Mannetjesvis leidt concurrent af van zijn favoriete vrouw

De Poecilia mexicana zwemt in tropisch water. Het mannetje houdt concurrenten weg bij een favoriet vrouwtje door zijn aandacht naar een ander vrouwtje te verleggen.

De mannelijke Poecilia mexicana, doet net of hij niet langer seksueel geïnteresseerd is in het vrouwtje van zijn keuze zodra er een mannelijke soortgenoot in de buurt rond zwemt (Current Biology, augustus). Biologen van een onderzoeksinstituut in het Duitse Potsdam bestudeerden het seksuele gedrag van achttien mannelijke Poecilia mexicana vissen. De mannetjes kregen ieder de keuze tussen een grote en een kleine vrouwelijke soortgenoot. Ze kozen allemaal voor een grote vrouwelijke vis en lieten dat merken door haar te bestoken met seksuele avances. Het mannetje zwom achter de grote vrouwtjes vis aan en raakte haar geslachtsdelen zachtjes aan. Ook maakte hij stotende bewegingen om zo zijn geslachtsdeel bij het vrouwtje naar binnen te brengen. Dit baltsgedrag was voor de onderzoekers een duidelijke indicatie dat het mannetje Poecilia mexicana met het grote vrouwtje wilde paren. Echter, zodra een mannelijke soortgenoot zich in de buurt liet zien, hielden zestien van de mannelijke vissen het voorspel voor gezien. Zij staakten het vrijen met de vrouwtjesvis van hun keuze en verlegden hun interesse naar de andere, kleine vrouwtjes. Dit was het vrouwtje waarvoor de mannetjesvissen eerst geen belangstelling hadden. Juist omdat de mannelijke Poecilia mexicana zijn seksuele aandacht verplaatst naar een ander vrouwtje en er niet vandoor zwemt, denken de onderzoekers dat dit gedrag een strategie is om de concurrent te misleiden. Van de mannetjes Poecilia mexicana is bekend dat zij elkaars paringskeuzes nabootsen. Uit eerder onderzoek van dezelfde groep wetenschappers blijkt dat zodra een mannetje baltsgedrag vertoont richting een vrouwtje, andere mannetjes haar meteen interessanter vinden (Animal Behaviour, januari 2008). In de vrije natuur gaan de mannetjesvissen meestal de strijd met elkaar aan. In het experiment van de Duitse onderzoekers zwommen de concurrenten echter in een afgescheiden delen van de watertank juist dit soort gevechten te voorkomen. Onderzoeker Martin Plath onderzoeker legt uit dat als het eerste mannetje in het experiment zo’n gevecht ‘verliest’, hij toch eigenlijk wint. Bij verlies zwemt hij snel terug naar de grote vrouwtjesvis en paart daarmee. Als hij het gevecht wint, paart hij eerst met het kleine vrouwtje en dan met het grote. In het experiment zwom het mannetje meteen terug naar het grote vrouwtje zodra de concurrent uit zicht was. Hilde van Halm