Langs de Wolga (11): De eeuwige oorlog

12ED5582.JPGVolgograd smelt van de hitte. Het moet dezelfde hitte zijn van augustus 1942, toen de Duitsers Stalingrad, zoals de stad toen heette, begonnen te bombarderen. De slag zou nog tot februari 1943 duren. Een miljoen Russische soldaten en 750.000 Duitsers kwamen bij de gevechten om.


Onze tussenstop in Volgograd staat geheel in het kader van de oorlog, die alom aanwezig is. We logeren in hotel Volgograd, dat als een van de weinige gebouwen de bombardementen heeft overleefd. Het ligt op de hoek van het Plein van de Gevallen Soldaat en de Heldenboulevard, waar die dag juist de Dag van de Paratroepen, de blauwe baretten, wordt gevierd. Honderden dronken (ex)-soldaten zwieren door de straten, liederen zingend, elkaar omhelzend. De stad is één grote reünie van jonge en oudere mannen van wier gezicht die andere oorlogen te lezen zijn, die in Afghanistan en Tsjetsjenië.

Het centrale ontmoetingspunt lijkt het plein aan de Wolga-oever te zijn, waar de kade van het 62ste leger en de 12ED5653.jpgMaarschalk Zjoekovstraat elkaar ontmoeten. Daar vervolgt het leven ‘s avonds zijn gang. Kleuters rijden op elektrische brommertjes en in elektrokarretjes. Hun ouders kijken vertederd toe en staren dromerig naar de rivier, die in het rozerood baadt.

De Wolga is hier, in de bocht waaraan Volgograd ligt, vol zandbanken en eilanden. Het landschap is vlak. Maar de rivier is hier blauwer dan ik hem totnogtoe heb gezien, want Volgograd is dezer dagen een bijna tropische stad.
Opvallend zijn ook de straten. Zelf woon ik in Moskou in een dreigend Stalingebouw, na de oorlog neergezet door Duitse krijgsgevangenen. Maar hier bestaat het hele centrum uit die gebouwen, eenvoudig omdat dat hele centrum door het oorlogsgeweld is verwoest. En overal is Lenin aanwezig, de Vader des Vaderlands.

Wat ook opvalt is de plaatselijke rijkdom. Plaatselijk moet hier heel letterlijk worden opgevat, want het is alleen van toepassing op het centrum rond de Heldenboulevard. Er zijn aangename terrassen, waar vrouwen van rond de twintig wachten op de prins, die in Rusland bijna altijd in een zwarte BMW rijdt of uit West-Europa komt. Rusland is tenslotte een groot land van mooie bruiden.

DSC00219.jpgOp de Heldenboulevard wemelt het van de oorlogsmonumenten ter nagedachtenis van de gevallenen. Bij de eeuwige vlam lijken permanent bloemen te liggen, dagelijks vers gelegd door kinderen en kleinkinderen van de gesneuvelde soldaten. En dan is er nog het reusachtige en imponerende monument voor de Moeder van Rusland op de Mamajev Koergan-heuvel, waar vier maanden lang zwaar gevochten is. Russen van alle leeftijden gaan er heen, leggen er bloemen, zwijgen er een minuut. Iedereen die ik spreek heeft wel een ouder of grootouder verloren.

Uit luidsprekers klinken oorlogsliederen. Met tranen in onze ogen lopen we er langs. Opnieuw beseffend hoe zwaar Rusland in de oorlog heeft geleden en hoe die oorlog nog altijd zijn sporen nalaat in ieders herinnering.