Zonnevlekken draaien vooral op noorden van zon

Zonnevlek die ongeveer even groot is als de aarde. foto Vacuum Tower Telescope Vacuum Tower Telescope

Op de zon verschijnen niet alleen ‘gewone’ zonnevlekken, die na dagen tot maanden weer verdwijnen, maar soms ook vlekken die om hun as of om een andere vlek draaien. Chinese onderzoekers hebben deze raadselachtige zonnevlekken elf jaar geïnventariseerd (Astrophysical Journal Letters, 20 juli).

Het noordelijk halfrond van de zon vertoonde 12 procent meer draaiende vlekken dan het zuidelijk. En het aantal vlekken dat zich als de pluspool van een magneet gedroeg was er bijna tweemaal zo groot als op het zuidelijk halfrond.

Zonnevlekken zijn gebieden op de zon waar sterke lokale magneetvelden de opstijging van heet zonnegas uit het inwendige tijdelijk belemmeren. Op die plekken is het zichtbare zonsoppervlak daardoor wat koeler dan elders. Het ziet er dan wat donkerder uit. Ook het draaien van zonnevlekken wordt veroorzaakt door magneetvelden. Het zonnegas gedraagt zich dan als een gesloten ‘weersysteem’.

Xiaoli Yan en zijn twee collega’s bestudeerden het waarnemingsarchief van de zonnesatellieten TRACE, SOHO en Hinode. Onder de duizenden zonnevlekken die tussen 1996 en 2007 waren verschenen, waren er 182 die draaiden.

De plaatsen op de zon waar de draaiende vlekken ontstonden weken niet af van die van de niet draaiende vlekken. En op beide halfronden ontstonden steeds evenveel links- als rechtsom draaiende vlekken.

Waarom er op het noordelijk halfrond van de zon meer draaiende zonnevlekken ontstaan dan op het zuidelijk halfrond is onbekend. Het moet samenhangen het feit dat de uit heet gas bestaande zon om zijn as draait, dat het gas aan de polen daarbij wat achterblijft en met het grootschalige magnetische veld van de zon. Hoe de vlekken precies ontstaan is misschien ooit af te leiden uit deze grote inventarisatie. George Beekman