Paarden vliegen de hele wereld rond

De hippische equipe is vertrokken naar Hongkong voor de Olympische Spelen. Bondscoach Janssen maakt zich over het klimaat geen zorgen. „Als de paarden maar genoeg drinken.”

Een van de paarden die deelnemen aan de Spelen wordt van het vliegveld van Hongkong naar zijn olympische onderkomen gebracht. Foto AFP This handout photo from the Hong Kong Government Information Services Department taken on July 26, 2008 shows horses being transferred into a vehicle to be taken to the Shatin Equestrian Venue, after their arrival at Hong Kong's international airport. The first horses that will take part in the equestrian events being held in Hong Kong for the summer Olympic Games arrived on July 26. RESTRICTED TO EDITORIAL USE GETTY OUT AFP PHOTO / HO / Information Services Department AFP

„Paarden kunnen wel een jetlag hebben”, vermoedt dierenarts Arie Hoogendoorn met het oog op de reis naar Hongkong die de dieren afleggen voor deelname aan de Olympische Spelen.De paardenjetlag heeft meer te maken met eten dan met slaap, denkt de dierenarts. Slapen doen paarden wanneer ze willen, eten is moeilijker. „Maar als de eigenaren thuis beginnen met vaker voeren van kleine hapjes, is de overgang naar een ander ritme niet zo groot.”

Goed eten is belangrijk voor een paard dat een topprestatie op de Olympische Spelen moet leveren, weet Hoogendoorn. Door stress en verandering verliezen paarden soms hun eetlust, zegt hij, en een paard dat twee weken slecht eet, kan snel achteruitgaan. De dierenarts vloog vorige week met een eventingpaard en vier dressuurpaarden met een non-stopvlucht van elf uur naar Hongkong, waar het hippische evenement van de Spelen wordt gehouden. Eén daarvan is een reservepaard. Hoogendoorn moest ervoor zorgen dat de paarden in goede gezondheid en ontspannen aankwamen.

In totaal worden tien Nederlandse paarden naar China gevlogen. De springploeg, die vandaag naar Hongkong is vertrokken, heeft vier paarden plus één reservepaard meegenomen. De hippische onderdelen van de Spelen worden gehouden in Hongkong, omdat dat er in China veel besmettelijke paardenziektes voorkomen en Hongkong de enige besmettingsvrije zone is. Luchtvervuiling is daar niet het probleem, maar het klimaat is uitdagend voor paard en ruiter: 35 graden Celsius en een hoge luchtvochtigheid.

Hoe zorg je ervoor dat de paarden daar net zo fit zijn als hier in Nederland? Dat is voor een groot deel een kwestie van vooraf de juiste paarden uitkiezen. Ofwel de taak van Jan Greve, eigenaar van paardenkliniek De Watermolen in Haaksbergen en collega van Hoogendoorn. „Ik moest uit zes paarden vier gezonde selecteren”, zegt Greve. „Er mochten geen dieren met sluimerende aandoeningen mee.”

Twee of drie keer checkte Greve de paarden en nam hij bloedtesten af. Extra inentingen waren niet nodig. Verder onderhield hij contact met de eigen dierenartsen. Er staat vaak veel op het spel voor ruiters, zegt Greve. „Soms blijkt achteraf dat een aandoening wat was verdoezeld en het paard niet optimaal presteerde. Dat moet ik zien te voorkomen.” Als een dier niet goed is, zegt Greve dat zonder omhaal. „Maar als er een bobbel op zit die niet te groot is en waar het paard geen last van heeft, moet je ook niet te moeilijk doen.”

De luchtvochtigheid kan in Hongkong oplopen tot 90 procent. Dat is een groter probleem dan de temperatuur, zegt Hoogendoorn. Die was bij de Spelen in Athene hoger dan nu in Hongkong wordt verwacht. „Paarden hebben minder last van hitte dan mensen. Maar bij hoge luchtvochtigheid krijgen ze moeite met de opname van zuurstof. Ze gaan sneller over op anaerobe stofwisseling, waardoor de spieren verzuren.” Eventingpaarden, die zwaar werk doen, hebben daar het meest last van, zegt hij. „Bij dressuur is het niet zo extreem.” Een goede conditie en niet te veel vet aan het paardenlijf is het enige dat helpt.

De Hongkong Jockey Club, waar de wedstrijden worden gereden, heeft tal van maatregelen getroffen tegen de hoge temperatuur van circa 35 graden. De stallen hebben airconditioning, er zijn mistventilatoren en koelruimtes. Aan het nut daarvan twijfelen de dierenartsen. Koelen met de ordinaire waterslang werkt het best. Hoogendoorn: „Paarden kunnen warm worden. Normaal zijn ze 37,4 graden, maar dat kan zo 38, 39 graden worden na een proef. Friese paarden worden zelfs 40 graden. Vanaf 41 graden loopt het paard schade op.” Zaak is het paard na de proef direct te koelen met koud water.

De wedstrijden staan ’s ochtends vroeg en ’s avonds ingeroosterd, als de temperatuur niet zo hoog is. Heel vroeg kan dat niet voor de onderdelen waarin gesprongen wordt, want dan veroorzaakt de laagstaande zon lange schaduwen bij de hindernissen. Daar raken de paarden van in de war.

Sjef Janssen, bondstrainer dressuur en partner van dressuuramazone Anky van Grunsven, past het trainingsschema geleidelijk aan op de wedstrijden. „Hoe dichter we bij de wedstrijd komen, hoe meer we in de avond trainen. De paarden gaan er vier, vijf keer per dag uit. Een uur trainen, een keer longeren en drie keer stappen. Dat is de vaste procedure.” 

Over het klimaat maakt Janssen zich geen zorgen. „Als de paarden maar genoeg drinken.” Hij ergert zich aan het feit dat de Zwitserse dressuuramazone Silvia Iklé heeft besloten niet mee te doen aan de Spelen, omdat de gezondheid van haar paard in gevaar zou komen door het warme en vochtige klimaat. De hele Zwitserse equipe trok zich daarna terug. Janssen: „Haar argumenten zijn niet goed, ze dupeert hiermee de andere leden van haar ploeg.”

Het transport naar China is een routinekwestie, zegt Janssen. „Paarden vliegen de hele wereld rond. Ze raken zelden in paniek, want in een vliegtuig is het rustiger dan in een vrachtwagen.” Het Duits-Britse bedrijf Peden Bloodstock, dat alle paarden – bijna driehonderd – vanuit de hele wereld naar Hongkong haalt, levert ruime containers waar de dieren per paar in gaan.

Paarden die toch onrustig worden, krijgen een spuit met kalmeringsmiddel. „Liever niet”, zegt dierenarts Hoogendoorn. „Het spul moet op tijd uit hun lijf zijn, want het is verboden op de Spelen zelf.” Onrust wordt voorkomen door zoveel mogelijk hetzelfde te laten: eigen borstels, eigen voer, vaste rituelen. Hoogendoorn: „Het belangrijkste is dat de vaste verzorger meegaat. Die ziet als eerste dat er iets mis is met het paard.” 

Sjef Janssen gaat „zoals altijd” met zijn hele gezin naar de Spelen. Hij heeft zijn zoon Yannick van drie en hun eenjarige dochter Ava Eden mede-eigenaars van paard Salinero gemaakt. „Dan mogen ze mee de stal in.”