Een exorbitant privilege

De arme zwarte Amerikaanse sloeber die zich door gewiekste bankjongens van Wall Street een kostbare hypotheek liet aansmeren, kreeg vorig jaar de schuld van wat de ‘kredietcrisis’ werd genoemd. Met de prognose van het recordtekort op de Amerikaanse begroting (ten minste 482 miljard dollar in begrotingsjaar 2009) is de ware verantwoordelijke uit de kast gekomen: de Amerikaanse overheid.

Onder president Bush hanteren de Verenigde Staten een economisch groeimodel dat niet op sparen en investeren, maar op zoveel mogelijk schulden maken is gebaseerd: hypotheken, consumentenkredieten, creditcardschulden. Verreweg de grootste schuldenmaker is de federale overheid. Die trekt jaar na jaar honderden miljarden besparingen uit de wereld aan om kostbare oorlogen te financieren.

Niet alleen hebben de VS een chronisch overheidstekort, ze hebben ook een chronisch tekort op de betalingsbalans. Dat wil zeggen: de VS kopen meer in het buitenland dan ze aan het buitenland verkopen. Dit valt alleen vol te houden als de benodigde dollars op de internationale kapitaalmarkten geleend kunnen worden. En dát lukt alleen als andere partijen bereid zijn vertrouwen te houden in dollars – niets anders dan papiertjes met Amerikaanse schuldbekentenissen.

Onbeperkt schulden financieren door geld te scheppen is het exclusieve voorrecht van een internationale reservemunt zoals de dollar. De legendarische Franse generaal en president Charles de Gaulle stelde veertig jaar geleden al vast: de Amerikanen maken misbruik van dit „privilège monumentalement abusif” .

Het privilege van de wereldmunt betekende de afgelopen jaren dat de Amerikanen hun bestedingen konden laten oplopen en dat de Chinezen de tekorten financierden. President George W. Bush dacht zelfs een oorlog in Irak te kunnen voeren die 12 miljard dollar per maand kost en tevens de toptarieven van de belastingen voor de rijken drastisch te kunnen verlagen.

Oorlog op de pof: Bush had toch eens de ervaringen van zijn voorgangers moeten bestuderen.

President Johnson beloofde in de jaren zestig guns and butter (financiering van de oorlog in Vietnam en uitbreiding van de verzorgingsstaat), maar strandde in tekorten. President Nixon verslikte zich in de kosten van de Vietnamoorlog en liet in 1971 de goudkoppeling van de dollar los. President Reagan betaalde voor de dubbele tekorten met een beurscrash in 1987.

Het eindigt steevast in een waardedaling van de dollar en een financiële crisis. Daarmee wentelen de VS de binnenlandse aanpassingen die nodig zijn om hun schulden te verminderen af op de rest van de wereld. Thanks.

roel janssen

    • Roel Janssen