Eenzame inspecteur

Clint Eastwood als inspecteur Callahan in ‘Dirty Harry’ Close-up profile shot of Clint Eastwood as Harry PHOTOGRAPHS TO BE USED SOLELY FOR ADVERTISING, PROMOTION, PUBLICITY OR REVIEWS OF THIS SPECIFIC MOTION PICTURE AND TO REMAIN THE PROPERTY OF THE STUDIO. NOT FOR SALE OR REDISTRIBUTION. ALL RIGHTS RESERVED.

FILM

Dirty Harry

Regie: Don Siegel € 19,99 ****

Op de nieuwe special edition-dvd van Dirty Harry staat de aardige documentaire The Long Shadow of Dirty Harry. Hierin wordt teruggeblikt op het blijvende succes van de film uit 1971. Natuurlijk worden de vele oneliners gememoreerd, zoals de beroemdste: „I know what you’re thinking. ‘Did he fire six shots or only five?’ Well, to tell you the truth, in all this excitement I kind of lost track myself. But being as this is a .44 Magnum, the most powerful handgun in the world, and would blow your head clean off, you’ve got to ask yourself one question: Do I feel lucky? Well, do ya, punk?”

Hoewel gevatte monologen en spitse zinnetjes sindsdien tot de standaarduitvoering van actiehelden behoren, is de erfenis van inspecteur Callahan (Clint Eastwood) veel groter. Regisseur John Milius merkt in de documentaire terecht op dat Callahan op zijn beurt in de traditie van de westernheld staat: hij is de eenzame cowboy die het onrecht in de wereld oplost en er dan weer vandoor gaat – er is geen plek meer voor hem in de door hem eigenhandig schoongeveegde samenleving. En hoewel hij een sheriff is, wordt hij door zijn onorthodoxe methoden, met veel wetteloos geweld, een outlaw.

Geen wonder dat hij in het een na laatste shot van de film zijn badge van de San Francisco Police in het water gooit. Maar dit gebaar is ook te interpreteren als de ultieme uitdaging aan zijn meerderen, de superieuren die hem het leven met regels zuur maken: zijn politiechef, de burgemeester, de openbaar aanklager. En daar komen we tot de interessante kern van Dirty Harry. Hoewel zijn gedrag op zijn zachtst gezegd niet onbesproken is – zo martelt hij een verdachte, en schiet hij eerst, waarna pas de vragen volgen – werd Callahan toch een immens populaire held. Wat nou ethiek en moraal? Hij deed wat moest gebeuren, terwijl de autoriteiten bleven overleggen over de wettelijkheid van zijn procedures.

Dit leidde begin jaren zeventig tot een discussie: was Dirty Harry geen fascistische film? Kun je de ideologie van de bandeloze hoofdpersoon gelijkstellen aan de ideologie van de film?

Los van deze nog steeds intrigerende kwesties is duidelijk dat alle actiehelden ná Callahan iets van zijn stoïcijnse gedrag hebben overgenomen, onder alle omstandigheden het hoofd koel houden en op gezette tijden een memorabele grap serveren. De vier vervolgen op Dirty Harry zijn ook in speciale edities op dvd uitgebracht, elk met materiaal dat de erfenis van Callahan verder uitdiept.

    • André Waardenburg