Een eldorado met botenloods en tennisbaan

Veel vakantiewoningen worden illegaal bewoond. De gemeente lost het op. Met dwangsommen. Met ontheffingen. Of door vakantieparken een woonbestemming te geven.

Recreatiepark Numansgors bij Numansdorp telt zo’n tweehonderd woningen. Daarvan wordt naar schatting zeventig procent al geruime tijd permanent bewoond. Foto Dirk-Jan Visser (Foto: Dirk-Jan Visser / Numansgors: 31-07-2008) Recreatiewoningen op het Numansgors, nabij Numansdorp waar nog besloten moet worden of deze permanent mogen bewoont worden. Visser, Dirk-Jan

De bewoners spreken graag van villapark Lingemeer, maar dat is wat overdreven. Het vakantieoord aan het water in Lienden telt 370 royale woningen, soms twee onder een kap, die dicht op elkaar liggen. De meeste hebben een aanlegsteiger. De straten zijn smal, trottoirs ontbreken. Een huis in Lingemeer kost minimaal 220.000 euro.

In strijd met de regels wonen bijna alle gasten permanent in villapark Lingemeer. Aanvankelijk probeerde de gemeente Buren, waar Lienden onder valt, daar tegen op te treden. Toen dat te duur en te ingewikkeld bleek, ging de gemeenteraad in 2004 akkoord met het plan een woonwijk te maken van het vakantiepark. Dat leek te kunnen. De huizen voldoen aan het Bouwbesluit, en Lingemeer ligt niet in een kwetsbaar natuurgebied.

Er was nog één sta-in-de-weg: de provincie. Het voornemen van Buren was in strijd met het Streekplan Gelderland. Het provinciebestuur dwarsboomde de permanente bewoning van vakantieparken, onder meer omdat het van oordeel was dat mensen tegen een zachte prijs een fraai stulpje betrokken dat nooit als woonadres was bedoeld.

Buren heeft inmiddels niets meer van de provincie te vrezen sinds Provinciale Staten van Gelderland hun verzet vorige maand opgaven. Onder druk van Tweede Kamer en kabinet bracht de provincie haar aanpak in overeenstemming met het landelijke beleid: op 31 oktober 2003 bepaalde toenmalig minister Dekker (VROM, VVD) dat de gemeenten beslissen over het al dan niet legaliseren van permanente bewoning.

Als de gemeenten niet legaliseren, oordeelde Dekker, moeten ze handhaven, ofwel overtreders aanpakken. De bewindsvrouw stond na 31 oktober 2003 permanente bewoning in nieuwe gevallen niet meer toe. Maar wie lange tijd ‘vast’ in een vakantiepark woonde en geen andere huisvesting kon vinden, mocht blijven.

Het gedogen is wel persoonsgebonden. De toestemming vervalt wanneer het huis een nieuwe eigenaar krijgt.

Dekkers opvolger minister Cramer (VROM, PvdA) meldde in maart van dit jaar dat gemeenten vóór 1 januari 2010 mensen die permanent in een vakantiehuis wonen duidelijkheid moeten geven of ze mogen blijven. Doen de gemeenten dat niet, dan zijn ze verplicht om betrokkenen op verzoek een persoonsgebonden ontheffing te verlenen. Volgens VROM telt Nederland ruim 100.000 recreatiewoningen waarvan er 10.000 onrechtmatig, het hele jaar door, worden bewoond.

Veel gemeenten met vakantieparken worstelen met de permanente bewoning. Ze zeggen dat Den Haag „makkelijk praten” heeft, maar dat het uitvoeren van de overheidsregels vaak lastig is. Neem Harderwijk. Drie jaar geleden wilde de gemeente met dwangsomprocedures 107 eigenaren van vakantiewoningen verwijderen, maar ze slaagde er niet in te bewijzen dat zij permanente bewoners waren. Sommige gemeenten gaan zo ver dat ze proberen overtreders te betrappen met informatie van de vuilophaaldienst of de waterleiding.

De gemeente Werkendam zegt „last” te hebben van „zo’n twintig à veertig” mensen die permanent wonen in recreatiegebied Kurenpolder bij Hank. Ze gaat dat probleem „zeker” oplossen, meldt ambtenaar John van den Berg van Ruimtelijke Ordening. Ze zijn daar illegaal, vertelt hij. „Dus treden we op. Het park is voor recreanten. Ze krijgen de tijd vóór 2010 vrijwillig te verhuizen. Doen ze dat niet, dan neemt de gemeente het initiatief. Desnoods via dwangsomprocedures.”

Zuidelijker in Noord-Brabant ligt Parc Patersven in Wernhout, oorspronkelijk een vakantieoord met honderden permanente bewoners. De gemeenteraad van Zundert komt hun tegemoet: in juni stemde hij in met „voortzetting van het legaliseringsproces”, aldus een woordvoerder. Net als villapark Lingemeer wordt Parc Patersven een woonwijk.

Ten zuiden van Numansdorp ligt recreatiepark Numansgors. Achter een bord met ‘verboden toegang’ voert een lange weg naar tweehonderd splitlevelwoningen, die bij twee jachthavens liggen op een steenworp van het Hollands Diep. Er is een botenloods en een tennisbaan. Een bewoonster omschrijft Numansgors als „een eldorado”. Ongeveer 70 procent van de mensen woont hier al lang permanent, vertelt Hessel Bakker van de vereniging van eigenaren. En ze willen dat dat zo blijft.

De gemeenteraad van Cromstrijen, waartoe Numansdorp behoort, besloot in december 2004 in principe akkoord te gaan met legalisatie van de permanente bewoning en de illegale bebouwing op Numansgors – onder tien strikte voorwaarden. Zo moesten de woningen voldoen aan het Bouwbesluit, en moest worden onderzocht of er (onaanvaardbare) risico’s zaten aan wonen in het buitendijks gebied.

Bakker zegt dat er de afgelopen jaren steeds meer aanwijzingen waren dat de gemeente akkoord zou gaan met de permanente bewoning. Maar op 24 juni stelden burgemeester en wethouders van Cromstrijen de raad voor om af te zien van legalisatie. Bakker meent dat B en W „een spel spelen”. Hij vermoedt dat het college vreest dat als Numansgors ‘vast’ wordt bewoond, de provincie Zuid-Holland geen vergunning geeft voor te bouwen recreatiewoningen elders in de gemeente. De gemeenteraad besloot „topdeskundigen” te vragen zich over de kwestie-Numansgors te buigen.

Als Numansgors wordt gelegaliseerd, vergt dat aanpassingen. De huizen hebben dan geen bijvoorbeeld logiesfunctie meer, maar een woonfunctie.

Die aanpassingen zijn veel minder ingrijpend dan in Parc Patersven in Wernhout, waar sprake is van veel achterstallig onderhoud. De vereniging van eigenaren heeft een projectontwikkelaar ingeschakeld. De totale kosten bedragen naar schatting dertien miljoen euro. De gemeenteraad van Zundert heeft bij de toestemming van de legalisering van Patersven uitdrukkelijk bepaald dat de eigenaren voor de kosten opdraaien.

Dat geldt ook voor de eigenaren van de vakantiehuizen in Lingemeer. Die betalen per kavel drieduizend euro voor de wijziging van het bestemmingsplan. In Patersven moet de huizenbezitter met gemiddeld 26.500 euro over de brug komen. Maar voor alle bewoners geldt: nu hun huis in een woonwijk staat, wordt het veel meer geld waard.

    • Guido de Vries