij werd een coalitie van islamitische groepen afgezet die volgens Washington heulde met terroristen. Fazuls aanwezigheid in Kenia doet de Kenianen opnieuw beseffen hoe bedreigend de burgeroorlog in het buurland ook voor hen is.

Kenia is de afgelopen jaren een speerpunt geworden van Amerikaanse antiterreuracties. De moslims – 25 procent van de Kenianen – klagen sinds de aanslagen van Al-Qaeda over discriminatie. Langs de overwegend islamitische kustregio zouden veel moslims ten onrechte zijn opgepakt wegens terrorisme, vele verdachten zouden met Amerikaanse hulp illegaal naar gevangenissen in Ethiopië en de VS zijn gebracht.