Trappetje naar de hemel

Bijdrage van Loek Grootjans aan het project ‘Blinde Muren’ foto Stad Gent Stad Gent

Mariakerke, een voorstad van Gent, is een groene villawijk met één rottig viaductje. Misschien dat kunst een oplossing kan bieden, dachten de omwonenden en ze meldden zich aan voor het kunstproject ‘Blinde Muren’. De Dienst Kunsten van de stad Gent lanceerde dit project vier jaar geleden met een oproep aan alle bewoners: ‘Vijf eeuwen geleden gaf Jodocus Vyd opdracht aan de gebroeders Van Eyck om Het Lam Gods te schilderen. Als u een kunstopdracht mocht geven, wat zou dat zijn?’

Het moest gaan om kunst in de openbare ruimte, die je in België minder vaak aantreft dan in Nederland. En het moesten plekken zijn die ‘nood hadden aan kunst’ zoals Vlamingen dat zo mooi zeggen. Van de vijftig inzendingen werden er vijf gehonoreerd – ook die van Mariakerke. De bewoners mochten de opdracht formuleren en kiezen uit vijftien kunstenaarsportfolio’s.

In Mariakerke kozen ze voor Emilio López-Menchero. Zijn Yellow Submarine werd in 2006 onthuld: een gele bank die zich vlijt om de zeven betonnen pijlers van het viaduct. Rondslingerende gele schilfers laten zien dat de bank veel beklommen en gebruikt wordt.

Elders in de stad liet Jan Christensen twee blinde muren beschilderen met poëtische teksten. De zwart-witte teksten beheersen de omgeving, maar werken op graffitispuiters als een rode lap op een stier. ‘Lelijk’ krabbelde iemand eronder. De andere kunstwerken van Blinde Muren zien er wel pico bello uit. Een zorgvuldig inspraakproces maakte dat omwonenden ‘hun’ kunstwerken zeer waarderen. Daarom beloonde de Vlaamse Bouwmeester het project met de prijs ‘Bouwheer 2007’, voor goed opdrachtgeverschap.

Maar Blinde Muren maakt vooral duidelijk hoe moeilijk het is goede kunst in de openbare ruimte te realiseren, want de eindresultaten vallen tegen. De onderzeeër ontstijgt het niveau van leuk straatmeubilair niet. Michel François boorde ronde gaten in de buitenmuur van een school die ‘meer contact met de buitenwereld zocht’ – ook niet zo bijzonder. En de bloemige muurschildering van Michael Lin in een nieuwbouwstraatje is vooral een opvrolijkertje. De bewoners hebben de opdrachten vaak te streng geformuleerd, de kunst te veel dienstbaar gemaakt aan de idealen van ‘schoon, heel en veilig’.

De meest geïnspireerde bijdrage is die van Loek Grootjans. Op een muur in het centrum bevestigde hij een metalen trappetje naar de hemel, verbeeld als blauw huisje. Maar het idee is mooier dan de uitvoering: het blauwe huisje is van het soort lelijke architectuur waartegen buitenkunst juist tegenwicht moet bieden.

Blinde Muren. Op diverse locaties in Gent. Inl: www.gent.be/cultuur