Doodmoe en drijfnat,maar wel avontuur!

Liften, dat deed je toch in de jaren tachtig?

Er is geen noodzaak meer om te liften. Maar spannend is het wel. Na 25 uur komen we aan in Ljubljana, Slovenië.

Utrechtse jongeren liftend door Europa. Op verschillende reizen werden onder meer Belgrado, Ljubljana, Lvov, Sarajevo, Vilnius en Warschau aangedaan. Foto’s: reiskiekjes van de Utrechtse vriendenclub, verzameld door Dirk-Jan Zom Zom, Dirk-jan

Ik schrik wakker, de auto mindert vaart. Het is één uur ’s nachts. De Bulgaarse chauffeur die ons op een tankstation in Oostenrijk een lift aanbood, doet wat hij al heel de rit lang doet: zwijgen. Plots gaat het knipperlicht aan, de auto slaat af. We rijden een verlaten, slecht verlichte parkeerplaats op, gevolgd door de twee Bulgaren die ieder in een eigen wagen in colonne achter ons aanrijden.

Mijn liftpartner kijkt me vertwijfeld aan. We zouden naar Boedapest gaan. De chauffeur stapt uit en begint in het donker druk te overleggen met zijn reisgenoten. Oké, nu worden onze organen verhandeld, denk ik. Maar dan komt hij terug, maakt in zeer gebrekkig Engels duidelijk dat een van de anderen moe is en dat ze willen slapen.

Op het volgende tankstation zet hij ons af, terwijl hij zich uitgebreid verexcuseert voor de ongeplande stop. Een half uur later hebben we een nieuwe lift richting Boedapest.

Liften, dat is toch iets wat je ouders vroeger deden? En liften, dat is toch gevaarlijk? In een tijdperk zonder de ov-jaarkaart voor studenten was het dé manier om van de studentenstad naar het ouderlijk huis te reizen. Maar nu bijna iedere student zo’n kaart heeft of misschien zelfs een eigen auto, is de noodzaak grotendeels verdwenen.

En wat kan er allemaal niet misgaan, als je bij vreemden instapt? In films als The Hitcher (1986) heeft het oppikken van een lifter desastreuze gevolgen.

Ik keek raar op, toen ik hoorde dat vrienden gingen liften. Maar steeds meer vrienden gingen en de verhalen waarmee ze terugkwamen, werden steeds beter. Liften, dat moet ik ook, dacht ik toen. Ik ben toch ook avontuurlijk? En zo stond ik op een regenachtige dag in maart ineens op het liftpunt (zie inzet) in Utrecht, klaar voor een avontuurlijke reis naar Ljubljana, de hoofdstad van Slovenië.

Willem van Oosten (26) is één van die vrienden die me lieten kennismaken met liften. Op zijn 22ste begon hij zelf met liften, omdat het hem avontuurlijk leek en omdat het goedkoop is. Toen dat beviel, begon hij in de Utrechtse studentenwereld met vrienden op kleine schaal liftreizen richting Oost-Europa te organiseren. „Je stapt in bij mensen die je niet kent, dat is spannend. Je gaat op pad met spookverhalen in je hoofd, maar die worden tijdens het liften ontkracht. Zelfs de meest crimineel uitziende mensen willen je gewoon meenemen.”

Toch is liften niet zonder gevaren. Dit merkte de Utrechtse studente Annigje Jacobs (24), toen ze met een vriendin van Sarajevo terugliftte naar Nederland. Een vrouw bood hen aan bij haar in Italië te overnachten, aangezien het al avond was. Jacobs: „Al snel bleek ze niet helemaal normaal te zijn. Ze had gedronken en wilde er met de auto waarin onze rugzakken lagen vandoor, maar mijn vriendin kon nog net op tijd instappen.” Een gevaarlijke rit over de verkeerde baanhelft volgde. Uiteindelijk besloot haar vriendin zónder de spullen uit te stappen.

Sindsdien is Annigje Jacobs oplettender geworden, maar liften doet ze nog steeds. Onveilig voelt ze zich als meisje niet. „Het is gewoon een kwestie van je gezond verstand gebruiken. Het voordeel als meisje is wel dat je eerder wordt meegenomen.”

Terug naar mijn eigen liftavontuur. Het duurde op die regenachtige dag in maart in Utrecht nog zo’n anderhalf uur voordat ik met mijn liftpartner werd meegenomen. Maar al snel kregen we een lift van een in Italië wonende Nederlander die ons in zijn tochtige Landrover nabij Karlsruhe bracht. Regen veranderde langzaam in sneeuw. Er volgde nog een rit met twee Nederlandse chauffeurs die eigenlijk nooit lifters meenamen en een lift van een Duitse trucker die ons door de nacht in Oostenrijk bracht. Een Sloveen in een BMW, die om onduidelijke redenen liever de rustige grens in de bergen passeerde, leverde ons af in Ljubljana.

Op een tankstation in Oostenrijk moesten we urenlang wachten, omdat er door de sneeuw niemand meer op de snelweg reed. Mijn liftpartner moest tot tweemaal toe zijn doorweekte schoenen wisselen en we vroegen ons meerdere malen af of we eigenlijk wel goed wijs waren. Maar ook hadden we telkens weer het idee iets te beleven, het spannende gevoel van onzekerheid, niet te kunnen weten wat er hierna zou komen. En we hadden gesprekken met verschillende mensen, op weg naar iets of iemand, ieder met een ander verhaal.

Het kostte ons 25 uur, maar het gevoel liftend Ljubljana bereikt te hebben was mooi. Nog leuker was dat we merkten dat veel mensen bereid zijn je mee te nemen en je te helpen. Dat was goed voor mijn mensbeeld. Nee, met de bus naar de Spaanse costa zit er voor mij niet meer in.

    • Dirk-Jan Zom